Odil sudlov – inson manfaatlari himoyasining garovi!
Prezidentimizning Oliy Majlisga va Özbekiston xalqiga navbatdagi murojaatnomasida islohotlar izçil davom ettirilişi taʼkidlandi.
Darhaqiqat, 2023-yil ham qonunçilikda sermahsul va samarali boşlandi. Izçil olib borilayotgan sud-huquq islohotlarining davomi sifatida Prezidentimiz joriy yil 16-yanvar kuni «Odil sudlov faoliyatini amalga oşirişni samarali taşkil etiş böyiça qöşimça çora-tadbirlar töğrisida»gi hamda «Odil sudlovga erişiş imkoniyatlarini yanada kengaytiriş va sudlar faoliyati samaradorligini oşirişga doir qöşimça çora-tadbirlar töğrisida»gi farmonlarni imzoladi.
Uşbu hujjatlarda sud tizimini keskin isloh qiluvçi özgarişlar belgilangan. Sud-huquq tizimining jadal isloh qilinişini taʼminlaş, şuningdek, odil sudlovga erişiş darajasini yanada oşiriş maqsadida 2023-2026-yillarga möljallangan sud tizimini sifat jihatidan yangi bosqiçga olib çiqişning qisqa muddatli strategiyasi hamda uşbu strategiyani amalga oşiriş böyiça harakatlar dasturi ham tasdiqlandi.
Strategiya doirasida odil sudlovni taʼminlaşning ustuvor vazifalari etib «Inson qadri uçun» ğoyasi asosida çinakam adolatli sud tizimini şakllantiriş, adolatli sud qarorlari qabul qilinişiga erişiş orqali xalqning, şu jumladan, tadbirkorlarning sud tizimiga bölgan işonçini mustahkamlaş, har bir şaxs sud va sudyalar siymosida özining işonçli himoyaçisini körişga erişiş qayd etildi.
Fuqarolar hamda tadbirkorlarga öz huquq va qonuniy manfaatlarini sudlarda himoya qila olişi uçun barça imkoniyatlarni yaratiş, sud işlarini yuritişda tortişuv va taraflarning tengligi tamoyillarini tölaqonli röyobga çiqariş, sudlar faoliyatini töliq raqamlaştiriş, sud majlislarida masofadan turib iştirok etiş imkoniyatlarini kengaytirişga ham alohida eʼtibor qaratildi.
Şu bilan birga sudyalarning mustaqilligi va daxlsizligi kafolatlarini kuçaytiriş, sudga hurmatsizlik qiliş va sud işiga aralaşiş holatlarining oldini oliş böyiça samarali mexanizmlarni işlab çiqiş nazarda tutildi. Sud qarorlarining qatʼiy ijrosini taʼminlaş, bu borada davlat organlari va mahalliy hokimliklarning maʼsuliyatini oşiriş, sudyalar va sud xodimlarida yuksak muomala madaniyatini şakllantiriş orqali aholida suddan va davlatdan rozilik hissini uyğotiş belgilandi.
Murojaatnomada davlatimiz rahbari fuqarolarning sudma-sud sarson bölişiga barham berilişi, viloyat sudlarining odil sudlovni amalga oşiriş borasidagi vakolatlari yanada kengaytirilişini bayon qilgan. Viloyat sudlari vakolatlari kengaytirilişining özi odamlarning qançalar ovoragarçiliklariga barham beradi. Bu nimalarda körinadi?
Sud qarorlari qonuniy, asosli va adolatli qabul qilinganligini tekşirişning fuqarolarga qulay va soddalaştirilgan tartibini yaratiş maqsadida mazkur farmonda tumanlararo, tuman, şahar sudlari tomonidan birinçi instantsiyada körilgan işlarni viloyat va unga tenglaştirilgan sudlarda apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida qayta körib çiqiş vakolati berilmoqda. Bu tartib amalga oşişi bilan odil sudlovga erişişning imkoniyatlari yanada kengayib, aholi ovoragarçiligining oldi olinadi. Endilikda birinçi instantsiya sudining qaror yoki hukmidan norozi taraflar viloyat va unga tenglaştirlgan sudlarga apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida şikoyat qilib, natijasidan ham qoniqmasa, adolat qaror topmadi, deb hisoblasa iş mazkur sudlarda taftiş tartibida qayta körib çiqiladi. Demak, har bir tomon rozi böladigan, eʼtiroz qolmaydigan darajada mukammal körib çiqiladi va qonuniy xulosa qilinadi. Undan ham norozi bölgan taqdirdagina, öz navbatida, viloyat va unga tenglaştirilgan sudlar tomonidan taftiş tartibida körilgan işlarni Oliy sudning sudlov hayʼatlarida taftiş tartibida qayta körib çiqişi belgilanmoqda. Yuqori instantsiya sudlari tomonidan işni yangidan köriş uçun quyi sudlarga yuboriş tartibini bekor qiliş va ularga iş böyiça yakuniy qaror qabul qiliş maʼsuliyati yuklatilmoqda. Mana şu amaliyot ham albatta özining ijobiy samarasini beradi. Çunki sud hujjatidan norozi odamlar yuqori instantsiya sudiga katta umid bilan murojaat qiladi. Ular esa işni yana quyi sudlarga qayta köriş uçun yuboradi. Endilikda yuqori instantsiyaning özi yakuniy töxtamga kelişi kerak böladi.
Bundan taşqari, farmonda sudyalarning çinakam mustaqilligini taʼminlaş maqsadida ularning işiga har qanday aralaşuv qatʼiy jazolanişi, sudyalarning xavotirsiz işlaşi uçun davlat tomonidan barça şaroitlar yaratilişi qayd etildi.
Sudning mustaqilligi va sudyalar daxlsizligini taʼminlaşni kuçaytiriş böyiça sudga hurmatsizlik qiliş holatlarini oldini olişning samarali mexanizmlarini işlab çiqiş, buning uçun maʼmuriy javobgarlik çoralarini kuçaytiriş va jinoiy javobgarlik belgilaş, sud işlarini hal etişga aralaşganlik va sud hujjatini ijro etmaganlik uçun javobgarlik çoralarini kuçaytiriş, odil sudlovni amalga oşiriş faoliyatiga aralaşganlikka doir har bir jinoyat işi yakuni böyiça jamoatçilikni ommaviy axborot vositalari orqali majburiy ravişda xabardor qiliş tartibini joriy etiş belgilandi. Yaʼni, kimdir qaysidir yösinda sud işiga aralaşsa, turli körinişda bosim yoki xalaqit bersa javobgarlikka tortiladi. Mazkur iş natijasi esa, albatta, matbuotda keng yoritiladi.
Mamlakatimiz rahbarining uşbu farmoni «Yangi Özbekiston – yangi sud» tamoyili doirasida aholining odil sudlovga erişiş imkoniyatlarini yanada kengaytiriş, sud-huquq tizimini isloh qilişni jadallaştiriş, sohaga ilğor xalqaro standartlarni joriy etiş, sud hokimiyatining çinakam mustaqilligini taʼminlaş, sudlar faoliyati samaradorligi va odil sudlov sifatini oşiriş, sudlar faoliyatida oçiqlik va şaffoflikni taʼminlaş bilan bir qatorda fuqaro va tadbirkorlarning huquq hamda qonuniy manfaatlarini himoya qiliş kafolatlarini kuçaytiriş imkonini beradi.
Kayrat Kipşakbayev, Nukus tumanlararo maʼmuriy sudining raisi

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶