Roʻyxatga olish jarayonida aholi qanday huquq va majburiyatlarga ega?

Maʼlumki, Oʻzbekiston Respublikasida aholini roʻyxatga olish sanasi 2023-yil 1-noyabr soat 00:00 da etib belgilanadi. Savolnomalarga maʼlumotlar aholini roʻyxatga olishning aniq payti boʻyicha kiritiladi. Savolnomalarni toʻldirish davri 12 kun, yaʼni 2023-yil 11-22-noyabr kunlari bshlib shtadi.

Aholini roʻyxatga olishning aniq paytidan keyin sodir boʻlgan jarayonlar toʻgʻrisidagi shaxsga doir maʼlumotlarni yigʻish amalga oshirilmaydi. Masalan, aholini roʻyxatga olishning aniq paytidan keyin tugʻilgan chaqaloqlar uchun savolnomalar toʻldirilmaydi, lekin aholini roʻyxatga olishning aniq paytidan keyin vafot etgan shaxslar uchun savolnoma toʻldiriladi. Savolnomalar vafot etgan shaxslarning oila aʼzolari yoki oʻzini oʻzi boshqarish organlaridagi mavjud maʼlumotlar bazasi asosida toʻldiriladi.

Aholini roʻyxatga olishni oʻtkazishning asosiy usuli aholi (respondentlar) oʻrtasida soʻrov oʻtkazish orqali savolnomalarni toʻldirish hisoblanadi. Soʻrov aholini roʻyxatga olish jarayonlariga vaqtincha jalb etiladigan xodimlar tomonidan amalga oshiriladi.

Savolnomalar roʻyxatga oluvchi xodimlar tomonidan uyma-uy yurgan holda aholi (respondent) yashaydigan (vaqtincha yashaydigan) yoki yashashi mumkin boʻlgan turar yoki noturar joylarda va respondentlar oʻz xohishiga asosan statsionar uchastkalarga tashrif buyurgan vaqtda toʻldiriladi.

“Aholini roʻyxatga olish toʻgʻrsida”gi Oʻzbekiston Respublikasining qonuniga muvofiq, respondentlar quyidagi huquq va majburiyatlarga ega:

oʻzining shaxsga doir maʼlumotlari nima maqsadda yigʻilayotganligini, ushbu maʼlumotlardan kim va qanday tarzda foydalanishini bilish;

oʻzi uchun toʻldirilgan roʻyxatga olish varaqlari bilan tanishib chiqish, roʻyxatga olish varaqlariga kiritilgan shaxsga doir maʼlumotlarning toʻliqligi va ishonchliligini aniqlashtirish;

roʻyxatga oluvchi xodimlardan tegishli guvohnomani koʻrsatishini talab qilish, rad etilgan taqdirda esa — roʻyxatga olish varagʻidagi savollarga javob bermaslik;

roʻyxatga olish varagʻining shakliga binoan shaxsga doir ishonchli maʼlumotlarni taqdim etish huquqiga ega.

Respondentlar aholini roʻyxatga olishni oʻtkazishga monelik qilmasligi shart.

Hamza Haytimbetov, Amudaryo tumani Statistika boʻlimi boshligʻi.