1-SONLI MAKTABDA QORAQALPOQ TILI BAYRAMI KENG NIShONLANDI

Bu yil qoraqalpoq tiliga davlat tili maqomi berilganiga 34-yil toʻldi. Shu munosabat bilan respublikamizning barcha hududlarida maʼnaviy-maʼrifiy, adabiy-musiqiy tadbirlar oʻtkazilib, keng nishonlandi.

4-dekabr kuni qoraqalpoq tili bayramiga bagʻishlab Amudaryo tumanidagi 1-sonli maktabda ham “Til jasasa – millet jasaydi” deb nomlangan tadbir oʻtkazildi. Maktabning qoraqalpoq tili fani oʻqituvchilari tomonidan tashkil etilgan ushbu tadbirda oʻquvchilar faol ishtirok etishdi.

Tadbirni ochib bergan boshlovchilar barchani qoraqalpoq tiliga davlat tili maqomi berilganining 34 yilligi bilan qizgʻin qutlashdi. Sana munosabati bilan maktabda adabiy kechalar, ochiq oʻquv mashgʻulotlari tashkil etilgani, ularda oʻquvchilar faol ishtirok etishgani, qoraqalpoq tili bayrami keng miqyosda nishonlanganini aytib, maʼlumotlar berishdi.

Shuningdek, qoraqalpoq tilida dars oʻtiladigan maktablar Qoraqalpogʻiston Respublikasidan tashqari boshqa viloyatlarda ham mavjudligini, ularda darslar qoraqalpoq tili asosida oʻtilishini taʼkidlashdi. 2018-yilda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi huzurida Terminologiya markazi tashkil qilingani, 2019-2020 oʻquv yilidan Navoiy davlat pedagogika institutida qoraqalpoq tili va adabiyoti bakalavr taʼlim yoʻnalishi hamda boshlangʻich taʼlim yoʻnalishining qoraqalpoq tili guruhi ochilganini, qoraqalpoq tili Turkiyaning Firat, Egey universitetlarida ham oʻrgatilishini oʻquvchilar faxru-iftixor bilan soʻzlab berishdi.

Tadbir oʻquvchilar ishtirokida tayyorlangan musiqiy dastur bilan davom ettirildi. Dastur qoraqalpoq xalqining suyukli shoiri Ibroyim Yusupovning “Ana tilime” deb nomlangan sheʼri bilan boshlandi. Shundan soʻng, maktabning 5-sinf oʻquvchilari “Qaraqalpagʻim” qoʻshigʻiga raqs ijro etishdi. Maktab oʻquvchisi Sevara Tursunboyeva ijrosidagi qoraqalpoqcha qoʻshiq esa hammaga xush kayfiyat baxsh etdi.

Tadbir davomida qoraqalpoq tili tarixiga ham toʻxtalib oʻtildi va qadim qoraqalpoq xalqiga xos boʻlgan, tildan-tilga oʻtib kelayotgan naqllar, maqollar sheʼriy tarzda ifodali aytib berildi.

Taʼkidlanganidek, qoraqalpoq tili – turkiy tillarning qipchoq guruhiga mansub tillardan. Qozoq va noʻgʻay tillari bilan birgalikda qipchoq tillarining qipchoq-noʻgʻay guruhini tashkil etadi.

Qoraqalpoq tili, asosan, 2 ta – shimoli-sharqiy va janubi-gʻarbiy lahjalarga boʻlinadi. Bu lahjalar fonetik jihatdan oʻzaro farqlanadi. Qoraqalpoq yozuvi isloh qilingan arab grafikasi asosida 1924-yilda shakllantirilgan. 1929-1940-yillarda lotin grafikasiga asoslangan qoraqalpoq yozuvi amalda boʻlgan boʻlsa, 1940-yildan kirill grafikasi asosidagi yozuv joriy etilgan. 1994-yildan lotin grafikasiga oʻtilgan. Lotin yozuviga asoslangan qoraqalpoq alifbosiga 2009 va 2016-yillarda oʻzgartirishlar kiritilgan. Ushbu oʻzgartirishlar asosida umumiy 23 ming soʻzni oʻz ichiga qamrab olgan qoraqalpoq tilining imlo lugʻati ishlab chiqilgan.

Dasturdan oʻrin olgan 7-sinf oʻquvchilari ijrosidagi “Aysanem” qoʻshigʻining raqsi ham barchaga manzur boʻldi. Ayniqsa, “Bas ham til” deb nomlangan sahna koʻrinishida oʻquvchilar davlat tilimizga boʻlgan ehtiromini, faxru-iftixorini namoyish etishdi.

Qoraqalpoq tili bayramiga bagʻishlab oʻtkazilgan “Til jasasa – millet jasaydi” nomli tadbir juda qiziqarli oʻtdi va barchada katta taassurotlar qoldirdi.

Aptabida Abdimuradova, 1-sonli maktabning qoraqalpoq tili fani oʻqituvchisi.