TIL QADRI
Har bir xalqning millat sifatida şakllanişidagi omillardan biri bu öşa xalqning tilidir. Maʼlumki, til ijtimoiy hodisa bölib, boşqa ijtimoiy hodisalar (davlat, xalq) bilan uzviy boğliqlikda rivojlanadi. Haqiqatdan ham, doimiy rivojlanib, boyib boruvçi tilimiz bizning hayot tarzimizning bir qismi, aloqa qurolimizdir.
Eʼtibor bergan bölsangiz, "ona tilim” jumlasini juda köp işlatamiz, axir ona sözi barça sözlar bilan yondoş işlatilmaydi-ku? Nega Vatan, tuproq sözlari bilan qöllanilgandek til bilan ona sözi yonma-yon qöllaniladi? Demak, tilimiz ham huddi Vatandek, tuğilgan tuproğimizdek aziz va qadrli. Mana şu qadrni anglay olgan, tilni eʼzozlay olgan xalq millat sifatida şakllanişga haqli. Özbek xalqi bugun şu poğonani bosib ötdi, bundan 27-yil avval ona tilimiz, yaʼni özbek tili davlat tili, deb eʼlon qilindi. Mustaqillik ostonasida bu tarixiy jasorat, çinakamiga til qadrini anglaş edi. Şu bois ham bugun biz öz ona tilimizda baralla gapiramiz, kuylaymiz. Buning uçun heç qanday çeklov yoki eʼtiroz yöq. Çinakamiga öz tiliga, eʼtiqodiga ega xalq bölib şakllandik.
Lekin tanganing ikki tomoni böladi. Ha, aynan mana şu ikkinçi tarafi bizning ojiz tarafimizdir. Bu ikkinçi tarafda hali ham muloqot jarayonida, hatto rasmiy doiralarda ham adabiy tildan tölaligiça foydalanilmayotganligi kabi xatolar yaşirin.
"Davlat tili töğrisida”gi Qonun faqat OAV uçun yozilgan qonunmi, boşqa rasmiy doiralarda-çi?.. Oddiygina özimizning kundalik muloqotimizni olaylik. Men özbekman, deb köksiga uradiganlar orasida sof özbek adabiy tilida gapira oladiganlar soni köp emas. Men bu eʼtirozim bilan şevalarimizni unutaylik, demoqçimasman, çunki aynan şu şevalarimiz bugungi ona tilimizning poydevoridir. Biroq biz nutqimizda rus, ingliz yo nemisça bir söz qöşib qöymasak, "aqlliligimiz” sezilmay qoladiganday. Töğri, çet tillarni biliş bugungi davr talabi. Lekin har biridan öz örnida, vaqtida foydalanişimiz kerakmasmikan? Meʼyor tuşunçasi mavjudligini unutmasak, tilimiz qadrini ham unutmasdik. Ha, oğzaki nutq meʼyorlari, yozma nutq meʼyorlari kabi meʼyorlar aynan yuqoridagi qonundan örin olgan. Men aziz tengdoşlarimga "özbek tili – ona tilimiz ekanligini unutmang”, degim keladi.
(Foto - http://uza.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶