Қорақалпоғистонда ичимлик суви таъминоти назорати: қоидабузарликлар ва кўрилган чоралар

Тоза ичимлик суви таъминоти аҳоли саломатлиги ҳамда турмуш фаровонлигининг энг муҳим ва ажралмас қисми ҳисобланади. Шу боисдан ҳам, мазкур соҳадаги инфратузилма объектларининг барқарор ишлашини таъминлаш ва назорат қилиш доимий эътибор марказидадир. Қорақалпоғистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси томонидан бу борада тизимли ишлар олиб борилмоқда. Хусусан, аҳолини тоза ичимлик суви билан таъминлаш, оқова сув тизимларидан тўғри фойдаланиш ва қонунбузилиш ҳолатларининг олдини олиш мақсадида кенг кўламли ўрганиш ҳамда назорат тадбирлари ўтказилмоқда.

Жорий йилнинг январь-май ойлари давмида ўтказилган назорат тадбирлари доирасида Қорақалпоғистон Республикаси Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги бошқармаси мутахассислари билан ҳамкорликда ичимлик суви сифати бўйича жами 608 та таҳлил намуналари олинди. Ўтказилган лаборатория текширувлари натижасида 5 та ҳолатда салбий кўрсаткичлар аниқланиб, “Қорақалпоқ сув таъминоти” акциядорлик жамиятига камчиликларни бартараф этиш юзасидан қатъий кўрсатмалар киритилди.

Шунингдек, инспекция ҳамда Ўзбекистон маҳаллалар уюшмаси ўртасида имзоланган ўзаро ҳамкорлик меморандумига асосан, ҳудудлардаги 99 та маҳалла фуқаролар йиғинида ўрганишлар олиб борилди. Ушбу жараёнда 17 та маҳалла ҳудудида ичимлик суви таъминоти ва оқова сув хизматларида турли муаммо ҳамда камчиликлар борлиги маълум бўлди. Мазкур ҳолатлар юзасидан ҳам жамиятга тегишли кўрсатмалар берилиб, муаммоларнинг жойида ҳал этилиши таъминланди. Инспекция мутахассислари Чимбой туманида жойлашган Пашенттаў маҳалласи ҳудудида ҳам ўрганишлар ўтказиб, аҳолига ичимлик сувини узлуксиз ва сифатли етказиб бериш ҳолати билан яқиндан танишдилар.

Сув ишлаб чиқариш ва уни зарарсизлантириш объектларининг ҳолати ҳам инспекциянинг доимий назоратидадир. Хусусан, жорий йилнинг дастлабки беш ойи давомида Қорақалпоғистон Республикаси бўйича ўтказилган ўрганишлар давомида ер ости ичимлик сув қудуқларидан фойдаланиш ҳамда санитария муҳофаза ҳудудларини сақлаш қоидаларига амал қилиниши юзасидан “Қорақалпоқ сув таъминоти” акциядорлик жамияти балансида бўлган 84 та ер ости қудуғи чуқур инвентаризациядан ўтказилди. Ўрганиш натижаларига кўра, 21 та қудуқда санитария ва техник талабларга зид бўлган камчиликлар аниқланиб, уларни бартараф этиш бўйича бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар тақдим қилинди.

Бундан ташқари, ичимлик суви таъминоти иншоотларидаги 40 та зарарсизлантириш ускунасининг техник ҳолати кўздан кечирилганда, уларнинг 12 тасида носозлик ва қоидабузарликлар борлиги тасдиқланди ва тегишли чоралар кўрилди. Аҳолига хизмат кўрсатиш сифатини ошириш билан бир қаторда, тармоқлардаги аварияларнинг олдини олишга ҳам жиддий эътибор қаратилмоқда. Жумладан, йил бошидан буён инспекция томонидан жами 15 та, яъни 14 та ичимлик суви ва 1 та оқова сув тармоқларидаги авария ҳолати аниқланиб, уларни норматив талаблар асосида ўз вақтида бартараф этиш бўйича масъулларга кўрсатмалар берилди ва ижроси назоратга олинди.

Тармоққа ноқонуний уланиш ва ресурслардан ўзбошимчалик билан фойдаланиш ҳолатларига қарши курашиш инспекция фаолиятининг муҳим йўналишларидан бири саналади. Жорий йил бошидан буён тизимда жами 202 та ноқонуний уланиш ҳолатлари фош этилди. Уларнинг 107 таси бевосита ичимлик суви тармоқларига, 3 таси оқова сув тармоқларига уланиш ва 92 таси сув ҳисоблагичларидаги пломбаларга шикаст етказиш билан боғлиқ. Ушбу қонунбузилишлар оқибатида етказилган зарар миқдори 172 миллион сўмни ташкил қилди. Шунингдек, рухсатномасиз ичимлик сувидан фойдаланиш бўйича 2 та ҳолат аниқланиб, ҳуқуқбузарларга нисбатан 3,3 миллион сўм жарима расмийлаштирилди.

Умумий ҳисобда, йил бошидан бери соҳадаги турли қоидабузарликлар учун 222 та маъмурий иш очилиб, салкам 900 миллион сўм миқдорида маъмурий жарималар белгиланди, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга 9 та жиноий иш материаллари юборилди. Мазкур ишлар бўйича аниқланган зарар суммаси салкам 2 миллиард сўмни ташкил этмоқда ва ҳозирги кунда бу ҳолатлар юзасидан терговга қадар текширув ҳамда дастлабки тергов ҳаракатлари давом эттирилмоқда.

Хулоса қилиб айтганда, сув бу фақатгина табиий ресурс эмас, балки халқнинг бебаҳо бойлигидир. Қорақалпоғистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси томонидан амалга оширилаётган бу каби назорат тадбирлари соҳада қонун устуворлигини таъминлашга, йўқотишларни камайтиришга ва энг асосийси, истеъмолчиларнинг тоза ичимлик сувидан мунтазам баҳраманд бўлишига хизмат қилади. Коммунал соҳадаги тартиб ва интизом эса фаровон ҳаёт ва соғлом жамиятнинг асосий кафолати саналади.