HUQUQ VA ERKINLIKLARIMIZ KAFOLATI

Oʻzbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti Islom Karimovning bevosita rahbarligida 1992-yilda qabul qilingan mustaqil Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi Vatanimiz taraqqiyotida yangi davrni boshlab berdi. Bosh qomusimiz qabul qilingan kun – Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi kuni, umumxalq bayrami deb eʼlon qilindi. U xalqimizning istiqlol va ozodlik uchun olib borgan mashaqqatli kurashi natijasi, milliy manfaatlarimiz va intilishlarimizga asoslangan va xalqaro huquq normalari bilan qiyoslangan muhim manba boʻldi.

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi bugungi kunda hayotimizda qanday ulkan, hal qiluvchi oʻrin tutayotgani barchaga maʼlum. Taʼkidlash joizki, hayotimiz qomusi boʻlmish Konstitutsiyamiz biz uchun yangi davlat va jamiyat qurishning eng muhim printsip va maqsadlarini, vazifa va normalarini belgilab berdi.

Tarix zarvaraqlariga yozilgan Konstitutsiyamizda muhrlab qoʻyilgan maqsadlarimiz va printsiplarni amalga oshirish yoʻlidagi uzluksiz davom etadigan, hayotimizni kundan-kunga farovon, erkin va ozod qiladigan jarayon ayni haqiqatligini davrning oʻzi koʻrsatib turibdi.

Yurtimizda amalga oshirilayotgan keng koʻlamli oʻzgarishlarning hal qiluvchi omili sifatida odamlarimizning ongu tafakkurida roʻy berayotgan tub oʻzgarishlar, ularning yon-atrofdagi voqealarga munosabati, daxldorlik hissi, siyosiy faolligi va fuqarolik pozitsiyasi tobora oʻsib bormoqda. Albatta, demokratik davlat va fuqarolik jamiyatini qurish yoʻlida konstitutsiyamizning eng muhim printsiplaridan biri, «oʻzbek modeli» deb nom olgan yangi jamiyat barpo etishning 5 printsipidan biri – qonun ustuvorligi va qonunchilikka rioya qilishdir. Davlatimizning birinchi Prezidenti Islom Karimov taʼkidlaganlaridek, Konstitutsiyamizda ilgari surilgan bosh maqsadimiz – faqat huquqiy demokratik davlat emas, balki adolatli jamiyat qurishdir.

Konstitutsiyaning ustuvorligi yana shunda namoyon boʻladiki, unga nafaqat shu davlat fuqarolari, balki davlatning oʻzi ham rioya qilishi kerak. Huquq va davlat oʻzaro bogʻliq boʻlgandagina jamiyatda konstitutsiya va qonunlar ustuvorligi taʼminlanadi.

Konstitutsiyaning yana bir muhim jihati shundaki, u asosiy gʻoyalarni mustahkamlaydigan siyosiy-huquqiy hujjat sifatida muayyan tarzda shaxs tafakkuri va dunyoqarashining shakllanishiga taʼsir koʻrsatadi. Yurtimiz Konstitutsiyasida ham zamonaviy demokratik davlatlar konstitutsiyasi kabi barchaning qonun oldida tengligi, shaxsning davlatga nisbatan ustuvorligi, davlatning inson va jamiyat farovonligi uchun xizmat qilish majburiyati kabi insonparvarlik tamoyillariga katta ahamiyat berilgan. Xususan, Konstitutsiyaning 14-moddasida "davlat oʻz faoliyatini inson va jamiyat farovonligini koʻzlab, ijtimoiy adolat va qonuniylik printsiplari asosida amalga oshiradi", deb qayd etilgan. Oʻz oʻrnida ushbu mezonlarni jamoatchilik ongiga singdirish har bir fuqaroning qonunlarga hurmat bilan munosabatda boʻlishini shakllantirishga koʻmaklashadi, deyish mumkin.

Yana bir muhim jihat shundan iboratki, konstitutsiyaviy-huquqiy tartibga solish davlat-huquq meʼyorlarini yaratish bilan cheklanib qolmaydi. Ushbu meʼyorlarning yaratilishi yagona maqsad emas, balki ular jamoatchilik hamda tegishli davlat organlari faoliyatiga tatbiq etish uchun moʻljallangan.

Mustaqil Oʻzbekiston Konstitutsiyasi qabul qilinganidan buyon oʻtgan 24-yil mobaynida uning qoidalari hayotga izchil joriy etib kelinmoqda. Ulkan mehnatlar evaziga yaratilgan Bosh qomusimiz abadul-abad nafaqat demokratik taraqqiyotimizning kafolati, balki ijtimoiy hayotimizda sodir boʻlayotgan ulkan oʻzgarishlarning huquqiy asosi boʻlib xizmat qiladi, chunki uning bosh gʻoyasi insonparvarlik, fuqarolarning ozod mamlakatda erkin va farovon hayot kechirishlari uchun shart-sharoit yaratishdan iboratdir.

Joldasbay Abdijamilov,

Oliy Majlis Qonunchilik palatasi  deputati,

Agrar va suv xoʻjaligi masalalari qoʻmitasi aʼzosi.

(Foto - OʻzA)