EKOLOGIYa HUQUQI VA EKOLOGIK QONUNÇILIK
Ekologik huquq va ekologiya qonunçiligining takomillaşişi mamlakatimizda ekologik siyosatning yanada rivojlanişiga imkoniyat yaratadi.
1992-yil 8-dekabrda qabul qilingan Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida tabiiy resurslar davlat muhofazasida ekanligi kafolatlandi, fuqarolarning atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda böliş majburiyati belgilab qöyildi. Bu esa ekologik qonunçilikning yanada rivojlanişi uçun asosiy omil bölib xizmat qildi. Ekologik qonunçilik iqtisodiyot va ekologiyaning özaro boğliqligini yuzaga çiqaradi. Aynan şu talabdan kelib çiqib Konstitutsiyada mulkdor mulkiga öz xohişiça egalik qilişi, undan foydalanişi va tasarruf etişi mustahkamlab qöyilgan. Şu bilan birga mulkdan foydalaniş ekologik muhitga zarar yetkazmasligi, fuqarolar, yuridik şaxslar va davlatning huquqlari hamda qonun bilan qöriqlanadigan manfaatlariga daxl qilmasligi şart.
Respublikamizda atrofmuhitni muhofaza qiliş, tabiiy resurslardan oqilona foydalaniş, ekologik xavfsizlikni taʼminlaşga doir 20 dan ortiq qonun va boşqa normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilingan. "Fuqarolar soğliğini saqlaş töğrisida”gi, "Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar töğrisida”gi, "Ösimlik dunyosini muhofaza qiliş va undan foydalaniş töğrisida”gi, "Hayvonot dunyosini muhofaza qiliş va undan foydalaniş töğrisida”gi, "Atmosfera havosini muhofaza qiliş töğrisida”gi, "Ekologik ekspertiza töğrisida”gi, "Davlat sanitariya nazorati töğrisida”gi va boşqa Qonunlar, Kodekslar hamda qonunosti hujjatlar şular jumlasidandir. Uşbu Qonun hujjatlari ekologiya sohasini tartibga solişning öziga xos jihatlarini aks ettiruvçi muhim tamoyillarni öz içiga olgan.
Davlatimiz rahbarining Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada çuqurlaştiriş va fuqarolik jamiyatini rivojlantiriş kontseptsiyasida ilgari surilgan taklifi asosida atrof-muhit va aholi salomatligini muhofaza qiliş va ekologik vaziyatni soğlomlaştiriş maqsadida 2013 yil 28-dekabrda Özbekiston Respublikasining "Ekologik nazorat töğrisida”gi Qonuni qabul qilindi.
Dunyo tajribasidan maʼlumki, ekologiya sohasida qabul qilingan qonunlar atrof-muhitni muhofaza etişda barça boşqaruv tizimlarining tölaqonli faoliyati va keng jamoatçilik iştirokini nazarda tutadi.
Şu bois, uşbu Qonun loyihasida atrof-muhit ifloslantirilişining oldini oliş, fuqarolar hayoti va salomatligiga xavf solişi mumkin bölgan vaziyatlarni kuzatiş, ularning oldini oliş, ekologik nazorat, jumladan, jamoatçilik nazoratini amalga oşiriş tizimini mukammallaştiriş öz ifodasini topdi. Qolaversa, unda jamoatçilik ekologik nazoratini amalga oşiriş kölamini kengaytiriş, fuqarolik jamiyati institutlarining atrof-muhit muhofazasiga oid davlat dasturlarini bajarişdagi iştirokini taʼminlaş kabi maqsadlarga erişiş közda tutilgan.
Şu bilan birga, uşbu hujjatda atrof-muhit muhofazasini taʼminlaşga doir qonunçilik talablarini buzganlik uçun davlat organlari mansabdor şaxslarining javobgarligini kuçaytiriş, xöjalik yurituvçi subʼektlar va boşqa muassasalarning tabiatni muhofaza qilişga oid qonun hujjatlariga rioya qilinişini taʼminlaş, tabiiy resurslardan samarali foydalaniş va işlab çiqarişga ekologik toza, kam çiqitli va çiqitsiz texnologiyalar joriy etilişini nazorat qiliş, ekologik xavfsizlikni taʼminlaş böyiça keng kölamli tadbirlarni amalga oşiriş kabi vazifalar belgilandi.
Yer, suv, havo, ösimlik va hayvonot dunyosini saqlaş, eʼzozlaş nafaqat milliy, balki umumbaşariy ahamiyatga molik masaladir. "Ekologik nazorat töğrisida”gi Qonunning qabul qilinişi mamalakatimizda nodavlat notijorat taşkilotlarning ekologik xavfsizlikni taʼminlaşdagi iştirokini kuçaytiriş bilan birga ularning bu boradagi masʼuliyatini oşiradi.
Xulosa qilib aytganda, mamlakatimizning ekologik qonunçiligi atrof-muhit va aholi salomatligi muhofazasini mustahkamlaş, tabiiy resurslardan oqilona foydalaniş va ekologik xavfsizlikni taʼminlaş, har bir fuqaroga qulay tabiiy şaroitlarda yaşaş va işlaş imkoniyatini yaratiş kabi ezgu maqsadlarga yönaltirilgan.
Zulxumor Boltaboyeva, tuman
FHDYo bölimi inspektori.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶