ОИЛАВИЙ-МАИШИЙ ЗЎРАВОНЛИККА “ЧИДА” ДЕБ ЯШАШ МУМКИНМИ?

Оила – инсон ҳаётидаги энг муқаддас масканлардан бири. У муҳаббат, ҳурмат ва ишончга асосланганда, жамиятда барқарорлик ва тотувлик юзага келади. Аммо ачинарлиси шундаки, айрим ҳолларда айнан шу муқаддас маскан – оилада турли кўринишдаги зўравонликлар содир бўлмоқда. Бу эса нафақат якка шахснинг, балки бутун жамиятнинг барқарорлигига таҳдид соладиган жиддий муаммодир.

Юртимизда оилавий-маиший зўравонликка қарши курашиш мақсадида тизимли ишлар амалга оширилмоқда. Жумладан, “Оилавий (маиший) зўравонликдан ҳимоя қилиш чоралари кучайтирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиришлар ва қўшимча киритиш тўғрисида”ги Қонун қабул қилинди. Шу муносабат билан Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодексининг 59²-моддаси ва Жиноят Кодексининг эса 126¹-моддаси билан оилавий (маиший) зўравонлик қилганлик учун жавобгарлик белгиланди.

Афсуски, кўп ҳолларда айниқса аёллар зўравонликка учраса-да, бу ҳақда гапиришни истамайдилар. Бунинг асосий сабаблари – “оила сақланиши керак” деган қадриятга суянган қарашлар, қўрқув, иқтисодий боғлиқлик ва жамиятдаги айбловчи муносабатлардир. Натижада зўравонлик йиллар давомида давом этади, бу эса нафақат аёл, балки фарзандларнинг ҳам руҳий ҳолати ва келажагига салбий таъсир кўрсатади.

Оилавий-маиший зўравонликка қарши курашда фақатгина қонунлар етарли эмас. Бу борада жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш, таълим муассасаларида зўравонликка қарши тарбиявий ишлар олиб бориш, психологик ёрдам марказлари фаолиятини кучайтириш зарур.

Зўравонлик – шахсий муаммо эмас, балки жамиятнинг умумий муаммосидир. Агар биз жим қолаверадиган бўлсак, ҳар бир “чида” деган сукут келажакда яна бир тақдирнинг вайрон бўлишига сабаб бўлади.

Зўравонликка қарши курашиш – бу фақат давлат идоралари ёки ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг эмас, балки ҳар бир фуқаронинг бурчидир. Ҳар бир жойда – оилада, маҳаллада, мактабда зўравонликка нисбатан “чида” деб эмас, балки қатъий “тўхта!” деб ёндашишни ўрганишимиз керак.

Д.Юсупова, Жиноят ишлари бўйича Амударё туман судининг тергов судьяси.