KEKSALAR - JAMIYaT KÖRKI
Norjon momo Otaboyeva köpni körgan, ötmiş aççiq-çuçuklarini totigan keksa, bir asrlik umr yölini bosib ötgan tarixning jonli guvohlaridan, tabarruk momolarimizdan hisoblanadi. 1915-yilda tuğilib, hayotining 100 bahorini qarşi olayotgan, sobiq ittifoq davridagi kollektivlaştiriş, ikkinçi jahon uruşi, uruşdan sönggi oğir tiklaniş yillari azoblarini körgan Norjon momo Otaboyeva bilan bir bor suhbat qurgan odam, özini sarguzaşt olamida yurganday his qiladi.
Norjon momo Otaboyeva asli Xorazm viloyatining Gurlan tumani, Xizr eli ovulida dunyoga kelgan. U yoşligidanoq har işda çaqqon, epçil va zabardast, çevar hamda saranjom-sarişta bölib ösdi. Baland böyli, keng yağrinli, baquvvat ayol edi.
- 11 yoşimdan koxozda işlaganman, - ötmiş hikoyalaridan sözlaydi momo. - 17 yoşimda turmuşga çiqdim. Ota-onamning uyida mehnat qilib çiniqqanim uçun qaynota-qaynonamning uyida kelin bölib qiynalmadim. Qaynonam onam bilan ikkalasi dugona edilar. Ikki dugona qiz olişib, qiz berişib murodlariga yetişdi. Qaynotam va qaynonam ham asli Gurlan tumani, Xizr eli ovulidan bölib, hozirgi "Özbekiston mahallasining "Loviya” ovuliga köçib kelişgan. Otam rahmatli köçib kelgandan keyin daryoning qirğoqlariga loviya ekib, juda köp hosil olar ekanlar, şuning uçun otamga ovuldoşlari "loviya” deb laqab qöygan ekan. Şu-şu qaynotamning bolalari, hattoki hozirgaça mening bolalarim, nevaralarim evara-çevaralarim ham "loviya” laqabini olib yurişibdi. Turmuş örtoğim Otaboyev Qurboniyoz bilan umrguzaronlik qilib, bizniki emas, Allohniki, 8 ta farzand kördik. Uruş boşlangan yili birinçi farzandim tuğildi. Kuzning ayni yiğim-terim payti bolam yoş bölişiga qaramay dalada, har kuni erta tongdan, to kun botib, oqşom tuşgunga qadar paxta terardim. Uruş yillari dalada faqat ayol-qizlar, ösmir-yoşlar işlaşardi. Qurboniyoz otangiz bilan farzandlar baxti-iqboli uçun keça-kunduz işlab, heç narsaga zoriqtirmay, rözğor aravasini teng tortib, ularni kamolga yetkazişga harakat qildim. Farzandlarim orim - nomusim deb, barini öqitdim, uyli-joyli qildim. Mana, 8 farzandning hamda 27 nevara, 62 çevara va 4 nafar evaraning buvisi bölib ötiribman.
Farzandlarining hayotda öz örinlarini topib ketişida oila muhim ahamiyat kasb etadi. Ammo hayot sinovlarga, taşvişlarga töla. Norjon momo oilasi öziga töq, hamma narsasi yetarli bölsa-da, qarab ötirmadi. El bilan el bölib, birgalikda mehnat qildi. U paytlari "ming tögin” (öğit tökiş maʼnosida) degan kolxozçilar orasida özaro musobaqa bölardi. "Ming tögin” tökib, mukofotlar olgan.
- Boşimizdan nelar ötmadi, u kunlarni hozirgi kun bilan soliştirsak, odam qadri bir çöpçalik bölmagan ekan, - deydi momo boşini çayqab. - U paytlari hozirgi şarqirab oqib yotgan kanallarni, yoplarni qölda qazirdik. Hozarasp kanalining, Olçin kanalining qazilişida, Manğit arna kanalining qazilişida oldingilar qatorida qatnaşganman. Qazuv işlariga juda köplab odamlar jalb qilingan. Kanallar qişda qazilardi. 2-3 odamga 20-30 metrnorma edi, erkaklar töngni köçirardi, 3-4 metrli çuqurlikdan tepaga töng tuproqni orqalab çiqarardikda, çetroqqa taşlardik. Bizning oğir mehnatlarimiz evaziga mana şunday dorilomon kunlarga yetkazganiga şukurlarim köp.
Davlatimdan aylanay, ozmi-köpmi qilgan mehnatlarimizni eʼzozlab, nafaqa, ustama nafaqa berayapti, haftaning har duşanba kunlari şifokorlar kelib, holimdan xabar olib turibdi. Mahalladan, tuman markazidan kelib, hayitlarda, bayramlarda sovğa-salomlar va bayram pullarini berayapti, Yurtboşimizga mingdan-ming rahmatlar bölsin.
Hayotimiz ildizi - fayzi va çiroyi bölgan tabarruk momolarimizdan biri, bu yil 100 yoş bilin yuzlaşgan Norjon momo özining çeksiz mehr-muhabbat qörğoniga aylangan oilasida, mamlakat kelajagi bölgan farzandlari bilan yurtimizning, şonli Mustaqilligimizning 24 yilligini qalbidagi bor ezgu tilaklari va oq fotihalari bilan qarşi olmoqda. Vatanga yor ezgu tuyğularga, buyuk maʼnaviy qadriyatlarga, sodda, ammo çin insoniylik tilaklarga, mehrga qalbi ğarq tölgan Norjon momo insoniy burçni, qadriyatni, şijoatni oilasida, eng avvalo yuragida şakllantirgani uning oçiq, kulib turgan çehrasida mavj urib turardi.
Şu möʼtabar va tabarruk momolarimizning beğubor va şonli izdoşlari bölaylik!
Zulfiya OLLAYoROVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶