Ğallazorda yonğin çiqmasin!
Ayni kunlarda respublikamizda ğalla örim-yiğimi mavsumi qizğin tus olmoqda. Uşbu mavsum rahbardan tortib oddiy dehqongaça katta masʼuliyat yuklaydi.
Şu maqsadda Içki işlar vazirligi tomonidan ğalla örim-yiğimi mavsumiga tayyorgarlik köriş, yetiştirilgan hosilni saqlaş, yöl harakati va yonğin xavfsizligini taʼminlaş borasida bir qator işlar amalga oşirib kelinmoqda.
Tumanimizda mavjud maşina-traktor parkidagi kombayn va yordamçi texnikalar yonğin xavfsizligi xodimlari tomonidan körikdan ötkazilib, kamçiliklar bartaraf etilmoqda. Ğallani qabul qiliş, quritiş va qayta işlaş korxonalarida işlayotgan mutaxassislar mavsum davomida texnikalar sozligi, ğalla mahsulotlari saqlanişi va işçilarning yonğin xavfsizligi qoidalariga rioya etişini qatʼiy nazorat ostiga olişni belgilab qöyişdi. Ğallazorlarda yonğin yuzaga kelişining oldini oliş uçun quyidagi yonğin xavfsizligi qoidalariga rioya etiş zarur:
- ğalla ekilgan maydonlarga yaqin joydan avtomobilda ötayotgan baʼzi fuqarolar sigareta qoldiğini öçirmasdan taşlab yuborişadi. Buning oldini oliş uçun temir yöllar, katta yöl va dala yöllariga yaqin joylardagi ğalla maydoni çetidan 8 metr şudgorlanib, ğallazorlar orqali ötadigan dala yöllarida ğalla örib olingunça qatnov töxtatib qöyilişi maqsadga muvofiqdir;
- bevosita ğalla maydonlarining özida harakatlanayotgan texnikalar, transport vositalaridan çiqqan uçqun tufayli yonğin kelib çiqişi ehtimoldan xoli emas. Şu sababli mavsumga jalb etilgan barça texnikalarga (kombayn, traktor, avtomobil va boşqalar) uçqun öçirgiçlarining sozligi tekşirib körilgandan keyingina dalaga kirişga ruxsat beriş va mavsum davomida ularning sozligini nazorat qilib boriş lozim;
- yoş bolalar olov yoki gugurt öynaşi natijasida yonğin yuzaga keladi. Şunday ekan, ular ğallazor atrofida mol boqişi, öynaşi va dalaga kirişiga yöl qöymaslik kerak.
Baʼzan fuqarolar ğallasi örib olingan maydonlarga ikkinçi ekin ekiş maqsadida dalani somon va poyalardan tozalaş uçun ataylab öt qöyib yuborişadi. Yuzaga kelgan alanga qöşni dalalardagi ğallasi örib olinmagan maydonlarga ham xavf soladi. Şuning uçun ğalladan böşagan maydonlarda olov yoqiş taʼqiqlanadi. Maydonlarni tozalaş faqat şudgorlaş orqali amalga oşirilişi va buni joylardagi mutasaddi rahbarlar nazorat qilib borişlari talab etiladi;
- örim-yiğim paytida kombaynning aylanma mexanizmlari qizib ketişi, ularga somon öralib qolişi ham yonğin çiqişga olib keladi. Kombayn haydovçilari öz texnikalari holatini nazorat qilib borişlari, vaqti-vaqti bilan töxtatib, öralib qolgan xas-haşaklardan tozalab turişlari şart. Bundan taşqari, har bir texnika birlamçi yonğin öçiriş vositalari bilan jihozlanişi zarur;
- yozning jazirama kunlarida qovjiragan xas-haşaklar, xususan, somon tez alangalanadi. Hatto kombayn öroqlarining biror toş yoki metall bölagiga tegib ketişi ham uçqun çiqib, yonğin sodir bölişiga olib keladi.
Bunday holatning oldini oliş uçun mavsum boşlanişidan oldin kombaynning özida ikkita yonğin öçirgiç, törtta belkurak, oltita supurgi, 2x2 metr hajmli kigiz yoki brezent, 40-100 litrli siğimda suv, ikkita çelak bölişi kerak. Örilayotgan ğallazor çetida esa omoçli haydov traktori şay turişi zarur;
- don saqlaş omborlari va xirmonlarida yonğin xavfi asosan elektr tarmoğining nosozligi, ğalla yuklaştuşiriş kiçik mexanizmini işlatiş, xirmon hududida sigareta çekiş va oçiq olovdan foydalaniş oqibatida kelib çiqadi.
Buni inobatga olib, xirmon hududidagi yonğinga qarşi qalqonlarning har birida birlamçi yonğin öçiriş vositalaridan kamida ikkita belkurak, metall ilgak, bolta va qumli quti örin olişi lozim.
Yuqorida qayd etilgan talablar ğalla hosili, boşqaça aytganda, rizq-rözimizni yonğin ofatidan saqlab qolişda muhim omillar hisoblanadi.
X.MatYoQubov,
tuman IIB YoXB boşliği, mayor.
(Foto - http://kun.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶