ASRANDI SINGIL
(Voqeiy hikoya)
Inson hayoti turli xil çigalliklardan iborat. Baʼzan bu çigalliklar zanjirini yeçişga inson umri kamlik qiladi. Baʼzan yetti uxlab tuşga ham kirmagan voqealar köz öngimizda namoyon böladi.
Kuz kunlari edi, havo bulutli, xuddi şu kuni noxuş voqea böladiganday. Köçada unça odamlar körinmaydi. Tursunovlar oilasida katta bayram, çunki qizi Guliraʼno yetti yoşga töladi. Bu yil maktabga boradi. Guliraʼno xuddi onasiga öxşagan, yuzida quvonç nurlari porlab turadigan yoqimtoygina, biroz qizğançiqroq qiz. Guliraʼnoning onasi Xolida opa yaxşigina pazanda ayol. U qizining tuğilgan kuniga atab kattakon tort pişirdi. Xolida opa dasturxonni özi pişirgan pişiriqlar va şirinliklar bilan bezatdi. Nogahon eşik qönğiroği çalindi, Xolida opa eşikni oçdi. Atrofda heç kim yöq. Köçadan bolalar va uzoqdagi maşina ovozi eştiladi, endi eşikni yopayotganda pastdan ğalati ovoz keldi. Xolida opa hayron bölib zinapoya tagiga qarasa, şiringina çaqaloq yiğlayapti. Xolida opa kimdir ataylab taşlab ketganini bildi. Çunki u mehribonlik uyida tarbiyaçi bölib işlardi. U çaqaloqni mehribonlik uyiga olib borgisi kelmadi. Qizaloqqa Yulduz deb ism qöyişib, Xurşid aka bilan Xolida opa öz nomlariga rasmiylaştirib olişga qaror qilişdi. Bu Guliraʼnoga yoqmadi. Uni Guliraʼnoning xonasiga olib kirib, qizining jajjigina kiyimlarini kiygizdi. Qizaloqning qorni oçdimi, "inga”laşni boşladi. Xolida opaning hayoliga rahmatli qaynonasining usuli keldi. Bolani qizining belançagiga yotqizdi-da çaqaloqqa ovqat tayyorlaş uçun çiqib ketdi. Uni tayyorlaş ança vaqt olardi. Qizaloq u kelguniça rosa yiğladi. Göyoki u oçlikdan emas ona mehriga töyolmagandek yiğlardi.
- Şunday şirin qizaloqni taşlab ketişga nima sabab bölgan ekan? Bu faqat pastkaşlikdan boşqa narsa emas. Jazosini xudo beradi hali.
Oradan bir yil ötdi. Yulduzning bir yoşga tölişi munosabati bilan qarindoşlarni çaqirişdi. Hamma xursand, faqat Guliraʼnoning qovoği oçilmadi. Yulduz unga talpinib, yoniga borganida Guliraʼno uni siltab taşladi. Yulduz yiğlab yubordi. Guliraʼno bunga parvo ham qilmadi. Şu bilan tuğilgan kun ham rasvo böldi. Xolida opa Yulduzni olib bağriga bosdi. "Tuşunib qolar” – deb umid qildi. Kunlar ketidan kunlar, yillar ketidan yillar ötdi. Guliraʼno Yulduz katta bölgani sayin unga köp iş buyurar, opalik burçini bajarmas, uni singlisiday körgisi kelmasdi. Yulduz opasining nega bunday qilayotganini sira ham tuşunmasdi. Baʼzan omborxonaga borib heç kimga bildirmasdan yiğlab olardi. Ota-onasiga bildirgisi kelmasdi.
Oradan yigirma yil ötdi. Guliraʼno oliy öquv yurtini bitirdi. Va özi tanlagan öqituvçilik kasbida işlay boşladi, oradan şunça yil ötsa-da Yulduzga bölgan ögaylik tuyğusi sönmadi. Guliraʼno turmuşga çiqdi. Qaynonasi Zarifa opa ajoyib ayol bölib, mahalla faollaridan edi. Ozodalikni yaxşi köradigan Zarifa opa Guliraʼnoga bilmaganlarini yotiği bilan tuşuntirar, baʼzan jahl qilib "singling Yulduz boşqaça, sen unga öxşamaysan”, - deb uruşib berardi. Guliraʼno doim Yulduz bilan ötkazgan vaqtlarini eslab, singlisining epçilligiga içidan qoyil qolsa-da, sezdirmasdi. Zarifa opa Guliraʼno singlisini yoqtirmasligini sezganday böldi. U kelinini çaqirib:
- Qizim, singlingni yoqtirmasligingni bilaman, bu işing notöğri, keç bölmasdan singling bilan yaraş, mehribonroq böl. Ota-ona bu dunyodan ötgandan söng mehrni tuğişganlaringdan körasan, bolam, kengroq böl, - dedi.
Şunday kunlarning birida dadasi Xurşid aka yurak xurujidan vafot etdi. Öşanda sadrxonada belini boğlab, uning dardiga yelka tutgan yakka-yu yagona dardkaşi şu – asrandi singlisi böldi. Ota vafoti uçun Guliraʼnodan kam kuymadi qiz boyaqiş. Bir kunda sölib qolgan Yulduzni Guliraʼno birinçi marta "aylanayin singiljonim”, deb bağriga bosdi. Xolida opa ham öğil, ham qiz bölib yonida turgan jigarbandlarini quçoqlab, yiğlab yubordi. Öşanda Guliraʼno inson mehr bilan, issiq çehra va samimiyat bilan tirikligini ilk marta his etdi.
Şahnoza Sobirova,

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶