KOʻChAT EKIB, YuRTNI OBOD QILAYLIK!

Chor-atrofni yashnatib bahor keldi. Hademay, Navroʻz ham tashrif buyurib, mudrayotgan zamin uygʻonadi. Navroʻzdan Yangi kun boshlanadi. Yangi kundan ota-bobolarimiz rizq-roʻz, baraka tilab yerga urugʻ qadashgan. Yaxshi niyat bilan koʻchat oʻtqazib, bogʻ yaratishgan. Ularga mehr berib parvarish qilishgan. Ota-bobolarimiz bu ishlarni savob uchun, farzandlari, kelgusi avlodni bahramand qilish uchun ezgu niyat bilan bajarishgan.

Asriy gujumlar, qoramonlar, terak-tollar koʻchalarga koʻrk bagʻishlab turadi. Dalalardagi tut qatorlari, olma bogʻlar koʻzni yashnatadi. Bunday manzaralarni yurtimizning har goʻshasida koʻrishimiz mumkin. Ularning soyasidan, mevalaridan bahramand boʻlgan har bir odam kim ekib, parvarish qilgan boʻlsa ham baraka topsin, deb bir bor boʻlsa ham aytishi aniq. Ana shunday elga naf keltiradigan ish, albatta, savobli ish.

Bunday ezgu amallar, savobli ishlar hozir ham davom ettirilib, atrof-muhitni obodonlashtirishga eʼtibor qaratish anʼanaga aylangan.

Bahor kelishi bilan yurtimizda hasharlar boshlanadi. Mahalla, oʻquv muassasalari, korxona-tashkilotlarda tashabbus koʻrsatilib, hasharlar tashkil etiladi. Ariqlar tozalanib, daraxtlar oqlanadi. Turli xil koʻchatlar oʻtqaziladi.

Hozirgi kunda har qanday turdagi manzarali, mevali daraxt, gul koʻchatlarini topish juda oson. Koʻchatchilik bilan shugʻullanadigan xoʻjaliklar ayni paytda dunyoning turli burchagidan koʻchatlar keltirib, ularni bizning iqlimimizga moslashtirishmoqda.

Hadislarda keltirilishicha, agar musulmon banda biron tup koʻchat ekadigan boʻlsa, uning mevasidan inson, hayvon yoki qush yesa, bu uchun oʻsha bandaga qiyomat kungacha sadaqa savobi yozilar ekan. Demak, Islomda ham tabiatning koʻrkamligiga hissa qoʻshib, bogʻ yaratish qadrlanadi. Men hayotiy tajribam orqali aytishim mumkinki, dehqonchilik, bogʻdorchilik savobi ulugʻ ish boʻlishi bilan birga oilaga qut-baraka olib keladi. Shuning uchun har bahor farzandlarim, nevaralarim bilan yangi koʻchatlar yetishtirib, ularni boshqalarga ham ulashamiz. Parvarish qilish yoʻllarini soʻragan odamga koʻchatlarni ekishdan tortib, to mevaga kirguncha parvarishlashni erinmasdan oʻrgataman.

Bizning sharoitimizda terak, tol, jiydadan tashqari, mevali daraxtlardan tok, anor, anjir koʻchatlarini ham bemalol koʻpaytirib, parvarishlash mumkin. Terak, tol, jiyda qalamchalari daraxtlarning kesilgan joyidan oʻsib chiqqan bir yillik novdalardan tayyorlanadi. Qalamcha uchun tayyorlangan novdalarni 50-100 donadan bogʻlab, 40-60 sm chuqurlikdagi handaqlarga koʻmib qoʻyiladi. Novdalar ekishdan bir-ikki kun avval koʻmilgan joydan olinib, 20-25 sm. uzunlikdagi qalamchalar kesiladi.

Tok qalamchasi 50-60, anor va anjir qalamchalari 20-25 sm. uzunlikda, yoʻgʻonligi 0,5-1,5 sm. boʻlgan bir yillik yetilgan novdalardan tayyorlanadi. Qalamchalar tayyorlashda, albatta, tuproq-iqlim sharoitiga qarab, kasallik va hasharotlarga chidamliligiga alohida eʼtibor berish kerak.

Koʻchat va qalamchalar tuproq harorati koʻtarilganidan keyin ekiladi. Tuproq qazilib, koʻchat koʻchirilgandan soʻng, chuqurcha suvga toʻldiriladi.

Keyin uning atrofi tuproq bilan bostirilib, yana sugʻorilishi zarur. Ularning ildizini ochiq qoldirmaslik, sovuq urishi va shamollashiga yoʻl qoʻymaslik lozim. Tuproq choʻkkanidan soʻng koʻchat atrofiga yana tuproq tortilib, toʻldiriladi. Bunday usulda ekilgan koʻchatlar tez oʻsib, yaxshi rivojlanadi.

Bizning zaminimiz, tuprogʻimiz mahsuldor. Unda hamma narsa yetishtirish mumkin. Buning uchun ishtiyoq boʻlsa, mehnat qilinsa bas. Yuradigan yoʻlimiz, yashaydigan uyimiz, hovlimiz fayzli boʻlsa, ruhimiz koʻtariladi. Goʻyoki qut-baraka shu yerga yogʻilayotgandek tuyuladi. Shuning uchun atrof-muhitni orasta qilib, mevali va manzarali daraxtlar, gul koʻchatlari ekib, olamni goʻzallikka burkaylik. Toki, farzandlarimiz bu goʻzallikdan bahra olib, maʼnan sogʻlom boʻlib voyaga yetsin, shunday ezgu va savobli ishlarni davom ettirib, bogʻlar yaratsin.

Tursunboy bogʻbon PIRMONOV, “Choykoʻl” ovuli.

Suratda: choykoʻllik bogʻbon Olimboy Matqurbonov (chapda) tuman Qishloq va

suv xoʻjaligi boʻlimi mutaxassisi Renat Haytboyev

bilan mevali daraxtlarga shakl berish boʻyicha maslahatlashmoqda.