FHDYo tizimi: yangi tartib-taomillardan xabardormisiz?
Prezidentimizning 2018-yil 12-iyundagi PQ-3785-son Qarori bilan FHDYo organlari tizimida yangi tartib-taomillar, yangiliklar joriy qilindi. Maʼlumki, Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 13-apreldagi «Davlat huquqiy siyosatini amalga oşirişda adliya organlari va muassasalari faoliyatini tubdan takomillaştiriş çora-tadbirlari töğrisida»gi PF–5415-son Farmoniga asosan 2018-yil 1-iyuldan boşlab FHDYo organlarining huquqni qöllaş amaliyotini muvofiqlaştiriş, faoliyatini metodik taʼminlaş, «FHDYoning yagona elektron arxivi» axborot tizimini yuritiş, FHDYoning hududiy arxivlariga rahbarlik böyiça vazifalar Özbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligi zimmasiga yuklatilgan holda, FHDYo organlari tumanlar (şaharlar) hokimiyatlari tasarrufiga ötkazilişi belgilangan edi.
Endilikda, 2017-2021-yillarda Özbekiston Respublikasini rivojlantirişning beşta ustuvor yönalişi böyiça Harakatlar strategiyasiga muvofiq hamda fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilişda FHDYo organlarining roli va ahamiyatini oşiriş, şuningdek, aholiga körsatilayotgan davlat xizmatlarining sifatini yaxşilaş maqsadida 2018-yilning 1-iyulidan boşlab nikoh şartnomasini va aliment tölaş haqida kelişuvni notarial tasdiqlaganlik, sudlar tomonidan otalikni tan oliş (belgilaş), bolaning u yoki bu onadan tuğilganligi, şuningdek, tuğilgan vaqti faktlarini aniqlaş töğrisidagi arizalarni körganlik uçun davlat boji undirilişi bekor qilindi. Qarorga muvofiq, 2018-yilning 1-yanvaridan boşlab FHDYo organlari bilan tuğiliş va ölim töğrisida elektron maʼlumotlar almaşişni yölga qöyiş, şuningdek, tuğiliş va ölim haqida yagona noyob kodli unifikatsiyalangan elektron maʼlumotnoma berişning yagona tartibini joriy qiliş belgilandi.
Qaror bilan FHDYo organlarida qayd etilmagan tuğilganlik, ölim holatlarini aniqlaş va keyinçalik ularni FHDYo organlarida qayd etilişini taʼminlaş böyiça tumanlar (şaharlar) hokimlari boşçiligida hududiy komissiyalar taşkil etilişi belgilab qöyildi.
Hududiy komissiyalarga 2019-yilning 1-iyuliga qadar qayd etilmagan tuğilganlik, ölim holatlarini aniqlaş nuqtai nazaridan töliq xatlovdan ötkaziş, uning natijasida tuğilganlik, ölim holatlarining qonun hujjatlariga muvofiq manzilli qayd etilişini taʼminlaş, öz faoliyatida tuğilganlik haqidagi guvohnomasi mavjud bölmagan bolalarni aniqlaşga alohida eʼtibor qilib, bunda «Bironta ham bola qayd etilmasdan qolişi mumkin emas» va «Tuğilganlikni qayd etilişi — bola huquqlarini röyobga çiqarilişining va fuqarolik bölmasligining oldini olişning huquqiy asosidir» degan ezgu ğoyalarga amal qiliş belgilandi.
Bundan taşqari, Qaror bilan Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat personallaştiriş markazi va Içki işlar vazirligi bilan birgalikda 2019-yilning 1-yanvaridan bola tuğilganligi haqidagi guvohnoma qayd etilişida çaqaloqlarga jismoniy şaxsning şaxsiy identifikatsiya raqami berilişini amaliyotga joriy etiş közda tutilgan.
Uşbu soxada amalga oşirilayotgan islohotlar, yaratilayotgan qulayliklar kelajakda yurtdoşlarimiz qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilişda sodda va şaffof tizim sifatida özini namoyon qilişi aniq. Ammo masalaning ikkinçi tomoni ham bor. Bu ham bölsa şu kunga qadar turli sabablarga köra tuğiliş guvoxnomasi olinmagan bolalarning tuğilişini qayd qiliş masalasi. Ota-onalar köpinça moddiy qiyinçiliklar, nikohsiz tuğiş va boşqa sabablarga köra dunyoga kelgan bolaning tuğilişini belgilangan tartibda FXDYo idoralarida qayd qildirmaydi.
salbiy xolatlarning oldini oliş maqsadida mazkur Qarorda «Bironta ham bola qayd etilmasdan qolişi mumkin emas» va «Tuğilganlikni qayd etilişi — bola huquqlarini röyobga çiqarilişining va fuqarolik bölmasligining oldini olişning huquqiy asosidir» degan ezgu ğoyaning qöyilişi bejiz emas albatta. Tuğilganligi qayd qilingan bola Konstitutsiyamizda belgilangan qator ijtimoiy-iqtisodiy huquqlaridan foydalana oladi. Aksinça bölsa-çi! Bunday bolani maktabgaça taʼlim muassasasi, maktabga qabul qiliş, şifoxonada belgilangan tartibda röyxatga qöyiş va boşqa şu kabi hayotiy masalalarda turli tösiq va muammolar kutadi.
Şunday ekan, men yuqorida sanab ötgan xolatlarga tuşib qolgan va şunga öxşaş ota-ona, yolğiz onalarni agar bolalarining tuğilişi şu kunga qadar (qanday sabab bölişidan qatʼiy nazar) qayd qilinmagan bölsa, tuman hokimligi voyaga yetmaganlar böyiça komissiyasi, tuman FXDYo va adliya bölimlariga yoxud taʼlim muassasalariga murojaat qilişlarini sörayman. Mazkur idoralar tuğiliş guvoxnomasi olmagan bolalarning tuğilişni qayd qildiriş va guvohnoma olişida qonun doirasida yordam berişga tayyor.
Möminjon MATYuSUPOV,
tuman adliya bölimi boşliği.
Foto. Fikr.uz

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶