QAPAQALPAQSTAN PESPUBLIKASI KONSTITUTsIYaSINA 26-JIL
Konstitutsiya mamleketimizdegi joqari yuridikaliq kuşke iye bolğan xuqiqiy xujjet bolip yesaplanadi. Konstitutsiya tiykarinda xam onin orinlaniöin tamiyinleö maqsetinde basqa nizam xam nizam asti xujjetleri kabil yetiledi. 1993-jil 9-aprel kuni Qaraqalpaqstan Pespublikasi Konstitutsiyasi qabil yetildi. 1985-1990-jillarda SSSPda alip barilğan qayta quriö jamiyetlik-siyasiy, sotsial-ekonomikaliq xam mamleketlik turmisti özgertip jiberdi. Usinin natiyjesinde Özbekstanda, sonin menen bir qatarda Qaraqalpaqstanda da jamiyettin xam mamlekettin daöir talabina saykes raöajlaniö protsessine unamli tasir tiygizetuğin, oni retlestiretuğin xam tartipke salatuğin yuridikaliq xujjet boliö kerek yedi.
Mine usinday jamiyetlik-siyasiy aöxalda Qaraqalpaqstan Pespublikasi Joqarği soveti 1990-jil 19-iyulde özinin 12-şaqiriq
2-sessiyasinin qarari menen 51 adamnan ibarat Konstitutsiyaliq komissiya duzdi. Komissiya quramina Joqarği Sovettin basşilari, qaniygeler, yuristler, ekonomistler, filosoflar, siyasatşilar xam basqalar kirdi.
1990-jil 14-dekabrde mamleketlik suverenitet haqqindaği Deklaratsiya qabil yetildi.
1993-jil fevral ayinda bolip ötken konstitutsiyaliq komissiyanin gezektegi majlisinde Tiykaği Nizamnin joybari qarap şiğildi xam Joqarği Sovet Prezidiumina usinildi, Konstitutsiyaliq komissiyanin bergen juömaği tiykarinda «Qaraqalpaqstan Pespublikasi Konstitutsiyasinin joybari xaqqinda»ği qarar qabil yetildi.
Konstitutsiya joybari 1993-jil 7-martta respublika gazetalarinda jariyalandi.Konstitutsiyaliq komissiyanin 1993-jil 6-aprelde bolip ötken majlisinde joybar uşin komissiya adresine 450 den aslam usinislar kelip tuskenligi bildirildi.
1993-jil 7-aprelde konstitutsiya joybari oris xam qaraqalpaq tillerinde gazetalarda 2-ret jariyalanip, putkil xaliqliq taliqlaöğa qoyildi. 1993-jil 9-aprel kuni joqarği sovettin 12-şaqiriq
12-sessiyasinda Qaraqalpaqstan Pespublikasi Konstitutsiyasin qabil yetiö xaqqindaği Nizam qabil yetildi.
Konstitutsiyanin qabil yetiliöi menen jamiyetlik ham mamleket qurilisinin barliq salalarindaği qatnasiqlardi, milliy nizamşiliğimizdin barşe taraölarin tartipke saliöşi aniq huqiqiy sistemasi jaratildi.
Sonday-aq, Konstitutsiyada mamleketlik hakimiyattin böliniöi tiykarinda amelge asiriliöin belgiledi, pikirlerdin köp turliligine hamde köp partiyaliliqqa tiykar jaratti.
Mamleket siyasatindaği tupkilikli özgerislerdi özinde saölelendirgen Konstitutsiyada bazar qatnasiqlarina tiykarlanğan jamiyettin ekonomikaliq negizi bolğan jeke mulkşilik, yerkin isbilermenlik siyaqli institutlar bekkem huqiqiy tiykarğa iye boldi.
Konstitutsiyamizda Qaraqalpaqstan Pespublikasi özinin nizam arqali tastiyiqlanğan mamleketlik nişanlari – bayrağina, gerbine ham gimnine iye yekenligi körsetilgen.
1993-jil 9-aprel kuni jane bir ahmiyetli hujjet, Qaraqalpaqstan Pespublikasinin mamleketlik gerbi haqqindaği Nizami qabil yetildi.
6 taraö, 26 bap, 120-statyadan ibarat. Konstitutsiyamizğa 1994-jil, 1995, 1997, 2003 xam 2014-jillarda özgeris xam qosimşalar kirgizildi.
Xabariniz bar keyingi jillarda mamleketimizde ken kölemli reformalar amelge asirilmaqta. Mamleket ham jamiyet raöajlaniöi, sud huqiq taraöindaği reformalar natiyjesinde Özbekstan Pespublikasi Konstitutsiyasina özgeris ham qosimşalar kirgizildi.
Qaraqalpaqstan Pespublikasi Konstitutsiyasina da özgeris ham qosimşalar kirgiziö maselesi körip şiğilmaqta. Adillik ministrligi tarepinen de Konstitutsiyamizğa özgeris ham qosimşalar kirgiziö boyinşa usinislar berildi.
Usi orinda atap ötiöimiz lazim, Qaraqalpaqstan Pespublikasinin Konstitutsiyasina özgerisler Qaraqalpaqstan Pespublikasi Joqarği Kenesi deputatlarinin uliöma saninin yen keminde uşten yekisinin köpşilik daöisi arqali qabil yetilgen nizami yamasa Qaraqalpaqstan Pespublikasinin referendumi menen kirgiziledi.
Bugingi kunde biz konstitutsiyaliq normalardin amelde orinlaniöin tamiyinleöge, xalqimizdin turmis-tarizin jaqsilaöğa qaratilğan bir qatar nizam hujjetleri qabil yetilip atirğanliğinin guöasi bolmaqtamiz.
Bul huqiqiy hujjetler, amelge asrilip atirğan reformalardin tiykari albette Konstitutsiya ham 2017-2021-jillarda Özbekstan Pespublikasin raöajlandiriö boyinşa hareketler strategiyasinda öz tiykarin tapqan.
Usi jildin özinde xaliqti sotsialliq qollap-quöatlaö ham qorğaöğa baylanisli «Puqaralardin reproduktiv salamatliği haqqinda»ği Nizam, «Hayal-qizlardin miynet huqiqlari kepilliklerin janede kuşeytiriö ham isbilermenlik iskerligin qollap-quöatlaöğa baylanisli ilajlar haqqinda»ği, «Yesitiö ham söyleöinde maşqalasi bolğan şaxslardi sotsialliq qollap quöatlaöğa baylanisli ilajlar haqqinda»ği, «Prezident mekteplerin şölkemlestiriö ilajlari haqqinda»ği, «Jetim balalar ham ata-anasinin qaramağinan ayrilğan balalardi sotsialliq qorğaödi kuşeytiriöge baylanisli qosimşa ilajlar haqqinda»ği Prezident qararlari kabil yetildi.
Juömaq orninda soni atap ötiöimiz kerek, Qaraqalpaqstan Pespublikasmi Konstitutsiyasinda har bir statyasinda körsetilgen normalardin bugingi kunde mamleket tarepinen amelge asiriliöi tamiyinlenbekte.
Bizin har birimizdin tiykarği öaziypamiz konstitutsiyada ham nizam talaplarina sözsiz amel yetiöimiz, mamleket ham jamiyet raöajlaniöi uşin öz ulesimizdi qosiöimiz lazim.
Amiödarya rayoni adillik bölimi atinan Sizlerdi Qaraqalpaqstan Pespublikasi Konstitutsiyasi qabil yetilgenliginin 26 jilliq bayrami menen şin jurekten qutliqlaymiz. Jumislarinizğa tabis, şanarağinizğa amanliq tileymiz.
Amiödarya rayoni adillik bölimi
jetekşi maslahatşisi
3-darejeli yurist N.A.Kalimbetov

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶