SAODAT MANZILI
Dunyoda baxtiyor insonlar köp. Biroq buni çin könglidan his qiladiganlar kam.
Oramizda şunday odamlar ham borki, tinç-osuda Vatani borligiga, bağrida emin-erkin yaşayotganiga, maqsad-muddaolari yölida mehnat qiliş uçun joni soğ, vujudida kuç-quvvati borligiga şukrona qilib yaşaydilar. Buni Yaratganning uluğ inoyati deb biladilar, umrining har bir kunini öz mehnatlari ila bezab, yanada fayzli va tarovatli qilişga urinadilar.
Umrining oltmiş yillik dovonidan oşganida ham yurt ravnaqi uçun mehnat qilişdan qaytmagan, öz sohasining fidoyisi, uç qiz, bir öğilni uyli-joyli qilib, 13 nafar nevara jamoliga muşarraf bölgan, qator yillar tuman ösimliklarni himoya qiliş otryadiga rahbarlik qilgan Rahimboy aka Jumaboyev ana şunday insonlarning biri.
U örta maktabni tugatib, oliygohga kirolmasa-da nolib ötirmadi, qurilişda işladi, sobiq Manğit sovxozi ustaxonasida oçilgan traktorçilar tayyorlaş kursida öqib, mexanizatorlik qildi.
Keyinçalik Toşkent qişloq xöjalik texnikumining ösimliklarni himoya qiliş bölimiga öqişga kirdi.
1977-yilda ilk mehnat faoliyatini tuman ösimliklarni himoya qiliş otryadida boşladi, zveno agronomi, kimyoviy usul agronomi, boş agronom vazifalarida işladi.
U paytlarda sobiq ittifoqning Özbekistonda paxta yetiştirişni köpaytiriş borasidagi zuğumi juda avjiga çiqqan, paxta yakkahokimligi hukmronligi kuçaygan va bu maqsad yölida zaharli yadoximikatlardan ayamay foydalanilayotgan davrlar edi.
Buni köra-bila turib, tuman rahbariyati qarşilik körsatişga ojiz edi. Öşa vaqtdagi ahvolga, havomizning, odamlarning kimyoviy vositalardan oşkora zararlanayotganiga joni açib, Rahimboy aka 1986-yilgi ahvolni öz iş daftariga şunday qayd qilib qöyibdi:
"...1986-yil davomida rayonda ösimliklarni himoya qiliş uçun 13578,5 kg. yadoximikat ketgan. Rayon böyiça ekin maydoni 35717 gektar bölsa, har bir gektar ekin maydoniga 0,38 kg.dan, 109 ming 64 nafar aholi jon boşiga 0,13 kg.dan yadoximikat töğri keladi. Eng dahşatlisi – butifos bilan defoliatsiya qiliş. Agar defoliatsiya UDM-II bilan ötkazilsa, ham zararlilik darajasi pasayadi, ham har bir gektarda uşbu tadbir 12,23 söm örniga 7,76 sömga tuşar edi”.
Rahimboy aka öz xizmat lavozimida şunçaki emas, sidqidildan işlaganini sarğaygan sahifadagi uşbu qaydlar ham isbotlab turibdi. Ha, işiga oqilona yondoşgan xodim öz fikrlarini, xulosalarini oşkora ayta oldi, yadoximikatlar nafaqat ösimliklar zararkunandalarini, balki odamlarni ham zaharlayotganini nufuzli minbarlarga olib çiqdi. Imkon qadar zarari kam usullardan foydalaniş taklifini örtaga qöydi.
1980-yilda ösimliklarni biologik himoya qiliş usulini qöllaş haqida hukumat qarori çiqqan, Respublikamizda ilk biolaboratoriyalar oçila boşlagan bölsa ham, hali köpçilik bu haqda aniq tasavvurga ega emas edi. Rahimboy Jumaboyev talabalik davrida Örta Osiyo ösimliklarni himoya qiliş ilmiy tekşiriş institutiga amaliyotga borganida mazkur iş jarayoni bilan tanişgan edi. Öşa vaqtdagi tuman ösimliklarni himoya qiliş otryadi boşliği Sobir Tojimovga bu haqda aytgan edi. U kişi ham yangilikka intiluvçan, keng fikrlaydigan odam edi, darrov Qoraqalpoğiston Respublikasi ösimliklarni himoya qiliş stantsiyasining öşa paytdagi direktori Lev Irkinoviç Şin bilan boğlanib, xodimi Rahimboy Jumaboyevga şu haqda yöl-yöriq berişini söradi.
- Ertasiga Lev Irkinoviç özi meni şaxsan qabul qilib, biologik usul haqida tuşunça, amaliyotda qöllaş uçun qöllanmalar berib, kelajakda faqat şu usul bilan qişloq xöjalik ekinlari zararkunandalardan himoya qilinişini aytdi.
Men şundan keyin Toşkentga, Örta Osiyo ösimliklarni himoya qiliş ilmiy tekşiriş institutiga borib, biolaboratoriyalar işi bilan tanişdim, örgandim. Iş jihozlari va sxemalarini olib qaytdim. Qaytib kelganimdan söng meni ösimliklarni biologik himoya qiliş böyiça katta agronom qilib tayinlaşdi, - deya xotirlaydi öşa vaqtlarni Rahimboy aka.
Şunday qilib, u tumanda ösimliklarni biologik usul bilan himoya qiliş jarayonining boşlovçisi böldi. Dastlab Telman nomli kolxoz (hozirgi "Qangli” MMTP) raisi rahmatlik Madiyor Pirmonov kömagida biolaboratoriya taşkil etildi. Keyinçalik barça xöjaliklarda ham biomahsulot yetiştiruvçi laboratoriyalar taşkil etildi. Biroq bu usulga işonçsizlik bilan qaraydigan, suriştirib ham ötirmay, dalalariga yadoximikat septirib yuboradigan rahbarlar köp edi. Biologik usulning arzonligini, yadoximikatlarning odamlar soğligiga, atmosferamizga zararini tuşuntirib, xöjaliklarni har kuni takror kezib çiqqan vaqtlari köp böldi uning. Qöşni dalaga sepilgan ximikat hididan biomahsulotlar qirilib ketgan hollar uçradi. Eskiça fikrlovçi rahbarlar bilan qizğin kuraşlarda ötgan qator yillar samarasidan yadoximikatlar işlatilişiga barham berilişiga erişildi.
2011-yildan 2014 yilgaça Rahimboy Jumaboyev mazkur idora rahbari sifatida soha işçi-xizmatçilariga işlaş uçun qulay şaroitlar yaratişga, texnika vositalari bilan taʼminlaşda jonbozlik körsatdi, tumanimizda qişloq xöjalik ekinlarining hosildorligi oşişiga munosib hissa qöşdi.
Hayoti ana şunday qizğin mehnat jarayoni bilan keçgan fidoyi inson şu yilning 20-avgustida qutluğ 60 yoşga töldi. Uning turmuş örtoği Norgul opa bilan tarbiyalab kamolga yetkazgan uç qiz, bir öğli el koriga yaradi. Işdan çarçab kelsa-da, çopqillab diydoriga oşiqadigan nevaralari bilan şuğullanişga, kattalarining darsini qanday tayyorlaganini nazorat qilişga ham vaqt topadi.
Odatda, köpinça xizmat vazifasiga sidqidildan berilgan odamlar oilasida farzandlar taşvişiga köp boş qotirmaydi, köproq turmuş örtoğiga suyanadi.
Rahimboy Jumaboyev xizmat vazifasiga ham, farzandlar taqdiriga ham birdek masʼuliyat bilan yondoşadi. Buni bir neça oy muqaddam dunyoga kelgan egizak nevaralariga ism tanlaganining öziyoq körsatib turibdi. Oila albomida egizaklar surati ostiga ismlarining maʼnosi yozilgan sözlar, hatto gödaklarga ism qöyişga ham qançalik masʼuliyat bilan qaraganidan dalolat beradi.
- Nevaralarimiz 13 nafar böldi. Turmuş örtoğim ikkimiz pensiyaga çiqqanimizda uyda zerikmasin, deb Yaratgan qöşaloq nevara bilan siyladi - bir öğil, bir qiz! Birining otini firuz – baxt, saodatmand zot degan maʼnoda Humoyunbek, ikkinçisinikini esa Qurʼoni karim lafzidan mutafakkirlarimiz bayoniga köra, sayyoramizning fazoda ön tört kunlik sayridan söng hilollik darajasidan tölin oylik martabasiga erişgan fazo malikasi - oyning birinçi uç kunlik gözal jamoli nomi – Hilola qöydik. Tuğilgani oyning şu kuniga töğri keldi.
Bu sözlardagi ham şukronalik, ham zurriyod taqdiriga masʼullik kişining havasini keltiradi. Axir bu dali dunyoda bolasini yillab körmasa-da soğinmaydigan, hatto tan olmaydigan, oçmi, töqmi – qayğurmaydigan odamlar ham köp-da.
Rahimboy Jumaboyev oltmiş yoşga tölsa-da, çarçadim, demaydi, tin olişni emas, ertaga nima işlar qilişini öylaydi. Jamoasida qator yillar rahbarlik qilib, tarbiyalab, voyaga yetkazgan şogirdlariga yöl-yöriq körsatişdan erinmaydi.
Özlarining halol va fidoyi mehnatlari bilan ana şunday uluğ saodatga – baxt manziliga yetgan Rahimboy akaga yoşingizga yoş qöşilaversin, ğayrat-şijoat sizni aslo tark etmasin, deb qolamiz.
Oygul RAJABOVA,
Mahmudjon ŞOMURODOV, gazetaning maxsus muxbirlari.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶