ODAM SAVDOSI - INSON SALOMATLIGI VA ERKINLIGIGA TAHDID

Odam savdosi bilan bogʻliq muammolar dunyo mamlakatlari qatori Oʻzbekistonni ham chetlab oʻtayotgani yoʻq. Unga barham berish maqsadida yurtimizda bir qancha huquqiy-meʼyoriy xujjatlar qabul qilinib, ijrosi taʼminlanmoqda. Mamlakatimizda Oʻzbekiston Respublikasining "Odam savdosiga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonuni, shuningdek, 2008-yilning 8-iyulida Prezidentning "Odam savdosiga qarshi kurashish samaradorligini oshirish  chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 911-sonli Qarori qabul qilindi. Bunga koʻra, odam savdosiga qarshi kurashish boʻyicha Respublika idoralararo komissiya tashkil etilib, uning aʼzolari tomonidan 2014-yilda "Odam savdosi - davr muammosi” targʻibot kontseptsiyasi ishlab chiqildi. Kontseptsiya  davlatimiz rahbarining 2014-yil 6-fevraldagi "Oʻzbekiston Respublikasida yoshlarga oid Davlat siyosatini amalga oshirishga qaratilgan  qoʻshimcha    chora-tadbirlar   toʻgʻrisida”gi Qarorida ilgari surilgan gʻoyalarga hamohang boʻlib, yoshlarning mavjud imkoniyatlardan toʻliq foydalanishlari uchun shart-sharoit yaratadi. Binobarin, mamlakatimizda jismonan baquvvat, ruhan tetik, intellektual salohiyati baland, hech kimdan kam boʻlmagan, har qanday vaziyatda toʻgʻri yoʻl topa oladigan avlodni tarbiyalash uchun oila-mahalla-taʼlim muassasasi hamkorligi tizimi yaratilib, bu jarayonga keng jamoatchilik jalb etilgan. Turli kollejlarni bitiruvchi yoshlarni tadbirkorlikka jalb etish maqsadida imtiyozli kreditlar ajratilib, bundan unumli foydalanib kelinmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 10-oktyabrdagi "Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatini qoʻllab-quvvatlash va uning faoliyat samaradorligini yanada oshirish toʻgʻrisida”gi Qarorida aytilganidek: "Har tomonlama sogʻlom va barkamol avlodni voyaga yetkazish, yoshlarimizni milliy va umuminsoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalash masalasi davlat siyosatining ustuvor vazifalaridan biridir”. Bugun yoshlarimiz internet va ommaviy axborot vositalari orqali har kuni dunyo miqyosidagi rang-barang axborotlarni qabul qilmoqda.

Biz erkin demokratik jamiyat qurish niyatida ekanmiz, yoshlarimizga nimanidir koʻrishni yoki eshitishni taʼqiqlay olmaymiz. Lekin, ayni paytda, farzandlarimizni "Ommaviy madaniyat” niqobi ostida tarqatilayotgan, ularning maʼnaviyatiga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan axloqsizlik, zoʻravonlik, individualizm, egotsentrizm gʻoyalari taʼsiridan asrab-avaylashimiz zarur. Agar ularni ana shu illatlar taʼsiridan himoya qila olmas ekanmiz, oʻsib kelayotgan avlod «odam savdosi»dek illatning domiga tushib qolishi hech gap emas. Bu muammo insonning nafaqat jismoniy kuchini, balki uning ruhiyati, dunyoqarashini pasaytirib, hattoki maʼnaviy qadriyatlardan uzoqlashtiradi. Ayrim shaxslar sodda yurtdoshlarimizni boylik orttirish, moʻmay daromod toʻlanadigan ishlarga joylab qoʻyishni vaʼda qilib, Rossiya, Turkiya, Qozogʻiston, Birlashgan Arab Amirliklari, Tailand, Singapur davlatlariga noqonuniy yoʻllar bilan olib chiqib ketib, sotib yubormoqdalar. Bu millatimiz uchun katta fojiadir. Ayniqsa, bu achinarli voqealarga yoshlar va  ayollarning aralashganini aslo kechirib boʻlmaydi. Mamlakatimizda ishlab, pul topish, farovon yashash imkoniyati boʻlaturib, yoshlarning tadbirkorlik bilan shugʻullanishiga keng imkoniyatlar yaratilayotgan bir paytda ularning xorijga yoʻl olishi, xoʻrlanishi, qul qilib sotilishi hech birimizning gʻururimizga, millatimizning maʼnaviy qadriyatlariga toʻgʻri kelmaydi.

2015-yilning 10 oyida tumanimizda 1426  nafar fuqaro xorijiy davlatlarga borib kelgan boʻlib, 1426 nafari tibbiy koʻrikdan oʻtkazildi, flyurografiyaga tushirilib, OITS va RW tahlillari 100 foiz tekshirilib, tibbiy va psixologik yordam koʻrsatish boʻyicha tushuntirish ishlari olib borilmoqda. Odam savdosi boʻyicha jabrlangan, deb eʼtirof etilgan 11 nafar shaxs boʻlib, barchasi tibbiy koʻrikka jalb qilingan. 2015-yilning II choragida 10 nafar fuqaro Toshkent shahriga, reabilitatsiya markaziga yuborildi va 1 nafar fuqaroga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi huzuridagi Odam savdosiga qarshi kurashish va jabr koʻrganlarga amaliy yordam koʻrsatish markaziga yoʻllanma berildi. Tuman Salomatlik markazi, davolash-profilaktika muassasalari tibbiy xodimlari hamkorligida 2015 yilda «Odam savdosi va uning salbiy oqibatlari» mavzusida aholi oʻrtasida keng qamrovli targʻibot va tashviqot ishlari olib borildi. Jumladan, 2015-yilda  115 tadbir oʻtkazilib, bunda 8113 nafar kishi qatnashdi. Voyaga yetmaganlar oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini shakllantirish va «Ogoh boʻling, odam savdosi» mavzularida ham 88 ta tadbir oʻtkazilib, ushbu tadbirlarda 3025 nafar yoshlar ishtirok etdi. Kelgusi yilda ham odam savdosiga qarshi kurash boʻyicha koʻplab ishlarni rejalashtirganmiz.

515-18-07  ishonch telefonlari orqali aholi oʻzi uchun kerakli boʻlgan maʼlumotlardan xabardor boʻlmoqda. Bulardan tashqari, «Firibgarning tuzogʻiga ilinmang», «Boshi berk koʻchaga kirib qolmang», «Odam savdosidan ehtiyot boʻling» kabi mavzularda buklet va plakatlar, tarqatma materiallar tayyorlanib, aholiga tarqatilib kelinmoqda. Bularning bari yurtdoshlarimizning odam savdosi qurboniga aylanib qolmasliklari uchundir.

Chunki, odam savdosi - inson erkinligiga tahdiddir. Davlatimizning asosiy Qonuni - Konstitutsiyamizning VII bob, 26-moddasida «Hech kim qiynoqqa solinishi, zoʻravonlikka, shafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini kamsituvchi boshqa tarzdagi tazyiqqa, duchor etilishi mumkin emas», deya koʻrsatilgan. Odam savdosi bilan shugʻullanib, moʻmay daromad topishni maqsad qilganlarga esa jazo muqarrardir.

O.HALIMOV,

tuman tibbiyot birlashmasi boshligʻi, tibbiyot fanlari nomzodi.