VASIYaTNOMA NOTARIAL TARTIBDA TUZILADI
Özbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 1120-moddasiga asosan fuqaroning öziga tegişli mol-mulkini, yaʼni uy-joy, avtomototransport, bino inşoot va boşqalar yoki bu mol-mulkka nisbatan huquqini vafot etgan taqdirda uni tasarruf etiş xususidagi xohiş-irodasi “vasiyat” deb eʼtirof etiladi. Vasiyatnomani yozib qoldiriş uçun fuqaro xohlagan notarial idoraga şaxsan murojaat qilişi lozim, çunki vasiyatnoma şaxsan tuziladi.
Vasiyatnomani vakil orqali tuzilişiga yöl qöyilmaydi. Vasiyat qiluvçi qonun böyiça merosxörlardan bittasini, bir neçasini yoki hammasini izoh bermagan holda merosdan mahrum qilişga haqli. Vasiyatnomani tasdiqlab berişda vasiyat qiluvçidan uning şaxsini tasdiqlovçi hujjati, yaʼni pasporti, harbiy xizmatçilar uçun esa harbiy guvohnomasi talab qilinadi. Vasiyat qilinayotgan mol-mulkka bölgan huquqni tasdiqlovçi hujjatlarni taqdim etiş talab qilinmaydi.
Vasiyatnoma yozilgan joyi va vaqti körsatilgan holda yozma şaklda tuzilişi lozim. Yozma şakldagi vasiyatnoma vasiyat qiluvçining öz qöli bilan imzolanişi lozim. Agar vasiyat qiluvçi jismoniy nuqsonlari, kasalligi yoki savodsizligi tufayli vasiyatnomani öz qöli bilan imzolay olmasa, uning iltimosiga binoan notarius yoki qonunga muvofiq vasiyatnomani tasdiqlaydigan boşqa şaxs hozir bölganida vasiyat qiluvçi öz qöli bilan imzolay olmaganligining sabablari körsatilgan holda vasiyatnomaga boşqa şaxs imzo qöyişi mumkin.
Vasiyat qiluvçining örniga notarius yoki vasiyatnomani tasdiqlovçi boşqa şaxs, vasiyatnoma kimning foydasiga tuzilgan yoki kimga nisbatan vasiyat majburiyati yuklatilgan bölsa, öşa şaxs, uning eri, xotini, bolalari, ota-onasi, nevaralari va çevaralari, şuningdek vasiyat qiluvçining qonun böyiça merosxörlari imzo qöyişi mumkin emas. Undan taşqari, töliq muomala layoqatiga ega bölmagan fuqarolar, savodsizlar va vasiyatnomani öqiy olmaydigan boşqa şaxslar, yolğon guvohlik berganlik uçun muqaddam sudlangan şaxslar ham vasiyat qiluvçining örniga imzo qöya olmaydi.
Özbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 1125-moddasiga köra notarial tasdiqlangan vasiyatnoma vasiyat qiluvçi tomonidan yozilgan yoki uning sözlaridan notarius tomonidan yozib olingan bölişi lozim. Vasiyatnomani vasiyat qiluvçi sözlaridan notarius tomonidan yozib oliş paytida umumiy qabul qilingan texnika vositalaridan, yaʼni yozuv maşinkasi, şaxsiy kompyuter va hokazolardan foydalanişi mumkin. Vasiyat qiluvçining sözlaridan notarius tomonidan yozib olingan vasiyatnomani imzolaşdan oldin vasiyat qiluvçi uning matnini notarius oldida töliq öqib çiqişi lozim. Agar vasiyat qiluvçi jismoniy nuqsonlari, kasalligi yoki savodsizligi tufayli vasiyatnomani şaxsan öqiy olmasa, vasiyatnomaning matni vasiyat qiluvçiga notarius tomonidan öqib eşittiriladi, bu haqda vasiyatnomada tegişliça qayd etilib, vasiyat qiluvçi vasiyatnomani şaxsan öqiy olmaganligining sabablari körsatiladi.
Vasiyat qiluvçining xohişiga köra vasiyatnoma notarius tomonidan uning mazmuni bilan tanişib çiqilmasdan (maxfiy vasiyatnoma) tasdiqlanadi. Maxfiy vasiyatnomani vasiyat qiluvçi haqiqiy sanalmaslik xavfi ostida öz qöli bilan yozişi va imzolaşi lozim. Vasiyatnoma ikki guvoh va notarius iştirokida xatjildga solinib, xatjild yelimlanişi lozim, guvohlar öz familiyalari, ismlari, otalarining ismini va doimiy turar joylarini körsatgan holda xatjildga imzo qöyadilar. Guvohlar imzo qöygan xatjild guvohlar va notariusning iştirokida boşqa xatjildga solinadi va bu xatjild ham yelimlanadi, unga notarius tasdiqlaş ustxatini yozib qöyadi.
Özbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 1126-moddasiga köra ayrim vasiyatnomalar notarial tasdiqlangan vasiyatnomalarga tenglaştiriladi.
Kasalxonalar, gospitallar, boşqa statsionar davolaş muassasalarida davolanayotgan yoki qariyalar va nogironlar uylarida yaşab turgan fuqarolarning ana şu kasalxonalar, gospitallar va boşqa davolaş muassasalarining boş vraçlari, ularning davolaş işlari böyiça örinbosarlari yoki navbatçi vraçlari, şuningdek gospitallarning boşliqlari, qariyalar va nogironlar uylarining direktorlari yoki boş vraçlari tomonidan tasdiqlangan vasiyatnomalari ana şunday vasiyatnomalar qatoriga kiradi.
Undan taşqari, harbiy xizmatçilarning, notariuslar bölmagan yerlarda joylaşgan harbiy qismlarda esa, bu qismlarda işlayotgan harbiy bölmagan fuqarolar, ularning oila aʼzolari va harbiy xizmatçilar oila aʼzolarining ham harbiy qismlarning komandirlari tomonidan tasdiqlangan vasiyatnomalari, ozodlikdan mahrum etiş joylarida yoki qamoqda saqlanayotgan şaxslarning tegişli muassasalar boşliqlari tomonidan tasdiqlangan vasiyatnomalari ham notarial tasdiqlangan vasiyatnomalar bilan teng hisoblanadi.
Vasiyat qiluvçi istalgan vaqtda öz vasiyatnomasini yangi vasiyatnoma tuziş orqali bekor qilişga, özgartirişga yoki töldirişga haqlidir.
N.Jumaniyozova, tuman Adliya bölimining inson huquqlarini himoya qiliş
va huquqni qölaş amaliyotini örganiş bölinmasi boş maslahatçisi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶