KÖR-KÖRONA TAQLID – MAʼNAVIYaTSIZLIKDIR
Soç emas bu, şarşara bu, şarşara,
Şarşarangda qöşilişib oqayin...
Benazir hofiz Şerali Jörayev maromiga yetkazib, dil torlarimizni çertib ijro etgan bu qöşiqni tinglamagan, tinglaş barobarida tim qora soçlari örimi beliga tuşgan odobli, hayo-iboli, sarvqomat qizlar köz öngida namoyon bölmagan odam bormikan?
Ha, uzun soçlar qizlar jilvasiga jilva, husniga husn qöşadi. Xoh turmaklangan, xoh örilgan bölsin, uzun va çiroyli soçlarga havas bilan boqamiz, zavqimiz keladi.
Soçlar... uning taʼrifiga buyuk adiblarimiz, zamondoş şoirlarimiz ham qança-qança aşʼorlar bitişmagan, hofizlar qöşiq qilib kuylaşmagan.
Bularni eslaşimga yaqindagina özim şohidi bölganim va xayolimdan ketmay qolgan bir voqea sabab böldi. Bir yiğinda örtaça kattalikdagi xonada ön-ön beş nafarça turli yoşdagi ayollar ötirişardi. Hamma gurung bilan ovora, yoniq turgan televizorga heç kim eʼtibor berayotgani yöq edi. Mening yonginamda ötirgan 70 yoşlardan ötgan, boşiga oq ipak römol taşlab olgan onaxonning közi teleekranga tuşib qoldi-yu, hay, qaranglar, bu ayol kim ekan, - dedi qiziqib. Şunda birovi gapirayotgan ayolning ism familiyasini öqidi va nuroniy ekan, deb qöşib qöydi.
Qiziqqan onaxon uning erkaklarnikiday kalta turmaklangan soçiga, tor köylagiga qarab hayratlanganday:
- Yo tavba! Avvallari ayb iş qilgan ayollarni "iloyo soçing kesilsin”, deya qarğaşardi. Hozir soç kesiş yoşlar-ku yoşlar, nuroniylarga ham urf bölib ketdimi? – dedi zarda bilan.
Xoh tim qora, xoh mallarang bölsin, xotin-qizlarning rangiga mutanosib ravişdagi soçlari albatta barça yoşdagilarga ham öziga yaraşib turişi hammaga ravşan. Biroq özga yurt vakillariga havas qilibmi, yo xorij kinofilmlari qahramonlariga öxşaşga intiliş oqibatidami, soçlarni turli fasonda kesişlar "moda”ga aylanib ketdi. Hatto ularni orqasidan körsangiz, erkak yo ayolligini biliş qiyin bölib qoldi.
Oldinlari soçiga oq oralay boşlagan ayollar buni yaşiriş uçun qora rangga böyab yurişardi. Endi keyingi tört-beş yillardan beri ayol-qizlar husniga husn qöşib turgan tim qora soçlarini sariq rangga böyaydigan odat çiqarişdi. Tabiatan odamning öz rangiga mos soçining rangini ustini sarğiş, tagini qoram-tir tusga böyaşdan nima maʼno bor? Şunday qilsam, gözal bölarman, degan xayolga borgan qiz avvalo atrofidagi soçini şu usulda böyaganlarga yaxşilab bir nazar solsa-ku, albatta, fikridan qaytar, soçlarining tabiiy rangi öziga yaraşib turganini anglar edi. Afsuski, hayotda körganlariga kör-körona taqlid qiliş, ergaşiş kuçayib borayapti.
Bundan ikki yilça avval hamkasblarimiz bilan Xiva şahriga sayohatga bordik. Qadimiy obidalarni közdan keçirib yursak, oldimizdan oq kofta, qora kostyum-yubka kiygan, aftidan öquvçi bölsa kerak, ön yetti-ön sakkiz yoşlar atrofidagi yelkasiga sumkasini ilib, qöliga allaqanday kitob uşlab olgan qiz ötib qoldi. Uning mayda qilib örilgan soçlari hatto kostyumining etagidan ham uzun edi. Unga havaslanib qaragan bir men emas ekanman, qiz oldimizdan ötib ön qadamça yurgan edi. Uç-tört nafar xorijlik sayyohlar qizga öz tilida nimalardir deyişdi. Qiz töxtadi. Şunda ulardan biri çaqqonlik bilan oldinga ötib suratga oldi. Qaniydi, şu lahzalarni gözal soçlarini kestirişga yo allambalo ranglarga özgartirişga ahd qilgan qizlarning hammasi ham körsa, deya öyladim.
Bu mulohazalarim bilan men birovning ustidan kuliş fikridan juda yiroqman. Demoqçimanki, haqiqiy gözallik – tabiiylikda va qalb olami maʼnan boyligida. Maʼnaviy qaşşoq odamgina birovga kör-körona ergaşadi, taqlid qiladi. Şunday emasmi?
Oygul RAJABOVA.
(http://uza.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶