OGOH DILLAR MAFLUB BÖLMAYDI
Özbekiston moziydan bağrikeng, diniy bağrikenglik, millatlararo totuvlik yuksak qadr topgan mamlakat. Mamlakatimiz tarixida biron marta ham etnik bölinişlar, bir-birovni kamsitiş, bir millat bilan boşqa millat örtasida, bir din vakillari bilan boşqa dinga eʼtiqod qiluvçilar örtasida nizolar bölmagan va hamişa insoniy tuyğular uluğ tutilgan. Özbekiston zaminida islom, xossatan, xristian, yahudiy, bahoiy jamoalari va krişnani anglaş jamiyati hamda ular bilan birgalikda turli din oqimlari va yönalişlari vakillarining tinç-osoyişta, eʼtiqodda emin-erkin yaşab, mehnat qilayotganlarining özi diniy bağrikenglikning mazmun va mohiyati, maqsadi naqadar ezguligidan dalolatdir.
"YoĞOÇNING BÖŞINI QURT YeYDI DOIM”
Hozir XXI asr. Zamon özgargan, turli siyosiy, iqtisodiy, maʼnaviy va ijtimoiy voqealarga nisbatan dunyoqaraşlar ham... özgargan.
Asrlar davomida insoniyatga ezgulik, yaxşilik va odamiylik timsoli, maʼnaviy tarbiya vositalaridan biri bölib kelgan islom dinining inson hayotida tutgan örni, uning kişi ruhiyatini boşqarişdagi salohiyati juda katta. Islom dinining ana şu benazir salohiyatidan aksariyat ğaraz niyatli kuçlar özlarining qabih maqsadlarini amalga oşirişda foydalanayotgani ham XXI asrning global muammolaridan biriga aylanib bormoqda. Çunonçi, bugungi davrimizda asrlar davomida şakllangan millatlararo totuvlik, dinlararo bağrikenglik, etnik sabr-toqat kabi maʼnaviy qadriyatlarning ildiziga bolta urişga, aynan şu maʼnaviy qadriyatlarni soxtalaştirişga xizmat qiluvçi omillar, kuçlar, guruhlar, oqimlar kun sayin urçib, maʼnaviyat sohasi ğoyaviy kuraş maydoniga aylanib qoldi. Baʼzan oçiqdan-oçiq, baʼzan esa yaşirin ravişda uyuştirilayotgan mafkuraviy xurujlar siyosiy kuçlar közlagan natijalarni bermagaç, dunyo xalqlarining, xususan, özbek xalqining ham maʼnaviyatini izdan çiqarişga oşkora urinişlar yuz bermoqdaki, maʼnaviyatga qaratilgan har qanday tahdid bilimi sayoz, ayniqsa, diniy savodsiz, işonuvçan kişilarni öz domiga tortmoqda. Çunki, bunday kişilarni xohlagan tomonga egib oliş osonligini ğoyaviy duşmanlar juda yaxşi biladilar. Axir buyuk rus masalçisi Krilov "Yoğoçning böşini qurt yeydi doim”, deb bejiz xulosa çiqarmagan. Uluğlardan biri mafkurani "maʼnaviy qiliç” deb ataganini esga olsak, mafkura maydonidagi "maʼnaviy qiliçbozlik” sahnasi bugungi yuksak taraqqiy etgan davr uçun yanada xavfliroq tus olib borayotgani heç kimga sir emas. Demak, bugungi maʼnaviy tahdid kuçlari internet tarmoğidagi minglab buzğunçi saytlar orqali xalqimizning boy maʼnaviy dunyosini yemiriş, parçalab taşlaş uçun qiliçlarini qayrab turganlarini bir lahza ham unutişga haqqimiz yöq.
Internet tarmoğiga in qurgan saytlarning aksariyati diniy ekstremizm, terrorizm, egotsentrizmni tarğib qilişini hisobga olsak, bu kabi mafkuraviy xurujlar maydonidagi "maʼnaviy qiliçbozlik” qanday noxuş oqibatlarga olib kelişini anglaş aslo qiyin emas. Bunday "maʼnaviy qiliç” domiga boşini tutib berayotganlarning aksariyati yoşlar ekanligi yanada xatarli.
ÖZINI ANGLAGAN ÖĞIL
Yaqin tanişlarimdan birining öğli qöşni davlatda işlab, ikki yil deganda uyiga qaytdi.
- Öğlim boşqaçaroq bölib qaytdi, - dedi bir kuni onaizor. – Uyga kel, sen ham bir gaplaşib kör.
Bordim, onasi kuyib-pişganiça bor ekan. Özga davlatda R.N. ismli bu öğil faqat işlab pul topmabdi, diniy-ekstremistik taşkilotlardan birining vakili bilan "döstlaşibdi” ham. "Tabliğçilar”da unday ekan, "Nurçilar”da bunday”, qabilida sof islomiy haqiqatlarni inkor etuvçi adabiyotlar haqida söz yuritib, özining "ança narsani bilib olgani” haqida gapirdi.
- Menga qara, - dedim "bilimi ğovlab ketgan” öğilga, - Imom al-Buxoriy kim?
- Bir musulmondir-da... – dedi-yu duduqlanib qoldi, - d-dindor.
- Xoja Ahror Valiy, Yusuf Hamadoniy, Bahouddin Naqşbandiy,Moturidiy, Marğinoniylar-çi?
Öğil boşini egib qoldi.
- Qurʼoni Karimdan biron oyatning mazmunini bilasanmi?
-...
- Bilmaysan, öşa sen işlab qaytgan joyda seni "öqitmoqçi” bölganlar tilga olgan "Tabliğçilar” ham, "Nurçilar” ham haqiqiy islom dinini buzib talqin qilişgan.
Men unga haqiqiy, sof islomiy tuşunçalar haqida gapirdim. Alloh taolo Qurʼoni Karimda "Hammangiz Allohning arkoni (Qurʼon)ni mahkam tuting va firqalarga bölinmang” ("Oli Imron” surasi, 103-oyat) deb marhamat qilganini, yuqorida tilga olingan diniy oqimlar ayrim manfaatparast kimsalarning öylab topgan mafkuraviy sahna körinişlaridan biri ekanligini, diniy savodli böliş uçun qanday adabiyotlarni öqişi kerakligini tuşuntirdim.
Şunda öğil çet davlatda özi guvoh bölgan bir holat haqida hikoya qildi: Özbekistondan borib, har xil quriliş işlarida yollanib işlayotgan yoşlarni öz yöllaridan oğdiriş maqsadida xorijda ozod-erkin, tökin-soçin jannatiy hayot vaʼda qilayotganlar asosan işni diniy adabiyotlar tarğibotidan boşlaşini, agar ularning aytganlarini qilişsa, mukofotlar berişlarini aytarkan:
- Endi-çi, nima qilmoqçisan? - söradim.
- Köp narsani bilmas ekanman, opa, - deydi u. – Haqiqiy islomiy taʼlimot haqidagi siz aytgan adabiyotlarni topib öqiyman. Tumanimizda namunali uy-joylar qurilişini olib borayotgan quriliş taşkilotlaridan biriga işga kirdim. Nasib qilsa, oliygohga hujjat topşiriş niyatim bor...
Yaxşiyamki, öğil ortiga qaytdi. Yaxşiyamki, u diniy-ekstremistlar qölidagi qöğirçoqqa aylanib qolmasidan özini angladi. Hayot yölini ezguliklar tomon burdi u. Qani endi, böş vaqtlarini internet olamidagi buzğunçi saytlarga kiriş bilan ötkazayotgan ayrim öğil-qizlarimiz ham ana şu öğil kabi öz qalblariga quloq tutsalar, töğri yöldan adaşmasalar...
ÖZINI VA SÖZINI ANGLAMAGAN MALʼUNLAR
Agar eʼtibor bergan bölsangiz, keyingi paytlarda Özbekiston televideniyesining kanallari orqali efirga ketma-ket uzatilayotgan töğri yöldan adaşgan kimsalar haqida hikoya qiluvçi körsatuvlarda bir oiladan bir emas ikki, hatto uç nafar yoşlar öz oilasi, ota-onasi yuziga oyoq qöyib, tuğilib-ösgan yurtigaxoinlik qilganliklari va ularga nisbatan ota-ona, el-yurt nafrati çeksizligiga guvoh bölayotirmiz.
Yo alhazar! Bu yoşlarga nima yetişmayotirki, birlari hatto davlat granti asosida taʼlim olib yurib, nufuzli oliy taʼlim dargohi talabasi bölaturib, diniy-ekstremistik va terrorçi taşkilotlar qölidagi qöğirçoqqa aylanib ulgurişgan. Yana birlari xorijda xorzorlikda ölim topişgan. Vatanda esa...
Ne körgulikki, Vatanda onaizor kulfat va uyatdan zor qaqşab, öğlidan voz keçib turibdi. Ne umidlar bilan voyaga yetkazgan jigargöşasini oq qilayotir ona şörlik. Onaning boşi egilgan, otaning qaddi bukilgan, opa-singillarning yuzlari şuvut. El-yurt, mahalla-köy xoin öğillar dastidan "dod!” deb vijdon ötida qovurilgan.
Endi ayting, azizlar, oila tinç, ota-ona, mahalla, Vatan tinç, qöşni-qöşnisining hurmatini joyiga qöyib, bir-birlariga mehr-oqibat körsatib yaşayotgan yurtdan boş olib ketiş, çetdan turib, Vatan ğanimlari va xoinlarining buyruği bilan özi tuğilib ösgan yurtiga öq uzişga taraddudlaniş bu sotqin, malʼunlarga nega kerak bölib qoldi?
Xalqimizda "özini anglagan sözini anglaydi”, degan purmaʼno hikmat bor. Boisi, özini anglagan inson eng avvalo özligini, aytar sözini anglaydi. Sözini anglagan inson esa özgalar diliga yöl topa oladi. El-yurtiga ezguliklar uruğini soçib yaşaydi. Vatan xoinlari – ular na sözini, na özini anglaydilar. Balki ular özgalar tomonidan boşqariladigan maʼnaviy qaşşoq, odamzot şaklidagi robotlardir. "Ot”, desalar otib, "öl”, desalar, ölib ketişga tayyor turişadi ular. Bundaylar uçun insoniy fazilatlar begona. "Hizb-ut tahrir”çimi, "Tabliğçilar” yoki "Qora sallalilar”mi, "Nurçilar” yo bölmasa eng aşaddiy terrorçi taşkilot IŞIDçilarmi, qaysi ekstremistik va terrorçi taşkilot aʼzolari bölişidan qatʼiy nazar, istagan paytlarida öz yaqinlarini, ota-onasi va kindik qoni tomgan ona yurtini sotişga, xonavayron etişga tayyor.
Loqaydlik – maʼnaviy halokatdir
Şu bois, biz ösib kelayotgan yoş avlodni, muhtaram Prezidentimiz qayta-qayta taʼkidlaganlari kabi: "ayniqsa, yoşlarni eʼtibordan çiqarmasligimiz lozim. Agar bugun biz ular bilan şuğullanmasak, "boşqalar” şuğullanişi va aks holda keyin keç bölişi mumkin. Çunki, azaldan maʼlumki, beparvo odam duşmandan ham xavfliroqdir”. Sababi, duşmanning kimligini, asl qiyofasini anglaş oson. Loqayd va beparvo odamning qiyofasini ham,maqsadini ham anglaş öta qiyin. Aynan şunday loqayd odamlar "menga nima?” qabilida yaşab, şaxsiy manfaat qullari sifatida şundoq içimizda, oyoğimiz ostida öralaşib yuradilar va eng xavfli bombadan ham xavfliroqdirlar.
Prezidentimiz özlarining "Yuksak maʼnaviyat – yengilmas kuç” asarida maşhur faylasuflardan biri ana şu hayotiy haqiqatni çuqur tahlil etib, quyidagi haqqoniy fikrlarni bayon qilganligini taʼkidlab ötganlar: "Duşmanlardan qörqma – nari borsa, ular seni öldirişi mumkin. Döstlardan qörqma – nari borsa, ular senga xiyonat qilişi mumkin. Befarq odamlardan qörq – ular seni öldirmaydi ham, sotmaydi ham, faqat ularning jim va beparvo qarab turişi tufayli yer yuzida xiyonat va qotilliklar sodir bölaveradi”.
Sözim muxtasarida şuni qayta-qayta taʼkidlaşni istardimki, loqaydlik – eng avvalo maʼnaviy halokatdir. Illoh-billoh maʼnaviyatimiz tanazzulga yuz tutmasin, jamiyatimizda maʼnaviy böşliq yuzaga kelmasin. Har lahza ogoh, har lahza huşyor, har lahza eʼtiqodda sobit bölgan elni heç qanday kuç mağlub etolmaydi. Maʼnaviyatimizga, yurtimizdagi millatlararo totuvlikka, tenglik va tinçlikka, dinlararo bağrikenglikka çetdan turib qilinayotgan har qanday tahdid – bu xalqimizning erkinligiga va demakki, şaxs erkiga qarşi tahdiddir. Unga qarşi kuraşiş, ogoh yaşaş xalqimiz erkinligini, totuvlik va tinçligini himoya qilişdir.
Robiya YÖLDOŞEVA.
(Foto - http://protoday.globalproart.com)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶