YeRDAN UNUMLI FOYDALANIŞ: DOLZARB MASALAGA YaNGIÇA YoNDAŞUV
Qişloq xöjaligida amalga oşirilayotgan islohotlarni yanada çuqurlaştiriş, şuningdek, fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini işonçli himoya qiliş, tizimda bozor mexanizmlarini joriy etiş, qişloq xöjaligi mahsulotlarini işlab çiqariş hajmlarini barqaror oşirib boriş maqsadida muhtaram Prezidentimizning 2017-yil 9-oktyabrda “Fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qiliş, qişloq xöjaligi ekin maydonlaridan samarali foydalaniş tizimini tubdan takomillaştiriş çora-tadbirlari töğrisida” gi Farmoni va 2017-yil 10-oktyabrda “Fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalari faoliyatini yanada rivojlantiriş böyiça taşkiliy çora-tadbirlar töğrisida”gi Qarori qabul qilindi.
Mana şu Farmon hamda Qarorning mazmun-mohiyati haqida suhbatlaşiş uçun tuman fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalari Kengaşi raisi Fayzulla Saʼdullayevni tahririyatga taklif qildik.
– Fayzulla, aytingçi, muhtaram Prezidentimizning 2017-yil 9-oktyabrdagi PF-5199-sonli Farmoni va 2017-yil 10-oktyabrdagi PQ-3318-sonli Qarori qabul qilingunga qadar qişloq xöjaligi sohasida qanday muammo va kamçiliklar kuzatilgan edi?
– Prezidentimizning mazkur Farmonida körsatilganidek, fermer xöjaliklarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qiliş, fermerlik harakatini yanada rivojlantiriş maqsadida taşkil etilgan Özbekiston fermerlar Kengaşi öz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni yetarli darajada bajara olmadi.
Aholi ixtiyoridagi tomorqa ekin maydonlaridan foydalaniş samaradorligi past darajada qolgan. Uzoq yillar foydalanilmagan tomorqa yer egalarining yerga nisbatan munosabatini tubdan özgartiriş böyiça tizimli iş olib borilmagan.
Fermerlar asosan qişloq xöjaligi mahsulotlarini yetiştiriş bilan çeklanib, ularni qayta işlaş, saqlaş, tayyor mahsulotlarni sotiş va xizmatlar körsatiş kabi köp tarmoqli faoliyatini yölga qöyişda mavjud imkoniyatlardan foydalanmagan.
Dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalarini moddiy-texnika resurslari bilan taʼminlaş va ularga xizmat körsatişda zarur infratuzilmalar yaratilmagan hamda bozor mexanizmlari yetarli darajada şakllanmagan.
Prezidentimizning mazkur Farmonida şu va boşqa kamçiliklarni tugatiş va mamlakatimiz hayotida yangi davrni boşlab bergan 2017-2021-yillarda Özbekiston Respublikasini rivojlantirişning beşta ustuvor yönalişi böyiça Harakatlar strategiyasida belgilangan vazifalarni amalga oşiriş, qişloq xöjaligi işlab çiqaruvçilarini yanada qöllab-quvvatlaş, fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa ekin maydonlaridan foydalaniş samaradorligini taʼminlaş, pirovard natijada yer egalarining daromadlarini köpaytirişga bölgan munosabatlarini tubdan özgartiriş maqsadida ustuvor vazifalar belgilab berildi.
– Yerdan foydalaniş tartib-qoidalariga rioya qilmagan fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalariga qanday çoralar köriladi?
– 2018-yildan boşlab fermer xöjaliklarining yer uçastkalaridan foydalaniş samaradorligi har çorakda xalq deputatlari tuman Kengaşlarida, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalarining ekin maydonlaridan foydalaniş samaradorligi har oyda fuqarolarning özini özi boşqariş organlarida muhokama qilib boriladi va yer maydonlaridan samarasiz foydalangan, qişloq xöjaligi ekinlarini töliq ekmagan, agrotexnik tadbirlarni öz vaqtida amalga oşirmagan fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalariga nisbatan yer uçastkalariga bölgan huquqlarning bekor qilinişigaça bölgan qatʼiy javobgarlik çoralari köriladi.
Har yili 1-fevralgaça fuqarolarning özini özi boşqariş organlari raislari içki işlar organlarining profilaktika inspektorlari bilan birgalikda uyma-uy yurib, hududdagi dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalarining ekin maydonlarini xatlovdan ötkazadi.
Yakka tartibda uy-joy quriş va uy-joyni obodonlaştiriş uçun berilgan yer uçastkalarining tomorqa qismida asossiz ravişda qişloq xöjaligi ekinlari ekmagan yoki uni obodonlaştirmagan yer egalariga nisbatan belgilangan yer soliği stavkasining uç barobar oşirilgan miqdori qöllaniladi.
2018-2021-yillarda fermer xöjaliklari bosqiçma-bosqiç köp tarmoqli fermer xöjaliklariga aylantiriladi. 2022-yilning 1-yanvaridan boşlab köp tarmoqli faoliyatni yölga qöymagan fermer xöjaliklari bilan yer ijarasi şartnomalari qonun hujjatlariga muvofiq bekor qilinadi.
Fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalarining yerdan foydalaniş böyiça harakatlari fermerlar Kengaşi örnida taşkil etilgan tuman fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalari Kengaşi tomonidan nazorat qilib boriladi.
– Fermer, dehqon xöjaliklariga va tomorqa yer egalariga Sizning taşkilot tomonidan qanday yordamlar körsatiladi?
– Tuman fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalari Kengaşi huzurida fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalariga kompleks xizmat körsatiş markazi taşkil etilayapti. Endilikda uşbu markaz qişloq xöjaligi mahsulotlari işlab çiqaruvçilarga konsalting xizmatlarini körsatadi. Yaʼni, huquqiy, iqtisodiy, texnologik sohalarda maslahatlar beradi va biznes-rejalar tuzişda kömaklaşadi.
Şuningdek, uşbu markaz fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalariga işlab çiqarilgan qişloq xöjaligi mahsulotlarini içki va taşqi bozorlarda realizatsiya qilişda ham vositaçilik xizmatlarini körsatadi.
Kompleks xizmat körsatiş markazi fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalariga şartnoma asosida zarur moddiy resurslar, uruğ va köçatlar, taralar, texnika va boşqa vositalarni yetkazib berişda, bank kreditlari, xalqaro va xorijiy moliyaviy taşkilotlarning kredit va grantlarini jalb qiliş böyiça maslahat beriş xizmatlarini körsatadi, qişloq xöjaligi sohalari böyiça belgilangan tartibda qayta tayyorlaş, malaka oşiriş kurslarini taşkil etadi, yer uçastkalarida qişloq xöjaligi mahsulotlari yetiştiriş, tayyorlaş, saqlaş, qayta işlaş, eksport qiliş va xizmat körsatişda kooperatsiya munosabatlarini taşkil qiliş böyiça xizmatlar körsatadi.
– Qarorda barça fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalarining ekin maydonlarida ularning takliflarini inobatga olgan holda qişloq xöjaligi mahsulotlarini yetiştiriş böyiça prognoz hajmlar belgilanişi körsatilgan. Bu masala böyiça tumanimizda qanday işlar amalga oşirilmoqda?
– Bu masala böyiça tuman hokimi 2017-yil 27-dekabr kuni “Tumanda dehqon xöjaliklari va aholi tomorqa yerlaridan samarali foydalanişni taşkil qiliş va monitoringini yuritiş töğrisida” qaror qabul qildi. Uşbu qarorga asosan tumanda dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalarining yerlaridan samarali foydalanişni taşkil qiliş, yaʼni yerlarni xatlovdan ötkaziş, ekinlarni joylaştiriş prognoz hajmlarini belgilaş, samarasiz va umuman foydalanilmayotgan tomorqa yer egalarini aniqlaş böyiça tuman ştabi taşkil etildi. Şuningdek, bu masala böyiça har bir sektorda va ovul hamda mahalla fuqarolar yiğinlarida işçi guruhlar öz faoliyatini boşladi.
Mana şu işçi guruhlar takliflariga asosan 2018-yilda tuman böyiça 407 gektar maydonda töqsonbosti, 1470 gektar maydonda ertagi va 3338 gektar maydonda örtagi ekinlar joylaştirilişi belgilandi.
Xulosa qilib aytganda, muhtaram Prezidentimizning yuqorida nomlangan Farmon va Qarori mamlakatimizdagi barça fermer, dehqon xöjaliklari va tomorqa yer egalarining faoliyatini yanada takomillaştirib, qişloq xöjaligi va oziq-ovqat xavfsizligi sohasida tub burilişlarni amalga oşirişga qaratilgan muhim xujjatlardir.
Mazkur Qaror va Farmondan kelib çiqib, oldimizga qöyilgan vazifalarni töla va samarali amalga oşiriş yölida bor kuç va ğayratimizni işga solamiz.
– Suhbatimizda iştirok etganingiz uçun rahmat, salomat böling.
Suhbatni jurnalist Allambergan Jumaniyozov yozib oldi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶