KAPANTINGA OID QONUN TALABLAPI KUÇAYTIPILDI
Maʼlumki, COVID-19 virusi bugunga kelib dunyoning 170 ga yaqin davlatlariga tarqalib ulgurdi. Ayrim davlatlarda “koronavirus” deb nom olgan mazkur kasallika qarşi samarali kuraş olib borayotgan bölsa, ayrim davlatlar aksinça tang ahvolda qolmoqda. Bu ahvol asosan şu davlat fuqarolarning qançalik qonunga itoatkorligi va tibbiy madaniyatiga boğliq bölib qolmoqda.
Pespublikamizdagi ahvolni OAV, ijtimoiy tarmoqlar yetarliça yoriti bormoqda. Yomon tomoni karantinga olingan fuqarolar soni kun sayin salbiy tomonga oşib borayotganini kuzatayotganimiz. Masalan, karantin tadbirlari eʼlon qilingan kundan boşlab bugungi kunga qadar (2020-yil 27-mart) respublikamiz böyiça karantin qoidalariga amal qilmaslik bilan boğliq holatlar jami 7157 holatni taşkil qilgan. Yoki bölmasa bir sutka mobaynida (27-mart) Toşkent şahrining özida Toşkent şahar IIB tomonidan 1046 ta karantin rejimi buzilgani holati qayd etilgan. Qonunbuzarlarning 1007 nafari jamoat joylarida tibbiy niqob taqmagan bölsa, 39 nafari uy karantini talablarini buzgan (Manba hudud.uz telegramm kanali 27.03.2020-yil). Şu raqamlarning özi ham fuqarolarmizning neçoğlik beeʼtibor, tibbiy va huquqiy madaniyati pastligini körsatib turibdi.
Şu va boşqa salbiy holatlarning oldini oliş maqsadida 2020-yil 26-mart kunidan “Özbekiston Pespublikasining Jinoyat, Jinoyat-protsessual kodekslariga hamda Özbekiston Pespublikasining Maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi kodeksiga özgartiş va qöşimçalar kiritiş haqida”gi Qonuni kuçga kiritildi.
Jinoyat kodeksining 2445-moddasiga köra endilikda Karantinli va inson uçun xavfli bölgan boşqa yuqumli kasalliklarning paydo bölişi hamda tarqalişi şaroitida karantinli va inson uçun xavfli bölgan boşqa yuqumli kasalliklar tarqalişi haqida haqiqatga töğri kelmaydigan maʼlumotlarni tarqatiş, —
bazaviy hisoblaş miqdorining ikki yuz baravarigaça miqdorda jarima yoki uç yuz soatgaça majburiy jamoat işlari yoxud ikki yilgaça axloq tuzatiş işlari bilan jazolanadi.
Uşbu moddaning birinçi qismida körsatilgan maʼlumotlarni naşr qiliş yoki boşqaça usulda köpaytirilgan matnda yoki ommaviy axborot vositalari, şuningdek Internet butunjahon axborot tarmoği orqali tarqatiş —
bazaviy hisoblaş miqdorining ikki yuz baravaridan tört yuz baravarigaça miqdorda jarima yoki uç yuz soatdan uç yuz oltmiş soatgaça majburiy jamoat işlari yoxud ikki yildan uç yilgaça axloq tuzatiş işlari yoki uç yilgaça ozodlikni çeklaş yoki uç yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi»;
Şuningdek kiritilgan özgartirişga köra Jinoyat kodeksining 2571-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etildi:
«Sanitariyaga oid qonun hujjatlarini yoki epidemiyaga qarşi kuraş qoidalarini buziş, şu jumladan karantinli va inson uçun xavfli bölgan boşqa yuqumli kasalliklar paydo bölişi hamda tarqalişi şaroitida davlat sanitariya nazorati organlarining tibbiy tekşiruvdan ötiş va davolaniş, karantinni ötaş uçun belgilangan joylarga yetib boriş va uşbu joylarni belgilangan muddat davomida tark etmaslik, kasallik yuqiş xavfi mavjud bölgan davrda muloqotda bölingan şaxslar va borilgan joylar haqidagi maʼlumotlarni oşkor qiliş töğrisidagi yoki boşqa qonuniy talablarini uzrli sabablarsiz bajarmaslik odamlarning ommaviy kasallanişi yoki zaharlanişi real xavfini keltirib çiqarsa yoxud odamlarning ommaviy kasallanişiga yoki zaharlanişiga olib kelsa, —
bazaviy hisoblaş miqdorining ellik baravaridan yuz baravarigaça miqdorda jarima soliş yoki beş yilgaça muayyan huquqdan mahrum qiliş yoki ikki yilgaça axloq tuzatiş işlari yoki bir yildan uç yilgaça ozodlikni çeklaş yoxud beş yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.
Öşa qilmiş odamning ölimiga sabab bölsa, —
ikki yildan uç yilgaça axloq tuzatiş işlari yoki uç yildan beş yilgaça ozodlikni çeklaş yoxud beş yildan yetti yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.
Öşa qilmiş odamlarning ölimiga sabab bölsa, —
yetti yildan ön yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi».
Özbekiston Pespublikasining Maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi kodeksi quyidagi mazmundagi 292-modda bilan töldirildi:
«292-modda. Karantinli va inson uçun xavfli bölgan boşqa yuqumli kasalliklar paydo bölişi hamda tarqalişi şaroitida tibbiy yösindagi majburlov çorasini qöllaş.
Unga köra Karantinli va inson uçun xavfli bölgan boşqa yuqumli kasalliklar paydo bölişi hamda tarqalişi şaroitida epidemiyalarga qarşi kuraş qoidalarini buzişga oid huquqbuzarlik sodir etgan şaxsga nisbatan tegişli tibbiy asoslar mavjud bölgan taqdirda davlat sanitariya
nazorati organlari tomonidan karantinda saqlaş yoki davolaniş tarzidagi tibbiy yösindagi majburlov çorasi qöllanilişi mumkin.
Tibbiy yösindagi majburlov çorasi öttiz sutkagaça bölgan muddatda maʼmuriy jazo tayinlaş bilan birga qöllaniladi hamda davlat sanitariya nazorati organlari tomonidan belgilangan joylarda ijro etiladi.
Tibbiy yösindagi majburlov çorasining ijrosi davlat sanitariya nazorati, içki işlar va Özbekiston Pespublikasi Milliy gvardiyasi organlari tomonidan taʼminlanadi»;
Özbekiston Pespublikasining Maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi kodeksining 54-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etildi:
«Karantinli va inson uçun xavfli bölgan boşqa yuqumli kasalliklar paydo bölişi hamda tarqalişi şaroitida vakolatli organning maxsus talablariga zid ravişda jamoat joylarida niqobsiz böliş —
bazaviy hisoblaş miqdorining beş baravarigaça miqdorda jarima solişga sabab böladi.
Karantinli va inson uçun xavfli bölgan boşqa yuqumli kasalliklar paydo bölişining yoki tarqalişining oldini oliş maqsadida belgilangan majburiy qoidalarni buziş, şu jumladan karantinli va inson uçun xavfli bölgan boşqa yuqumli kasalliklar paydo bölişi hamda tarqalişi şaroitida şifoxonadagi içki tartibga rioya etmaslik, davlat sanitariya nazorati organlarining tibbiy tekşiruvdan ötiş va davolaniş, karantinni ötaş uçun belgilangan joylarga yetib boriş va uşbu joylarni belgilangan muddat davomida tark etmaslik, kasallik yuqiş xavfi mavjud bölgan davrda muloqotda bölingan şaxslar va borilgan joylar haqidagi maʼlumotlarni oşkor qiliş töğrisidagi yoki boşqa qonuniy talablarini uzrli sabablarsiz bajarmaslik, —
fuqarolarga bazaviy hisoblaş miqdorining yigirma baravaridan öttiz baravarigaça, mansabdor şaxslarga esa — öttiz baravaridan ellik baravarigaça miqdorda jarima solişga sabab böladi».
Balkim kimgadir bu qoidalar qattiq va oğir bölib körinar.
Ammo şuni töğri tuşunimiz kerakki bu qonunlarning hammasi özimizning tinçligimiz, soğligimiz va kelajagimiz uçun yaratildi.
Albatta insonni jazolaş bilan uning soğligini tiklab bölmaydi. Ammo “muammoning yeçimi har bir fuqaroning özida” – ekanligini hamma fuqaro ham xaligaça anglab yetmayapti!
Yuqoridagi statistik körsatkiçlar fuqarolarimizni şunday çoralar qöllaşga majbur qilmoqda...
Şunday ekan men har bir fuqarodan özini, oilasini va vatanini öylab sabrli bölib uyda ötirişini sörayman! Karantin qoidalariga, şaxsiy gigiyena talablariga birovning majburlovi bilan emas, öz tafakkuri va farosati bilan amal qilişiga daʼvat etaman...
M.Matyusupov, Amudaryo tuman Adliya bölimi boşliği

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶