BOLA POK BÖLIB TUĞILADI, UNING QALBIGA DOĞ TUŞIRMAYLIK!
Aslida gödak dunyoga pok bölib keladi. Ulğaya boşlagaç, oiladagi nosoğlom turmuş tarzi, atrofidagilarning notöğri munosabatlari, yo xulqi yomon tengqurlariga qöşilib qolişi uning tarbiyasi qiyin bolalar guruhiga kirib qolişiga sababçi bölişi mumkin. Şuning uçun ota-onalar farzandi ostona hatlab köçaga öynagani yo biron maşğulot turi bilan şuğullaniş uçun ketayotganida uning atrofida qanday hamrohlari borligiga, albatta, qiziqişlari, xulqini muntazam nazorat qilib borişlari, har qanday özgarişlarga befarq bölmasligi lozim.
Taʼlim maskanlari tarbiyasi oğir bolalarni munosib xulq-atvorli qilib qayta tarbiyalaşda muhim rol öynaydi. Xususan, ustozlari unga ham boşqa öquvçilar qatori xayrixohlik bilan munosabatda bölişi, sinfdoşlari bilan orasida döstona munosabat örnatişga intilişi, ijobiy tomonga özgarişiga erişişi lozim.
Şunday tarbiya amallari borki, ularni samarali taşkil etiş, amalga oşiriş ijobiy natijalarga olib keladi.
Izlanişlar va kuzatişlar xulosasiga köra, tarbiya amallarini maqsad va yönalişidan kelib çiqqan holda quyidagi guruhlarga ajratiş mumkin.
Birinçi guruhga tarbiyaçining tarbiyalanuvçiga murojaat etişi orqali uning şaxsiy ehtiyojlarini aniqlaş yordamida taşkil etiladigan amallar kiradi.
Bunda yordam körsatişga ehtiyoj aniqlanadi va tarbiyaçi tarbiyalanuvçiga maslahat maʼnosida murojaat qilib, öz muammolari haqida sözlab berişini söraydi va şu asnoda muammoni yeçiş yöllarini topadi.
Yaxşi xatti-harakatlarga yönaliş beriş amalidan tarbiyalanuvçilarga yordam zarur bölganda foydalaniladi. Bunda ijobiy hatti-harakatlarga alohida urğu beriladi.
Hayot istiqbolini belgilaşga kömaklaşiş amalida pedagog suhbat jarayonida tarbiyalanuvçining hayot rejalariga aniqlik kiritadi. Şundan söng tarbiyalanuvçining rejalarini amalga oşirişiga kömak beradi.
Özi va boşqalar haqida sözlab beriş amalida tarbiyalanuvçiga ötgan kunlari haqida hikoya yozişni tavsiya etadi. Tarbiyalanuvçining ötgan kunlaridan köngli tölmaydi. Şundan söng, ularga boşqaça yaşaş mumkinligi aytiladi.
Mening idealim amalida esa suhbat jarayonida tarbiyalanuvçilarning ideali aniqlanadi va uning ijobiy axloqiy sifatlari ajratilib, baholanadi.
Tarbiyalanuvçilar uçun ertak, ertakterapiya ğoyalarini bajariş uçun foydalaniladi. Tarbiyaçilar qahramonlari tarbiyalanuvçilarga va ularning atrofdagilariga öxşagan kişilar iştirokida ertak tuzadilar. Ertak oxirida pedagog va öquvçilar özaro mulohaza yuritadilar.
Ikkinçi guruhga guruh faoliyatini taşkil etişga asoslangan tarbiya amallarini kiritiş mumkin.
Uşbu toifa tarbiya amallaridan biri fikrlar estafetasi bölib, öquvçilar berilgan mavzu böyiça zanjirsimon tarzda biridan söngra ikkinçisi sözlaydi, bir-birini töldiradi, aniqlik kiritadi.
Özini özi ruhlantiriş amalida öquvçilar guruhlarga ajratilib, bir-biriga maʼlum savollar bilan murojaat qiladilar, berilgan savol va javoblar soliştirilib, söngra muhokama qilinadi.
Erkin mavzuda suhbatlaşiş amalida har bir tarbiyalanuvçi özi qiziqadigan biror mavzu böyiça hikoya tuzadi va guruhdagilarga hikoya qilib beradi.
Körsatma beriş amalida tarbiyalanuvçilarga muomalaga va xulq-atvor qoidalariga tayanib, berilgan topşiriqlarni bajariş söraladi. Tarbiyalanuvçilar öyin qoidalariga muvofiq öz mulohazalarini berişlari mumkin. Takliflar jarayonida har bir tarbiyalanuvçining mavqeini himoyalaş inobatga olinadi.
Rollarni taqsimlaş amalida esa tarbiyalanuvçilar berilgan mavzuni bilişiga qarab, rollar taqsimlanadi va ular topşiriqni bajarişi söraladi.
Şu tarzda tarbiyasi oğir bolalarni ijobiy tomonga özgartirişga harakat qilib, yaxşi natijalarga erişiş mumkin.
Tarbiyasi oğir bolalar ham öz bolalarimiz. Şu boisdan ularni ham esli-huşli, intellektual salohiyatli, odobli, bilimli qilib voyaga yetkaziş barça ustoz-murabbiylarning, maktab psixologining masʼuliyatli vazifasidir.
Nilufar TAJIMURODOVA, 38-maktab
amaliyotçi-psixologi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶