20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 20:58
Jamiyat 👁 6,138

AYoLLARI EʼZOZ TOPGAN YuRT

AYoLLARI EʼZOZ TOPGAN YuRT

Publitsistika

"...insoniyat tarixi şundan guvohlik beradiki, ming yillar davomida har qaysi jamiyatning madaniy darajasi va maʼnaviy kamoloti ayollarga bölgan munosabati bilan belgilanadi. Ayniqsa, ayollarga şarqona ehtirom va aʼzoz biz uçun ibratli merosdir”

Islom Karimov

IBRATLI MEROS

Bobomeros urf-odat va anʼanalar – bu avvalo  insoniy gözal fazilatlar jamlanmasi, qolaversa, oila, xonadon, mahalla va millat körki, ziynatidir. Ayniqsa, ayolga, onaga bölgan hurmat, aʼzoz va ehtirom – anʼanaviy  ibratli meros. Şuning uçun ham  ibratliki, bu zoti mukarramalarga nisbatan har bir qalbda uyğonguvçi mehr-muhabbat taftida millat şaʼni, maʼnaviyati yuksaladi. Ana şu mehr-muhabbat taftidan kuç olgan barkamol şaxs şakllanadi. Qaçonki ayollar yuksak eʼzoz va ehtirom tadarruklari ila siylanar ekan, muhtaram Prezidentimiz taʼbiri bilan aytganda, "jamiyatning madaniy darajasi va maʼnaviy kamoloti” yuksalib boraveradi.

Mustaqillik – aziz ayollarimizga, opajonlarimizga eʼtibor va eʼzoz körsatişning eng oliy  mezoni – ayol huquqlarini kafolatlovçi qonuniy asoslar yaratib berdi. 1992-yilda qabul qilingan Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 46-moddasida: "Xotin-qizlar va erkaklar teng huquqlidirlar”, deb belgilab qöyilişining özi ayolning mamlakat ijtimoiy-siyosiy, madaniy va maʼnaviy hayotida tutgan mavqeini mustahkamladi. U avvalo erkin inson, ayol va ona, ijtimoiy faol şaxs sifatida öz iqtidori va qobiliyatini namoyon etiş imkoniga ega böldi. Ana şu qonuniy asos, nazarimda, jamiyat hayotining barça jabhalarida ayollar iştiroki bilan boğliq taraqqiyot sari yöl oçdi.

Atrofga boqing, azizlar. Har sohada yuksak taraqqiyot, rivojlaniş, özgariş, yangilanişni kuzatasiz. Albatta, bularning  barçasida ayol-qizlarning iştiroki bor. Onalik va bolalikni muhofaza etiş, barkamol avlodni tarbiyalaş, oila mustahkamligini taʼminlaş, ayol-qizlarning bilim olişi, malakali mutaxassis, yetuk olima, ötkir siyosatçi sifatida özini namoyon  etişi, kuç va salohiyatini östirişi uçun yaratilgan qonuniy asoslar ana şu  yuksaliş, özgariş va yangilanişlarning mezonlaridir. Ayol-qizlarni jamiyatda eng faol, xususiy biznes, tadbirkorlik subʼektlarining rahbarlari, yetuk olima, davlat va jamoat arbobi sifatida şakllantirgan bu mezonlar bugun özbek ayolini dunyoga tanitdi. Muhtaram Prezidentimiz taʼbiri bilan aytganda "Özbekistonda ayolga şarqona ehtirom va eʼzoz körsatiş ibratli meros” sifatida yanada qadr topganligining amaliy isboti böldi!

 

NUR VA ZULMAT ORALIĞIDA KEÇGAN KUNLAR HIKOYaSI

Şular haqida öylarkanman, nur va zulmat oraliğida aziz xalqim boşidan keçirgan tarix  sahifalari köz öngimda jonlanadi. Bizga odat bölib qolgan ötmişning qoronği kunlarini qoralab, uqubatlaridan, azoblaridan sözlaş baʼzan meʼdamizga tegişi aniq. Bundan farqli ölaroq, men momolarimiz yaqin-yaqinlarda armon  bilan eslagan gözal tarixiy lahzalardan söz oçmoqni lozim topdim. Ana şunda, azizlar, yuqorida muhtaram Prezidentimiz alohida eʼtibor bilan aytgan fikrlar – "ayolga şarqona ehtirom va eʼzoz körsatiş” haqiqatan ham biz uçun ibratli meros ekanligiga amin bölasiz.

...Bolaligimizda Orzigul momo ismli yuz yoşlarni qoralagan qarindoş momomiz bölardi. Uyimizga mehmonga kelsalar, ğazalxonlik, şeʼrxonlik, qissaxonlik avj olar, qöni-qöşnilar yiğilib, momomizning maʼnaviyat saboqlarini tinglab,  huzur qilişardi.

 

HIKOYa

– Bolaligimizda qiz-u kelinçaklar çelak kötarib quduqqa borişmasdi, - hikoya qilardilar momo. – Agar uylarida erkak kişi biron yoqqa ketsa, böş çelaklarini eşiklari tagiga çiqarib qöyişardi.

- Nega, momo? – hayron bölardik.

- Hay, bolam-a, ayol kişining beliga oğirlik tuşmasin, deb şunday qilişardi. Enalarimiz non yopişsa, korson töla hamirlarini tandir boşiga erkaklar eltib berişardi. Köçadan ötgan-ketgan erkak qaysi eşik oldida böş çelak bölsa, suvga töldirib qöyib ketişardi. Manğitni öris bosib olgungaça şunday bölgan...

Bu - millatning  ötmişida qolgan şarqona odat, ayolga ehtiromning hayotiy körinişidan bir lavha.

Momo oğir tin olib yana davom etardi.

- 1875-1890 yillarda öris zobitlari ovullarni oralab yurib, ayol-qizlarni oğir-oğir işlarga majburlaşganini körib, yuqoridagi kabi ota-bobolarimiz amal qilgan köp yaxşi odatlarni  enalarimiz soğinib, qömsab yurişganiga guvohman. Öris davrida ayollar ariq qazidilar, qöş haydadilar, ğaltak-arava haydab, dalalarga göng, tuproq taşidilar. Qizillar davrida ayol-qizlarning ahvoli yanada yomonlaşdi. Bizlar sovetning işçi quroliga, mahsulot yetiştiruvçi işçi  kuçiga aylanib qoldik. Aytsam, ertak, bolalarim. Paxta dalasida bolasini ölik tuqqan, farzandining çillasi çiqmay turib, beliga  etak boğlab yoki ketmonini yelkalab dalaga çiqib ketgan ayollar soni ming-ming edi. Ularning köpi juda erta ötib ketişdi...

Bu – momolar yuragini kemirgan dardli, gardli, azobli yaqin tarix haqiqatidan bir şingil, xolos.

 

YaQIN ÖTMIŞDAN BIR VOQEA

Yaqin ötmiş – 1975-yil. Rözigul ona oltinçi farzandini dunyoga keltirdi. Öz uyida közi yoridi. Köp qon yöqotganidan bölsa kerak, hadeganda tiklanib ketolmadi. Ön kunlardan söng, eşigi oldida brigadirning mototsikli töxtadi:

- Rözigul, - çaqirdi u, - çiq bu yoqqa, Rözigul!

Asta örnidan sirğalib, hovliga çiqdi.

Brigadir Rözigulga, ikkita peşgir (paxta teradigan fartuk)ni otdi. – Ertaga "Xöja yer”ga paxta terişga çiq, "pokaz” böladi.

- Axir buvaklagan (tuğdim, demoqçi) bölsam...

- Buvak – suvaklaganing bilan işim yöq, hukumatga paxta kerak!

Brigadir ketdi. Qölida ikkita peşgir bilan uyga kirgan Rözigul holsizlikdan ötirib qoldi. U ertasiga brigadir  aytgan yerga paxta terimiga çiqmadi, çiqolmadi. Çaqaloği bilan Rözigulni eri Safarmat oğa kasalxonaga yotqizdi.

Ikki kundan söng kolxoz idorasida aktiv yiğilişi böldi. Siyosatga qarşi bölib, paxta terimiga xotinini olib çiqmagani uçun Safarmatni xöjalik ustaxonasidagi işidan böşatişdi. Noiloj, işsiz qolgan Safarmat oğa bolalarini olib Taxiatoş şahriga köçib ketdi...

Bunday voqealar köp böldi. 10 nafar bolasini ergaştirib yurib, umr böyi dalada işlagan, paxta terib, egni böz kuylakka yolçimagan onajonlarim köp  böldi, azizlar. Ayşa, Bika, Jumabika, Maryam, Rabiğa, Tölğon, Tojigul, Şukurjon, Hayitbika, Örozgul, Rözigul onalar. Ularning har birining kamida 7-8 nafar, baʼzilarining 10-12 nafar bolalari bor edi. Ularning birontasi ham farzandlarini dunyoga keltirib, bir kun ham tuğruq taʼtilida ötirişmagan, davlatdan nafaqa olişmagan. Ular – qizil imperiyaning qişloqlardagi işçi kuçlari edilar, xolos. Kasal böliş, davolaniş, tuğruq taʼtilida ötirib bolasini parvarişlaş – na qoğozda, na amalda yöq narsa edi. Bolalari ölik tuğilgan onalar, bolalari erta nobud bölgan onalar, bolalari nogiron tuğilgan onalar qon-qaqşab qolaverardilar yaqinginada...

 

BUGUNGI AYoLLAR

Mustaqillik – ayol-qizlarning ijtimoiy-siyosiy maydondagi faolligini yanada yuksak poğonalarga kötardi. "Özbekiston Respublikasining davlat va ijtimoiy qurilişida xotin-qizlarning rolini oşiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi 1995-yil 2-martda qabul qilingan Prezident Farmoni mamlakatimizda ayol-qizlarga eʼtibor va ğamxörlik masalasini davlat siyosatining ustuvor yönalişi sifatida belgilabgina qolmay, xotin-qizlarning yaşaş, dam oliş, mehnat qiliş şaroitlarini tubdan yangilaş, ularning har jabhada faolligini oşiriş imkonini yaratdi. Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2004-yil 25-maydagi "Özbekiston xotin-qizlar qömitasi faoliyatini qöllab-quvvatlaş borasidagi qöşimça çora-tadbirlar töğrisida”gi  Farmoni ayol-lar huquqlarini himoya qiliş, ularning ijtimoiy-siyosiy faolligini, maʼnaviy-intellektual salohiyatini yuksaltiriş borasida olib borilayotgan işlar samaradorligini yanada yuksaltirdi. Ayniqsa, Özbekiston Respublikasining saylov qonunçiligiga özgartiriş va qöşimçalar kiritilişi siyosiy partiyalardan vakillik organlari hamda parlament deputatligiga xotin-qizlar uçun 30 foiz kvota joriy etiş imkonini berdiki, bu imkoniyat siyosiy bilimi yetuk, xalq orasida yuksak obrö-eʼtibor qozongan ayol-qizlarning siyosat maydonida dadillik bilan faoliyat olib borişlarida muhim omil böldi.

Bugungi ayol-qizlar – fikrda sobit, hayotda ilğor, iqtisod va siyosatda faol, madaniy-maʼrifiy, maʼnaviy sohalarda zakovatli. Eʼtibor bering: birgina bizning tumanimizda, 1999-yilgi saylovlarda 4 nafar ayol Xalq deputatlari tuman Kengaşiga, 1 nafar ayol Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesiga deputatlikka saylangan bölsa, 2004-yilda 3 nafar ayol tuman Kengaşiga, 1 nafar ayol QR Jöqorği Kengesiga, 1 nafar ayol esa Oliy Majlis  Qonunçilik palatasi deputatligiga saylandilar. 2014-yilgi saylovlarda tuman Kengaşiga 6 nafar, QR Jöqorği Kengesiga 1 nafar tumanimizning faol ayollari deputatlikka saylanişdi.

Şuni mamnuniyat bilan qayd etiş joizki, tumanimiz ayollari orasidan yetişib çiqqan Özbekiston Xalq öqituvçisi, Özbekistonda xizmat körsatgan xalq taʼlimi xodimi, Özbekistonda xizmat körsatgan qişloq xöjalik xodimi, Özbekistonda xizmat körsatgan paxtakor, Qoraqalpoğiston Respublikasi Davlat mukofotlari hamda "Döstlik” ordeni, "Mehnat şuhrati”, "Jasorat”, "Şuhrat” medallari sohibalari har bir masalada  yoşlarga ibrat körsatib kelmoqdalar.

Bugungi kunda tumanimizda faoliyat olib borayotgan tadbirkorlik subektlarining 40 foizini ayollar boşqarayotgan bölsalar, soğlikni saqlaş tizimi xodimlarining 74 foizini, xalq taʼlimi tizimi xodimlarining 75 foizini ayol-qizlar taşkil etadi.

Agar 1991-yilda tumanimiz taʼlim tizimida bir neça nafargina ayol rahbarlar bölgan bölsalar, 2016-yilga kelib 122 ta taʼlim maskanlarining qariyb yarmini ayol-qizlar boşqarişmoqda.

Ona va bola soğligi esa töla davlat ğamxörligida. Farzand kutayotgan onalarga tuğruqdan oldin va tuğruqdan keyingi beriladigan taʼtillarning özi tört oydan ortiq (128 kun) qilib belgilanişi, bolasi ikki yoşga tölgunça qisman haq tölanadigan, bolaga qarab turganlik uçun beriladigan taʼtil, farzandlari 16 yoşga tölgunça ijtimoiy nafaqalar tayinlanişi ham aziz ayollarga körsatilayotgan ehtiromning yuksak ifodasidir.

Sobiq ittifoq davrida sportning nimaligini hatto tuşunib ham yetmagan, ertadan-keçgaça böş vaqtini onalarining yonida yurib, dalada paxta teriş bilan ötkazgan keçagi qizaloq bilan bugungi yoş qizaloqlar örtasidagi farqni köring-a! Bugungi qizlar sportning bir neça turlari böyiça Özbekiston, hatto jahon çempionlari bölib, mamlakatimizning çekka tumani – Amudaryo dovruğini, donğini  oşirişmoqda.

- Men Özbekistonda, Qoraqalpoğiston Respublikasining Amudaryo tumanida tuğilganman, – deya bir neça xorij telekanallariga intervyu bergan özbekning milliy kuraş böyiça birinçi çempion qizlari Feruza Haytimbetova  hamda Zulhijja Xudoyorovalarning  nomi bugun çegaralar hatlab,  jahonga tanilgan.

Bugungi özbek ayoli – Amu ayollari har sohada jahonga yuz tutgan. Bu – har dilda iftixor öyğotadi. Bu – mustaqillik bergan uluğ imkonlar ortidan kelgan baxt. Bundayin yoruğ,  yolqinli, nurli kunlar mangu, ayollar, aziz onajonlar omon bölsinlar! Zero, ularning baxtiyorligini, omonligini, davlatmandligini   tilaş, uning tabarruk qöllaridan tutib, qadr-qimmatini joyiga qöyiş – ayolga şarqona ehtiromning, eʼzoz-u izzatning qonimizda barhayotligi ifodasi – ibratga munosib meros! Bu meros – mangudir, mangu daxlsizdir!

Robiya YÖLDOŞEVA.

(Foto - http://www.uza.uz)

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026