BUGUNGI MAKTAB VA ÖQITUVÇI MUAMMOLAPI
Ommaviy axborot vositalarida hozirgi taʼlim tizimi, öqiş va öqitiş sifatini yaxşilaş, öqituvçilarning jamiyatdagi mavqeini kötariş, ularni faoliyatlaridan boşqa işlarga jalb qilmaslik haqida köp yozilmoqda. Nega davlatimiz bunçalik bizning sohaga jon kuydirmoqda, bugun taʼlim muassasalaridagi ahvol qalay? Şu sohada köp yillar faoliyat yuritgan inson sifatida öz fikrlarim bilan örtoqlaşmoqçiman.
Keyingi yillarda oliy öquv yurtlariga kiriş imtihonlarining şaffof ötkazilayotganligi, yoşlarimizning erişayotgan yutuqlari sababli ota-onalar farzandlarining öqişlariga köproq eʼtibor qaratmoqdalar. Bugun köpçilik ota-onalar yangi öquv yili boşida “Mening farzandimni falonçi öqituvçi öqitsin”, degan takliflarni bildirmoqda.
Bozorga borganda mahsulotning sarxilini saylaganimizday, bugun maktabda ham mohir öqituvçini tanlaş imkoniga egamiz. Şunday ekan, darslikka şoşa-pişa köz yugurtirib, şunçaki majburiyat yuzasidan yozilgan, yillab özgartiriş kiritilmaydigan dars işlanma, siyqasi çiqib ketgan maʼruzalarning vaqti ötdi. Bugungi kun öquvçisini bu narsalar qanoatlantirmaydi. Axir, unda axborot olişning yangi va tezkor usullari mavjud, qolaversa maktab taʼlimi şaklan özgarmoqda. Özbekiston Pespublikasi Prezidentining 2018-yil 5-sentabrdagi qarori bilan tasdiqlangan 2018-2021-yillarda Özbekitson Pespublikasi xalq taʼlimi tizimini yanada takomillaştiriş böyiça çora tadbirlar dasturi qabul qilindi. Öqituvçilarning oylik maoşlari bosqiçma-bosqiç oşirildi, maktablarda yana bir psixolog lavozimlari joriy qilindi, öqituvçilar majburiy mehnat va ortiqça qoğozbozlikdan ozod qilindi. Maktablarda kuzatuv Kengaşlari taşkil qilinib, Kengaş faol ota-onalar, homiylar, sobiq bitiruvçilar va sobiq öqituvçilardan tuzilmoqda. Kengaş muassasasining ustuvor yönalişlarini belgilaş, moliyaviy xarajatlar, byudjet va byudjet mablağlarining sarflanişi, maktab direktori faoliyatiga munosabat bildiriş, uning hisobotini eşitiş, öqituvçining şaʼni, obrösini kötariş böyiça takliflar beriş, öquvçilar uçun yaratilgan şaroitlar ustidan tizimli monitoring yuritiş kabi masalalarni örganadi va hal qiladi.
“Öqituvçi maqomi töğrisida” gi qonun loyihasi işlab çiqilib regulation.gov.uz saytida muhokamaga qöyildi. Loyiha 7 bob, 32 moddadan iborat bölib, unda öqituvçi faoliyatining asosiy printsiplari, öqituvçi maqomining öziga xos xususiyatlari, öqituvçining huquq va majburiyatlari, öqituvçi faoliyati ustidan nazorat kabilar körsatib berilgan.
Faoliyatimiz huquqiy jihatdan belgilab berilar ekan, hamkasblarimiz, şu sohada tajriba töplagan ustozlar, bilimli yoşlar bu borada öz munosabatlari va takliflarini bildirsalar, qonun mukammal işlanişiga erişilar edi.
Bundan taşqari xalq taʼlimi xodimlarini rağbatlantiriş tizimining yangi şakli amalga oşirilişi, fanlar olimpiadasi, bilimlar bellaşuvi va turli musobaqa, tanlovlarda öquvçilari ğolib bölgan öqituvçilarni rağbatlantirişning yangiça usullari amalga tatbiq qilinişi közda tutilmoqda. Maktab öqituvçilarining 50% gaça bölgan pedagog xodimlar bilan birgalikda, maktab öquv işlari böyiça direktor örinbosari, maktab maʼnaviy-maʼrifiy işlar böyiça direktor örinbosari, kutubxonaçi, uslub birlaşma rahbariga ham ustama haq tölaş taklif qilindi.
Yaqin yillarda “Zamonaviy maktab” lar taşkil qilinib, ularda öqitiş uçun zarur bölgan barça şaroitlar muhayyo qilinadi. 2019-yilning 1-yanvaridan boşlab maktablar reytingi yangiça mezonlarda aniqlanib, samaradorligi belgilanadi. Bu iş Özbekiston Pespublikasi Prezidentining 2018-yil 5-sentabr 5538-son “Xalq taʼlimini boşqariş tizimini takomillaştiriş böyiça qöşimça çora-tadbirlar töğrisida”gi Farmoniga muvofiq, Özbekiston Vazirlar Mahkamasi Huzuridagi taʼlim sifatini nazorat qiliş davlat inspektsiyasi va xalq taʼlimi Vazirligi zimmasiga yuklatiladi.
Qisqasi taʼlim tizimi özgarmoqda. Endi uni mazmunan özgartiriş, darslarni yangiça ruhda, yangi texnologiyalar, AKTlar vositasida taşkil qiliş kerak. Bu esa öz-özidan kadrlar salohiyatiga borib taqaladi.
Xöş, öqituvçilar bunga tayyormi?
Öqituvçi öz fanini, unga yondoş bölgan fanlarni, taʼlim sohadagi yangiliklar, zamonaviy texnologiyalar, AKT vositalaridan foydalana bilişi zarur.
U izlanuvçan, öqitişning turli yangi usullarini joriy qila oladigan, ijodkor va tasavvuri boy bölmoği, öquvçilar köngliga yöl topa oladigan, ular qaltis vaziyatlar, turli hayotiy muammolardan asray oladigan jonkuyar va fidoyi bölmoği kerak.
Öqituvçi bolalarga mehr qöya olmoği lozim, har bir bolaning yaxşi fazilatini kaşf qilolmasa, bu sohada işlamagan maʼqul.
Bugun öqituvçilarning köpçiligi ayollar bölib, köpinça ular uydagi moddiy yetişmovçilik, uy-rözğor taşvişlaridan xoli emas. Ularning könglida qaçon dars tugaydi-yu, bolamning yoniga ketsam, degan xayol böladi.
Ota-onalarning hammasi farzandini yaxşi öqituvçining öqitişini istaydi, maktablardagi örtamiyona öqituvçilarni nima qiliş kerak? Köpinça, dars taqsimoti davrida bizning şaroitda menga kam dars ajratildi, deguvçilar köpayadi. Agar reyting tizimida öqituvçining sifat samaradorligi körsatib berilsa, vaziyatdan butkul çiqiş mumkin.
Sanobar XÖJAMUPODOVA, 40-sonli maktab direktori, xalq deputatlari tuman Kengaşi deputati.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶