ODAM SAVDOSI - INSON SALOMATLIGI VA ERKINLIGIGA TAHDID
Odam savdosi bilan boğliq muammolar dunyo mamlakatlari qatori Özbekistonni ham çetlab ötayotgani yöq. Unga barham beriş maqsadida yurtimizda bir qança huquqiy-meʼyoriy xujjatlar qabul qilinib, ijrosi taʼminlanmoqda. Mamlakatimizda Özbekiston Respublikasining "Odam savdosiga qarşi kuraşiş töğrisida”gi Qonuni, şuningdek, 2008-yilning 8-iyulida Prezidentning "Odam savdosiga qarşi kuraşiş samaradorligini oşiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi 911-sonli Qarori qabul qilindi. Bunga köra, odam savdosiga qarşi kuraşiş böyiça Respublika idoralararo komissiya taşkil etilib, uning aʼzolari tomonidan 2014-yilda "Odam savdosi - davr muammosi” tarğibot kontseptsiyasi işlab çiqildi. Kontseptsiya davlatimiz rahbarining 2014-yil 6-fevraldagi "Özbekiston Respublikasida yoşlarga oid Davlat siyosatini amalga oşirişga qaratilgan qöşimça çora-tadbirlar töğrisida”gi Qarorida ilgari surilgan ğoyalarga hamohang bölib, yoşlarning mavjud imkoniyatlardan töliq foydalanişlari uçun şart-şaroit yaratadi. Binobarin, mamlakatimizda jismonan baquvvat, ruhan tetik, intellektual salohiyati baland, heç kimdan kam bölmagan, har qanday vaziyatda töğri yöl topa oladigan avlodni tarbiyalaş uçun oila-mahalla-taʼlim muassasasi hamkorligi tizimi yaratilib, bu jarayonga keng jamoatçilik jalb etilgan. Turli kollejlarni bitiruvçi yoşlarni tadbirkorlikka jalb etiş maqsadida imtiyozli kreditlar ajratilib, bundan unumli foydalanib kelinmoqda. Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 10-oktyabrdagi "Kamolot” yoşlar ijtimoiy harakatini qöllab-quvvatlaş va uning faoliyat samaradorligini yanada oşiriş töğrisida”gi Qarorida aytilganidek: "Har tomonlama soğlom va barkamol avlodni voyaga yetkaziş, yoşlarimizni milliy va umuminsoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalaş masalasi davlat siyosatining ustuvor vazifalaridan biridir”. Bugun yoşlarimiz internet va ommaviy axborot vositalari orqali har kuni dunyo miqyosidagi rang-barang axborotlarni qabul qilmoqda.
Biz erkin demokratik jamiyat quriş niyatida ekanmiz, yoşlarimizga nimanidir körişni yoki eşitişni taʼqiqlay olmaymiz. Lekin, ayni paytda, farzandlarimizni "Ommaviy madaniyat” niqobi ostida tarqatilayotgan, ularning maʼnaviyatiga salbiy taʼsir körsatayotgan axloqsizlik, zöravonlik, individualizm, egotsentrizm ğoyalari taʼsiridan asrab-avaylaşimiz zarur. Agar ularni ana şu illatlar taʼsiridan himoya qila olmas ekanmiz, ösib kelayotgan avlod «odam savdosi»dek illatning domiga tuşib qolişi heç gap emas. Bu muammo insonning nafaqat jismoniy kuçini, balki uning ruhiyati, dunyoqaraşini pasaytirib, hattoki maʼnaviy qadriyatlardan uzoqlaştiradi. Ayrim şaxslar sodda yurtdoşlarimizni boylik orttiriş, mömay daromod tölanadigan işlarga joylab qöyişni vaʼda qilib, Rossiya, Turkiya, Qozoğiston, Birlaşgan Arab Amirliklari, Tailand, Singapur davlatlariga noqonuniy yöllar bilan olib çiqib ketib, sotib yubormoqdalar. Bu millatimiz uçun katta fojiadir. Ayniqsa, bu açinarli voqealarga yoşlar va ayollarning aralaşganini aslo keçirib bölmaydi. Mamlakatimizda işlab, pul topiş, farovon yaşaş imkoniyati bölaturib, yoşlarning tadbirkorlik bilan şuğullanişiga keng imkoniyatlar yaratilayotgan bir paytda ularning xorijga yöl olişi, xörlanişi, qul qilib sotilişi heç birimizning ğururimizga, millatimizning maʼnaviy qadriyatlariga töğri kelmaydi.
2015-yilning 10 oyida tumanimizda 1426 nafar fuqaro xorijiy davlatlarga borib kelgan bölib, 1426 nafari tibbiy körikdan ötkazildi, flyurografiyaga tuşirilib, OITS va RW tahlillari 100 foiz tekşirilib, tibbiy va psixologik yordam körsatiş böyiça tuşuntiriş işlari olib borilmoqda. Odam savdosi böyiça jabrlangan, deb eʼtirof etilgan 11 nafar şaxs bölib, barçasi tibbiy körikka jalb qilingan. 2015-yilning II çoragida 10 nafar fuqaro Toşkent şahriga, reabilitatsiya markaziga yuborildi va 1 nafar fuqaroga Qoraqalpoğiston Respublikasi Vazirlar Kengaşi huzuridagi Odam savdosiga qarşi kuraşiş va jabr körganlarga amaliy yordam körsatiş markaziga yöllanma berildi. Tuman Salomatlik markazi, davolaş-profilaktika muassasalari tibbiy xodimlari hamkorligida 2015 yilda «Odam savdosi va uning salbiy oqibatlari» mavzusida aholi örtasida keng qamrovli tarğibot va taşviqot işlari olib borildi. Jumladan, 2015-yilda 115 tadbir ötkazilib, bunda 8113 nafar kişi qatnaşdi. Voyaga yetmaganlar örtasida soğlom turmuş tarzini şakllantiriş va «Ogoh böling, odam savdosi» mavzularida ham 88 ta tadbir ötkazilib, uşbu tadbirlarda 3025 nafar yoşlar iştirok etdi. Kelgusi yilda ham odam savdosiga qarşi kuraş böyiça köplab işlarni rejalaştirganmiz.
515-18-07 işonç telefonlari orqali aholi özi uçun kerakli bölgan maʼlumotlardan xabardor bölmoqda. Bulardan taşqari, «Firibgarning tuzoğiga ilinmang», «Boşi berk köçaga kirib qolmang», «Odam savdosidan ehtiyot böling» kabi mavzularda buklet va plakatlar, tarqatma materiallar tayyorlanib, aholiga tarqatilib kelinmoqda. Bularning bari yurtdoşlarimizning odam savdosi qurboniga aylanib qolmasliklari uçundir.
Çunki, odam savdosi - inson erkinligiga tahdiddir. Davlatimizning asosiy Qonuni - Konstitutsiyamizning VII bob, 26-moddasida «Heç kim qiynoqqa solinişi, zöravonlikka, şafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini kamsituvçi boşqa tarzdagi tazyiqqa, duçor etilişi mumkin emas», deya körsatilgan. Odam savdosi bilan şuğullanib, mömay daromad topişni maqsad qilganlarga esa jazo muqarrardir.
O.HALIMOV,
tuman tibbiyot birlaşmasi boşliği, tibbiyot fanlari nomzodi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶