DONORLIK – BEMORLARGA ShIFO ULAShIShDIR

14-iyun – Butunjahon donorlar kuni

Qon – tanadagi barcha xujayra va toʻqimalarni bir-biri bilan bogʻlab turadi. Xujayra va toʻqimalarning meʼyoriy faoliyati uchun zarur boʻlgan ichki muhit davomiyligini saqlashda ham qon juda muhim rol oʻynaydi. Tomirlarda harakatlanayotgan qon organizmda bir qancha vazifalarni bajaradi, u xuddi transport kabi toʻqimalarga oziq moddalarni yetkazib beradi, buyraklar, ter bezlari, oʻpka va ichak orqali organizmdan chiqarib yuboriladigan moddalar almashinuvining oxirgi mahsulotlarini toʻqimalardan chiqarib tashlaydi. Qon garmonlarni va boshqa fiziologik faol moddalarni hujayralardan boshqa hujayralarga tashib beradi.

Saqlash muddati chegaralanganligi sababli qonga doimo ehtiyoj seziladi. Kerakli miqdordagi qonning doimo va har yerda boʻlishini taʼminlash uchun sogʻlom insonlar doimiy, begʻaraz qon donorligiga jalb qilinadi. Beminnat qon topshirib, boshqalar hayotini saqlab qolishga oʻz xohishi bilan hissa qoʻshadigan 18 yoshdan 60 yoshgacha boʻlgan sogʻlom insonlar qon donorlari hisoblanib, ular avvalo qon quyish markazlarida 4 bosqichli tibbiy tekshiruvdan oʻtkaziladilar. Sogʻlom kishi uchun qon topshirish albatta, xavfsiz xisoblanadi. Chunki, odam organizmida 4,5-5 l. qon mavjud, undan 400 ml. olinadi va organizm 36 soat ichidayoq yoʻqotilgan ushbu suyuqlik oʻrnini tiklab olish xususiyatiga ega.

Qon xizmatini, albatta, donorlarsiz tasavvur qilish mumkin emas. Jahon Sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) tavsiyalariga koʻra xavfsiz qon faqatgina begʻaraz donor koʻmagi bilan tayyorlanadi va tarkibiy qismlari va preparatlariga boʻlgan ehtiyojini qoplash uchun har ming aholining 40-60 nafari donor sifatida qon topshirishi kerak boʻladi. Bugungi kunda Oʻzbekiston  Respublikasida ming kishiga 4-5 nafar donor toʻgʻri keladi.

Donorlik – koʻplab ijtimoiy muammolarni hal qilishda muhim ahamiyatga ega. Donor qon topshirar ekan, u faqat birovning hayotini saqlabgina qolmay, aksincha oʻz sogʻligini yaxshilashga erishadi. Bugungi kunda iqlim va ekologiyaning oʻzgarishi natijasida yurak, qon tomir kasalliklari koʻpayishi kuzatilmoqda. Bu kasallikda vaqti - vaqti bilan qon oldirish gʻoyat muhim hisoblanadi.

Koʻngilli donorlar eng ishonchli qon topshiruvchilardir. Ular qon topshirishdan avval tibbiy koʻrikdan oʻtadilar. Shaxs sogʻligiga zarar yetkazmaslik, unga qon orqali u yoki bu virusni yuqtirmaslik uchun donor qonidan bemorlarga zarur boʻlgan komponentlar tayyorlanadi. Shuning uchun faqat sogʻlom odamgina donor boʻlishi mumkin. Donorlik bemorlarga shifo ulashishdek ezgu ishdir.

Z.OʻROZBOYeV,

tuman tibbiyot birlashmasi Qon banki shifokori.

Foto - http://news.uzreport.uz