SOBIQ BAYNALMILAL JANGÇILAR BIRI-BIRIDAN HOL-AHVOL SÖRAŞDI
Sobiq Sovet ittifoqi qöşinlarining Afğon zaminidagi uruşi va bu uruşning qalblarga solgan jarohatlari hamon oğriqli xotiralari bilan ming-minglab insonlar yuragini toşday bosib, uruşga nisbatan çeksiz nafrat uyğotadi. Şu bois, Afğon uruşi iştirokçilari bilan suhbatda bölsangiz, ularning yuz-u közlarida nafrat uçqunlarini va bu bemaqsad uruşda halok bölgan quroldoş döstlari xotirasi oldidagi masʼullik tuyğusi bilan yaşayotganlarini his etasiz. 18-20 yoşning nari-berisida jaziragan Afğoniston toğ-toşlarida vafot etgan döstlar yodi ular uçun qançalar azizligini jangovar xotiralari orqali his etiş tinglovçi qalbida ham uruş olovini yoquvçilarga nisbatan nafrat uyğotadi. Ayniqsa, tinçlik, farovonlik hokim mamlakatda tuğilib, voyaga yetayotgan bugungi yoş avlod uçun uruş körganlarning xotiralari xuddi bir ertak kabi tasavvur uyğotişini körib: “Ilohim, ertak bölib qolsin, uruşning nomi öçsin!” – deysiz yuragingizda oğriq uyğotgan uruş xotiralarini tinglaş asnosida.
Mana, 35-yildirki, bir avlod vakillari – 1979-1989-yillarda Afğoniston zaminida keçgan ayovsiz janglarda qatnaşib, omon qaytgan sobiq baynalmilalçi jangçilar bu haqda yoşlarga jangovar xotiralaridan sözlab, mamlakatimizdagi tinçlikning qadriga yetiş, tinç zamon imkoniyatlaridan samarali foydalanib ilm oliş, kasb-u korli böliş haqida suhbatlar ötkazişadi, mustaqil davlatimiz taraqqiyotiga munosib hissa qöşişga daʼvat etişadi.
Joriy yilning 15-fevral – sobiq sovet qöşinlarining Afğoniston zaminidan olib çiqilganiga 35-yil tölişi munosabati bilan amudaryolik baynalmilal afğonçi-jangçilarning umumtaʼlim maktablari öquvçi-yoşlari bilan bölib ötayotgan uçraşuvlari, davra suhbatlarida ham bugungi dorilomon kunlarning qadr-qimmatiga yetiş, özlarining yuksak bilim va kasbiy mahorati bilan ona Vatan, xalq farovonligini taʼminlaşga munosib hissa qöşiş, ösib kelayotgan yoş avlodning muqaddas burçi ekanligi qayta-qayta tilga olinmoqda. Bunday uçraşuvlar, davra suhbatlaridan söng Qoraqalpoğiston Respublikasi faxriy baynalmilal jangçilar uyuşmasining Amudaryo tuman bölimi ruhbari Bahodir Jumaniyozov boşçiligidagi bir guruh faxriy jangçilar birgalikda quroldoş döstlarini yöqlab, ularning holidan xabar olişni doimiy anʼanaga aylantirişgan. 15-fevral – sobiq sovet qöşinlarining Afğoniston zaminidan olib çiqilganiga 35-yil tölişi munosabati bilan ötkazilgan uçraşuvdan söng Bahodir Jumaniyozov rahbarligidagi bir guruh baynalmilal jangçilar Amudaryo tumanining Tölqin ovulida istiqomat qiluvçi sobiq baynalmilal jangçi Rahmatulla Hayitboyevni borib kördilar. Rahmatulla ayni paytda pillaçilik sohasida mehnat qiladi. “Manğit-pilla” AJda boş agronom. U öz kasbiy faoliyati bilan çeklanib qolmay, öz xonadoni tomorqa yerida kiçik asalariçilik xöjaligini ham taşkil qilgan. 15 quti asalari uyasini parvariş qilişda umr yöldoşi Dametken opa, ikki öğil, bir qizi unga yaqin kömakdoş. U Afğoniston uruşini eslaşni istamaydi. Çunki Toşkent qişloq xöjalik institutining 2-bosqiçida taʼlim olayotgan 18-19 yoşli yigitlik va talabalik “oltin davri” Afğoniston toğ-toşlarda tun-u kun beorom keçgan.
- U kunlarni eslasam, hayotdan bemavrid, erta ketgan quroldoşlarim qiyofasi köz öngimdan ketmaydi, - deydi Rahmatulla mahzunlik bilan.
Rahmatullaning maktabdoş dösti Bahodir Bobotoyev ham ikki yillik qonli janglarni boşidan keçirgan.
- Jalolobodda xizmat qilganman, - deydi Bahodir, - keling, u kunlarni eslamaylik, yaxşisi, sizlarga boğimni körsataman.
Bahodirning möʼjazgina boğida turfa mevali daraxtlar, daraxtlar oralab ekilgan töqsonbosti ekinlari havasga munosib. Kunlar isiy boşlagaç, unib çiqayotgan töqsonbosti usulida ekilgan ekinlar orasini kuzgi xazonlardan tozalayotgan turmuş örtoği Gulçehra Tursunova hamda farzandlari Bahodirga yaqin kömakdoş.
- Bu kunlarga yetkazganiga şukur, - deydi Bahodir Bobotoyev, - jahannam bağridan omon qaytib, öqidim, suv xöjaligi sohasi mutaxassisi böldim, şu sohada işlab, baraka topayotirman, ming-ming şukur.
Bunday şukronalik tuyğularini Bobur nomli OFYda istiqomat qiluvçi faxriy baynalmilal jangçi Maqsud Haytimbetov ham izhor etdi.
- 19 yoşga tölib-tölmay uruş dahşatlarini boşimdan keçirdim, - deydi u olis, olovli yillar haqida. – Mingdan bir imkoniyatda tirik qoliş mumkin bölgan holatlarga duç kelganman. Bugungiday baxtiyor, tinç yaşaş nasib etganiga şukur.
Olovli janglardan omon qaytib turmuş örtoği Jangil çeça bilan baxtli oila qurib, 4 öğil, 1 qizni el koriga munosib insonlar qilib tarbiyalagan Maqsud oğa Qoratov va Buxoro geologiya ekspeditsiyalarida turli lavozimlarda işladi. El-yurtda hurmat, eʼtibor qozondi. U Qoraqalpoğiston Respublikasi baynalmilal jangçilar Uyuşmasining Amudaryo tuman bölimi rahbari Bahodir Jumaniyozov va quroldoş döstlarining taşrifidan mamnunligini yaşirmadi.
Baynalmilal jangçilarni Afğon uruşi dahşatlari bilan boğliq xotiralar yanada yaqinlaştirdi, hayotdan bevaqt ötib ketgan navqiron döstlarini birgalikda yodga olişdi, ularning haqlariga duolar qilişdi. Zero, xotira – muqaddas, xotira – mangudir.
Robiya YÖLDOŞEVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶