Boshlangʻich taʼlimda samaradorlikni oshirish orqali uzluksiz taʼlimning poydevori mustahkamlanadi

Yurtimizda taʼlim sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar uzluksiz taʼlim tizimini joriy etish, mustaqil fikr egasi, erkin va ijodkor shaxsni tarbiyalab voyaga yetkazishda alohida ahamiyat kasb etmoqda. Oʻzbekiston Respublikasining “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” talablarini amalga oshirish jarayonining birinchi bosqichida muayyan yutuqlarning qoʻlga kiritilganligi esa sifat bosqichini yanada yuqori koʻtarishga imkon bermoqda.

Taʼlim tizimi samaradorligini oshirish, eng avvalo, oʻquvchining qobiliyatlarini hisobga olish bilan oʻlchanadi. Bu muammoni taʼlim-tarbiya tizimida pedagogika va psixologiya sohasidagi fundamental nazariy bilimlarni amaliyotga joriy etish, taʼlim sohasida integratsiyalashuv jarayonini tezkor yoʻlga qoʻyish, zamonaviy pedagogik texnologiyalardan samarali foydalanish, fanga nazariy yondashuvni mustahkamlash orqali hal etish mumkin.

Komil inson qiyofasida aks etishi zarur boʻlgan sifatlar sirasidagi ilmiy bilimlar hamda mutaxassislik fanlari asoslarini puxta oʻzlashtirish, zamonaviy texnika va texnologiyalar xizmatidan foydalana olish kabi malakalar uzluksiz taʼlim tizimining poydevori hisoblangan boshlangʻich taʼlim jarayonida shakllanadi. Jamiyat taʼlim tizimi oldiga qoʻygan vazifalarning nechogʻli sifatli bajarilishi aynan boshlangʻich taʼlim samaradorligiga bevosita bogʻliqdir.

Maktab hayotining birinchi bosqichi uchun shu narsa xarakterliki, bola sinfdagi va uydagi xulqini nazorat qiluvchi oʻqituvchining yangi talablariga boʻysunadi. Shuningdek, oʻquv fanlarining mazmuniga qiziqa boshlaydi.

Maktabga qadam qoʻyishi bilan bola hayotida muhim oʻzgarishlar sodir boʻladi. U yangi rejimning ayrim muhim odatlarini oʻzlashtiradi, oʻqituvchi va oʻrtoqlari bilan ishonchli munosabatlar oʻrnatadi. Oʻquv materiali mazmuniga nisbatan paydo boʻlgan qiziqish asosida unda oʻqishga boʻlgan ijobiy munosabat mustahkamlanadi. Bu yoshdagi bola idrokining oʻtkirligi va sofligi, qiziquvchanligi va xayolining yorqinligi hammaga maʼlum. Buni uning  oʻyinida, rasm chizishida, loy va plastilindan narsalar yasashida, oddiy qurish-yasash mashgʻulotlarida yaqqol kuzatish mumkin.

Kichik maktab yoshi davomida bolalarning oʻqishga munosabatida muayyan dinamika kuzatiladi. Dastlab ular oʻqishga umumiy holda ijtimoiy faoliyat sifatida intilishadi. Keyin esa ularni oʻquv ishining alohida usullari jalb etadi. Nihoyat bola oʻquv faoliyatining ichki mazmuniga qiziqib, oʻquv-nazariy vazifalarni aniq- amaliy vazifalarga mustaqil oʻzgartiradi. Qiziqishning shakllanish qonuniyatlarini tadqiq etish zamonaviy bolalar va pedagogik psixologiya vazifalaridan biridir. Oʻquv jarayoni va oʻquv fanlariga qiziqish oʻquvchilarning idrok, diqqat, xotira, tafakkur kabi ruhiy jarayonlariga bogʻliq.

Shuhrat ALLANAZAROV, 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining boshlangʻich sinf oʻqituvchisi.