INSON QADRI YuKSAK TUTILGAN YuRT
"Kuç – adolatdadir”, deya taʼkidlaganlar buyuk jahongir bobomiz Amir Temur.
Ayni kunda mamlakatimizda demokratik va huquqiy davlat quriş yölidagi saʼy-harakatlardan ham közlangan maqsad yurtimizda yaşovçi har bir fuqaroning huquq va erkinliklarini taʼminlaşdir.
BMT Boş Assambleyasi tomonidan 1948-yil 10-dekabrda qabul qilingan "Inson huquqlari umumjahon Deklaratsiyasi” BMT faoliyatida öz mavqei jihatidan taşkilot Nizomidan keyin ikkinçi örinda turadi. Mazkur Deklaratsiya insoniyat tarixidagi köp ming yillik tajriba mahsuli bölib, uning 30 ta moddasida jahondagi barça xalqlarning muştarak qadriyatlari, hayotiy xulosalari, turli huquqiy tizimlarda işlab çiqilgan normalar öz ifodasini topgan. Unda inson huquqlarini himoya qilişning barça jabhalari aks etgan bölib, insonning emin-erkin yaşaşi uçun zarur bölgan qoidalar, xulosalar, tamoyillarni öz içiga olgan. Şu boisdan ham Özbekiston Respublikasi öz mustaqilligiga erişgan ilk kunlardayoq, yaʼni 1991-yil 30-sentyabrda "Inson huquqlari umumjahon Deklaratsiyasi”ni imzoladi, inson huquqlari böyiça 80dan ortiq halqaro şartnomaga aʼzo böldi. BMTning şu sohada qabul qilingan qator xalqaro şartnomalari iştirokçisiga aylandi. Inson huquqlari umumjahon Deklaratsiyasi qoidalari Özbekiston Konstitutsiyasi, şuningdek, insonning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy huquq va erkinliklari himoyasini taʼminlaydigan milliy qonunçiligimiz meʼyorlarida öz ifodasini topdi. Xususan, mazkur Deklaratsiyaning 1-moddasida "Hamma odamlar öz qadr-qimmati hamda huquqlarida erkin va teng bölib tuğiladilar. Ularga aql va vijdon ato qilingan, binobarin bir-birlariga nisbatan birodarlik ruhida munosabatda bölişlari kerak”, deb, 2-moddasida esa "Har bir inson irqi, tana rangi, jinsi, tili, dini, siyosiy yoki boşqa eʼtiqodlaridan, milliy yoki ijtimoiy kelib çiqişi, mol-mulki, tabaqasi yoki boşqa holatidan qatʼiy nazar, uşbu Deklaratsiyada eʼlon qilingan barça huquq va erkinlikka ega bölişi zarur.
Bundan taşqari, "inson mansub bölgan mamlakat yoki hududning siyosiy, huquqiy yoki xalqaro maqomidan, uşbu hudud mustaqilmi, vasiymi, öz-özini idora qiladimi yoki boşqaça tarzda çeklanganligidan qatʼiy nazar, biror bir ayirmaçilik bölmasligi kerak”, deb, 3-moddasida esa "Har bir inson yaşaş, erkin böliş va şaxsiy daxlsizlik huquqlariga egadir”, deb körsatilgan.
Deklaratsiya moddalarining qaysi birini olib qarasangiz ham unda şaxsning asosiy huquqlari, erkinliklari va burçlari öz ifodasini topganligini va nihoyatda insonparvarlik ğoyalari bilan suğorilganini anglaysiz.
Şu boisdan Asosiy Qonunimizda ham bu qoidalar va tamoyillar öz aksini topgan. Bundan közlangan maqsad esa inson qadr-qimmatini yuksak tutişdir.
Oygul RAJABOVA,
gazetaning maxsus muxbiri.
(Foto - http://uz24.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶