Соғлом оилавий муҳит – барқарор жамият асоси

Ҳар қандай жамиятда тинчлик ва барқарорликни таъминлаш, аввало, оиладаги муҳитга боғлиқ. Оилада муҳаббат, ўзаро ҳурмат ва тушуниш ҳукм сураётган бўлса, бу ҳолат жамиятдаги ҳар бир фуқаронинг онги, фикрлаши ва дунёқарашида ўз ифодасини топади. Шу боис, мамлакатимизда оилавий муносабатларда юзага келаётган муаммоларни аниқлаш, уларни бартараф этиш ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш борасида изчил чоралар кўрилмоқда.

Шу мақсадда 19 апрель куни Амударё туманининг Хитой овули ҳудудидаги 85-сонли умумтаълим мактаби биносида “Турмуш” профилактик тадбири ташкил этилди. Ушбу тадбир оилавий низоларни аниқлаш, барвақт бартараф этиш, жиноятчиликнинг олдини олиш, жамиятда соғлом муҳитни қарор топтиришга қаратилган бўлиб, унинг доирасида муҳим ишларни амалга ошириш кўзда тутилган.

Тадбирда туман ҳокими ўринбосари, Оила ва хотин-қизлар бўлими бошлиғи Гўзал Сабурова, туман ИИБ катта инспектори Инобат Ўразматова, “Маҳалла еттилиги” аъзолари, маҳалла фаоллари, хотин-қизлар вакиллари, ўқитувчилар ва ўқувчи-ёшлар фаол иштирок этди. Мазкур тадбир иштирокчиларига масъуллар томонидан мавзу юзасидан батафсил ахборот берилди.

Таъкидлаш жоизки, ўтказилаётган профилактик ишларга қарамай, оилавий тортишувлар, қўшнилар ва қариндошлар ўртасидаги келишмовчиликлар оқибатида ҳуқуқбузарлик ҳолатлари ҳануз учраб турибди. Аниқланган маълумотларга кўра, Қорақалпоғистон Республикасида жорий йилнинг дастлабки икки ойи мобайнида содир этилган тан жароҳати етказиш ва оилавий зўравонлик жиноятларининг ҳар учинчиси айнан оилавий муносабатлар доирасида рўй берган. Айниқса, бундай ҳолатлар Амударё, Беруний, Қараўзак, Тўрткўл ва Хўжайли туманларида кўп қайд этилмоқда.

Жорий йилнинг биринчи чорагида туманда истиқомат қилувчи зўравонлик ва тазйиқдан жабрланган 161 нафар хотин-қизларга ҳимоя ордерлари берилган. Мазкур ордерлар уларни ҳуқуқий жиҳатдан муҳофаза қилиш, зўравонликка қарши туришга хизмат қилади. Бироқ, айрим ҳолларда илгари берилган ҳимоя ордерларига қарамай, зўравонлик ҳолатлари такрорланмоқда. Шу сабабли, 5 нафар зўравон шахсга нисбатан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодекснинг тегишли моддалари асосида ҳуқуқий чоралар кўрилди.

Оилавий низолар оқибатида руҳий тушкунликка тушган аёллар ҳам эътибордан четда қолдирилмаяпти. Туман тиббиёт бирлашмаси ҳузуридаги бирламчи психологик ёрдам хонасига 3 нафар аёл жойлаштирилди. Уларнинг иккитаси ҳолати оғир бўлгани боис Нукус шаҳридаги Аёлларни ижтимоий реабилитация қилиш марказига юборилиб, психологик ва ҳуқуқий ёрдам кўрсатилди.

“Турмуш” тадбири доирасида жиноятчилик ва фоҳишалик каби салбий ҳолатлар ҳам аниқланмоқда. 2 нафар аёл-қизнинг фоҳишалик билан шуғулланаётгани маълум бўлиб, уларга нисбатан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс асосида чоралар кўрилди. Шунингдек, ўз хонадонида фуқароларга моддий манфаат эвазига шароит яратиб берган 1 нафар аёлга нисбатан Жиноят Кодексининг тегишли моддалари қўлланилди.

Аниқланган ҳолатларнинг таҳлили шуни кўрсатмоқдаки, бундай ҳуқуқбузарликлар асосан ўзаро тушуниш етишмаслиги, муроса маданиятининг пастлиги ҳамда ҳуқуқий саводхонликнинг заифлигидан келиб чиқмоқда. Шу боис, тадбир доирасида низоли оилалар билан индивидуал профилактик суҳбатлар ўтказилмоқда, уларнинг рўйхати шакллантирилиб, ҳар бир муаммони ҳал қилиш чора-тадбирлари белгиланмоқда.

Профилактик ишларга маҳаллалардаги “еттилик” гуруҳлари, жамоатчилик ва фаоллар фаол жалб қилинмоқда. Мол-мулк, уй-жой, ер масалалари, расмий никоҳсиз яшаш, ажралиш каби омиллар оилавий келишмовчиликка сабаб бўлаётгани инобатга олиниб, тегишли давлат органлари – суд, кадастр, солиқ, ФҲДЁ ва ҳокимликлар билан ҳамкорликда ишлар олиб борилмоқда.

Шунингдек, оилада зўравонлик содир этган ва профилактик ҳисобда турувчи шахслар ҳам алоҳида назоратга олинган. Улар ва уларнинг оила аъзолари билан суҳбатлар ташкил этилмоқда, зарур ҳолларда психологик ва ҳуқуқий ёрдам кўрсатилмоқда. Агар оғир ижтимоий аҳволдаги шахслар, жумладан ўз жонига қасд қилишга мойил фуқаролар аниқланса, улар ҳақида Аёлларни реабилитация қилиш марказларига маълумотлар юборилмоқда.

Туманда хотин-қизлар бандлигини таъминлаш, меҳнат бозорига мослаштириш мақсадида ёрдамчи тарбиячи касби бўйича ўқув курслари ташкил этилди. Ўқишни муваффақиятли якунлаган 2 нафар аёлга сертификатлар топширилди.

Тадбир давомида фуқароларнинг рашк, мол-мулк талашиш билан боғлиқ мурожаатлари юзасидан кундалик мониторинг ишлари амалга оширилмоқда. Шу билан бирга, спиртли ичимликларга мойил шахслар аниқланиб, улар жамоатчилик билан ҳамкорликда назорат остида ушлаб турилмоқда.

“Турмуш” профилактик тадбирининг асосий мақсади – оилавий муҳитни яхшилаш, ҳуқуқбузарликларни олдини олиш, ишсизларни иш билан таъминлаш, ҳуқуқий ва ижтимоий ёрдамга муҳтож шахсларга амалий кўмак кўрсатишдир. Ушбу мақсадларга эришишда маҳалла фуқаролар йиғини, “Оилавий қадриятларни мустаҳкамлаш” комиссиялари ва бошқа мутасадди ташкилотлар билан ҳамкорликда иш олиб борилмоқда.

Шу куни хотин-қизлар ўртасида зўравонликка қарши курашни кенг тарғиб этиш мақсадида “Биз зўравонликка қаршимиз” шиори остида махсус тарғибот тадбири ҳам ташкил этилди. Унда иштирокчиларга мавзуга оид тарқатма материаллар тарқатилиб, тазйиқ ва зўравонликдан ҳимояланиш бўйича ҳуқуқий тушунчалар берилди.

Энг муҳими, “Турмуш” профилактик тадбири фақатгина жиноятларни аниқлаш билан чекланиб қолмай, балки оилавий муносабатларда тўғри муомала ва ҳуқуқий билимлар орқали келишмовчиликларни ҳал қилиш, жамиятда соғлом муҳитни қарор топтиришга хизмат қилади. Бу эса, ўз навбатида, тинч, барқарор ва адолатли жамият сари қўйилаётган муҳим қадамлардан биридир.

Шоҳзод Қурбонбоев.