YuRIDIK XIZMAT: AMALIYoT VA MUAMMOLAR

Huquqiy demokratik davlat barpo etishda, davlat va jamiyat hayotining barcha sohalarida qonun ustuvorligini taʼminlashda hamda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlar faoliyatida qonuniylikni taʼminlashda, shuningdek meʼyoriy-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash sifatini yaxshilashda yuridik xizmat muhim oʻrin tutadi.

Taʼkidlash lozimki, davlat organining yuridik xizmati deganda, davlat organining faoliyatini huquqiy taʼminlash maqsadida tashkil etiladigan yoki joriy qilinadigan mustaqil tarkibiy boʻlinma yoki lavozim tushuniladi.

Yuridik xizmatning yana bir muhim xususiyatlaridan biri bu, uning bevosita davlat organining rahbariga boʻysunishida koʻrinadi.

Tashkilotlarning yuridik xizmati yuridik departamenti, yuridik boshqarma, yuridik boʻlim, yuridik byuro shaklida tashkil qilinishi yoxud bitta shtatdan iborat bosh yuriskonsult, yetakchi yuriskonsult, katta yuriskonsult yoki yuriskonsult boʻlishi mumkin.

Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va boshqa davlat tashkilotlarining yuridik xizmati xodimi yoxud yuriskonsult lavozimida oliy yuridik maʼlumotiga ega boʻlgan shaxs ishlashi mumkin. Yuridik xizmati boshligʻi lavozimiga ega, oliy yuridik maʼlumotidan tashqari, kamida ikki yillik yuridik xizmat xodimi ish stajiga ega boʻlishi talab etiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2007-yil 22-noyabrdagi 244-sonli qarori bilan tasdiqlangan "Yuridik xizmatlar xodimlarini attestatsiyadan oʻtkazish va ularning malakasini oshirish tartibi toʻgʻrisida”gi nizomga muvofiq tashkilotlarning yuridik xizmatlari xodimlari tegishli ravishda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va uning hududiy organlarida har besh yilda bir marta attestatsiyadan oʻtishi shart. Yuridik xizmat xodimi lavozimiga qabul qilingan shaxslar ishga qabul qilingan kundan boshlab olti oy mobaynida attestatsiyadan oʻtishlari kerak.

Bundan tashqari, qayd etib oʻtilgan Nizomga koʻra, yuridik xizmatlar xodimlari har besh yilda kamida bir marta Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Yuristlar malakasini oshirish markazida malakasini oshirishi lozim.

Taʼkidlash lozimki, yuridik xizmat faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilishda adliya organlari muhim oʻrin tutadi.

Amaliyot shuni koʻrsatadiki, kuchli huquqiy davlat barpo etish yoʻlidan borayotgan respublikamizdagi ayrim davlat organlari va ularning tizimida huquqiy ishlar hajmi keng koʻlamda boʻlsa-da, ular faoliyatida qonuniylikni taʼminlash masalasiga alohida eʼtibor qaratilmagan. Yaʼni, ularda huquqiy ishlarning asosiy tashkilotchisi boʻlgan yuridik xizmatning umuman mavjud emasligi aniqlandi.

Shu maqsadda bugungi kunda imkon qadar davlat boshqaruvi organlari va ularning hududiy boʻlinmalarining barchasida yuridik xizmat faoliyatini tashkil etish maqsadga muvofiq.

Bundan tashqari, barcha tashkilotlarda ham yuridik xizmat faoliyatini yaxshilash, ularga zarur shart-sharoit yaratib berish, ularni oʻz vaqida attestatsiyadan oʻtkazish va malakasini oshirish choralarini koʻrish ishlari lozim darajada taʼminlanayapti, deb boʻlmaydi. Bu oʻz navbatida, tegishli tashkilot rahbarlarining bu sohaga ikkinchi darajali ish sifatida qarayotganligini koʻrsatadi.

Xulosa oʻrnida shuni aytish mumkinki, yuridik xizmatning qonuniy tartibda faoliyat yuritishi mamalakatimizda huquqiy demokratik davlatni barpo etish va uni rivojlantirishga, fuqarolik jamiyatini toʻlaqonli tarzda shakllantirishga, milliy qonunchilik tizimini takomillashtirishga va tashkilotlar xodimlarining huquqiy bilimlari va madaniyatini yuksaltirishga xizmat qiladi.

N.YuLDAShEV,

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi Tashkiliy-nazorat va tahlil shoʻʼbasi boshligʻi, 3-darajali adliya maslahatchisi.