Sogʻlom oila barpo etishda tibbiy-genetik koʻrikning ahamiyati
Jamiyatimizning asosiy boʻgʻini — oila. Oilalarning barqarorligi, tinch va xotirjamligi kelajagimiz bunyodkorlari boʻlgan yoshlarning ham jismonan, ham ruhan sogʻlom voyaga yetishiga bevosita taʼsir qiluvchi muhim omildir. Aqliy va jismoniy yetuk, barkamol avlodni tarbiyalash, eng avvalo, sogʻlom oiladan boshlanadi.
Shu bois, turmush ostonasida turgan yigit-qizlarimiz ayrim kasalliklarning irsiy xususiyatga ega ekanligi haqida yetarli tushunchaga ega boʻlishlari zarur. Umumiy oʻrta taʼlim maktablarining 9-sinf biologiya darsliklarida ham irsiy kasalliklar va ularning kelib chiqish xavfi haqida batafsil maʼlumotlar berilib, yoshlar turmush qurishda bunga alohida eʼtibor qaratishi lozimligi uqdirilgan.
Oila qurayotgan yoshlarni tibbiy-genetik koʻrikdan oʻtkazish va ularga mutaxassis maslahatini berish oʻta muhim masaladir. Chunki ayrim irsiy kasalliklar retsessiv (yashirin) shaklda kechadi. Agar turmush qurayotgan yigit va qizning har ikkisida ham ushbu kasallikni tashuvchi retsessiv genlar mavjud boʻlsa, dunyoga kelajak farzandda mazkur irsiy xastalikning yuzaga chiqish ehtimoli keskin ortadi. Bu xavfni faqatgina oʻz vaqtida tibbiy koʻrikdan oʻtish va mutaxassislardan genetik maslahat olish orqali aniqlash mumkin.
Har qanday oilaga, albatta, sogʻlom farzandlar zarur. Afsuski, baʼzida yoshlarimiz turmush qurish arafasida bunday ehtimoliy xavflarga yetarlicha eʼtibor qaratishmaydi. Oqibatda nosogʻlom farzandlar tugʻilishi, oiladagi tinchlik va totuvlikning buzilishi, hattoki ajrimlar kabi koʻngilsiz holatlar yuzaga kelmoqda. Shunday ekan, boʻlajak kelin-kuyovlar tibbiy koʻriklardan oʻtishga va mutaxassis tavsiyalariga befarq boʻlmasliklari lozim.
Mamlakatimizda bu kabi salbiy holatlarning oldini olish maqsadida tibbiy-genetik maslahat markazlari faoliyati yoʻlga qoʻyilgan boʻlib, nikohlanuvchi shaxslarni majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tizimi yaratilgan. Ushbu markazlarda oila qurishga qaror qilgan yoshlarga boʻlajak farzandlarining salomatligi borasida zarur tushuntirish va tavsiyalar berib boriladi. Biz sogʻlom oila barpo etishga masʼuliyat bilan yondashib, davlatimiz tomonidan yaratilgan bunday imkoniyatlardan oʻz vaqtida va toʻgʻri foydalanishni bilishimiz shart.
Nodira ENDIRBOYeVA, Amudaryo tumani MMTBga qarashli 65-umumtaʼlim maktabining oliy toifali biologiya fani oʻqituvchisi.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
