TURMUŞ ÇORRAHALARIDA
JAZO
(bölgan voqea)
Bibisora ena kenja öğlini uylantirdi. Uç kelinning rözğorini bölaklab, kenja kelinni tuşirgan enaning uyi ham, köngli ham töldi. Bir-biridan epçil, sarişta, ahil-inoq uçta kelin rözğori alohida bölişsa-da, tez-tez qaynota-qaynonalarining ahvolidan xabar olib turişni kanda qilişmaydi. Qöni-qöşnilarning havas bilan qaraşlarini his etgan sari köngli toğday böladi enaning.
- Bibi, -dedi bir kuni yon qöşnisi, ham yaqin dugonasi Jongil ena, - kenja keliningga boşqaçaroqqaraysanmi yo Gulnozaning ota-onasi qiziga haddan ziyod kiyim qilişganmi? –deb qoldi dabdurustdan.
Bibisora ena hayron böldi. Çunki Jongil heç qaçon birovning ğiybatini qilmasdi. Köngli xijil böldi-yu, dugonasiga sir boy bermadi.
- Hozirgi yoşlar bir enlik matodan ham kiyim tikib olaverişadi, - dedi. Ovozi öziga ham noqulay eşitildi. Boşqa gap ortiqçaligini sezib, mol-holni bahona qildi-yu, uyiga oşiqdi.
Tuşlikdan söng şundoq uylari yaqinidagi maktabda işlaydigan kelini işdan qaytdi. Heç qaçon kelinlarining kiyim-boşiga sinçiklab qaraşga örganmagan Bibisora ena Gulnozani boşdan-oyoq kuzatdi. U egniga yap-yangi kurtka kiyib olgandi. Qaynonasining boşqaça nazarini sezgan Gulnoza:
- Yaraşibdimi, ena, -dedi kulib. – Dadam Farğonadan olib kelgan ekan, özimniki bor, desam ham kiydirib yuborişdi.
"Axir qudam Farğonadan kelganida bunday sovğa haqida heç narsa demagan edi-ku” -öyladi u va keliniga yaraşib turgan yengil kurtkani silab qöydi:
- Yaraşibdi, töylarga kiy, bolam, dadangga rahmat. – Axir sovğani rad etib bölmaydi-da, bolam.
Oradan ikki kun ötib, Gulnozaning onasi Gulpoşşa qönğiroq qildi.
- Qudağay, bugun keçqurun rahmatli qaynotamni yod etib, Qurʼon tilovat qildirayapmiz, Gulnoza bilan keling,- dedi.
Keçqurun katta öğli Ismoilning maşinasida qudağayinikiga boradigan bölişdi. Negadir Gulnoza qaynonasi töyda qilgan paltosini kiyib çiqdi.
- Kurtkangni kiy, bolam, - dedi Bibisora ena keliniga, - Judayam yaraşib turarkan, bölaqol, qizim.
Yangi kelin qaynonaga itoat etdi, kurtkasini kiyib çiqdi.
Qudağayi ularni oçilib-soçilib kutib oldi. Ayniqsa, Gulnozaning egnidagi kurtkasini körib, yanada yaşnab ketdi. Yaraşganini, eng sönggi urfdagi kurtka ekanini aytib, qudağayiga, kuyovi Ilhomjongga rahmat aytişni ham unutmadi. Söng Gulnozaga yuzlanib:
- Ustki kiyimlaring bir neçta edi, qudağayimni ançagina çiqim qilibsan-da, bolam, - dedi biroz önğaysizlanib.
- Heç qisi yöq! – Qudağayining gapiga javoban dedi Bibisora ena. – Çiqimdor bölsak, öğirlik qilib emas, öz pulimiz hisobidan böldik, xijolat bölmang, qudağay, endi Gulnoza bizning qizimiz, uni qanday kiyintirişni özimiz bilamiz.
Gulnozaning boşi egildi. Oylik maoşidan öğrinça pul yiğib olgan yangi kurtkasi xuddi olovday badanini kuydirdi. Lovullab ketgan yuzini yaşirgança içkariga yönaldi.
Şu kundan boşlab yangi kurtkasini kiymay qöydi. Qaynonasining yuziga qaray olmay qoldi.
Bibisora ena öziga yaraşa ğururli, mard edi. Biron marta keliniga ham, qudağayiga va öğliga ham bu haqda söz oçmadi, kinoya-kesatiq qilmadi. Gulnoza uçun qaynonasining bu tutumi har qanday daşnomdan ham, kaltakdan ham oğir edi.
Bir kuni uylariga ota-onasi mehmonga kelişdi. Nima böldi-yu, gap orasida Gulpoşşa ena qizidan yangi kurtkasini nega kiymayotganini sörab qoldi. Gulnozaning boşi egildi. Qançalik qiynalib, iç-içidan mulzam bölib tursa-da, keksalar oldida öz aybini tan oldi:
- Kurtkam, kurtkam ... öğirlab olgandim, - dedi-yu bu xonadonga kelin bölib tuşganidan beri ilk marta yiğlib yubordi.
Oraga jimlik çökdi. Ota-onasi ham hayron, ham noqulay holatda qiziga jim qarab qolişdi.
Bibisora ena çoynakdagi çoyni şopirib, piyolaga quyarkan kuldi:
- Şuni bilgan bölsang, yaxşi, qizim. Bundan bu yoğiga öğirlik molni uyimizga hargiz olib kela körma, oilangdan baraka ketadi-ya, - dedi sir boy bermay.
Qudasi ham, qudağayi ham gap nimadaligiga tuşunmay, noqulay holatga tuşib, yerga qarab ötirişar, ikkalasini ham: "Gulnoza öğrimi?” degan savol qiynardi. Bibisora ena esa maydalanib ötirişni öziga ep körmadimi, yo yangi quda-qudağayini mulzam qilişni istamadimi, gapni kavlaştirib ötirmadi-da Gulnozaga yuzlanib:
- Bir yolğon ikkinçi yolğonni, qöşaloq yolğonlar janjalni, hatto buzğunçiliklarni boşlab keladi, - dedi bosiqlik bilan. – Kördingmi, bolam, sening yolğoning ota-onangning dilini xira qildi, öğirlikka qöl urişingga sabab böldi. Bu qiliğingni taşlamasang, ertaga bolalaringgayuqtirasan, jamiyatga zarar keltirasan. Axir oila yolğonlar ustiga qurilmaydi-ku, bolam. Oila – muqaddas. Uni biz jonimiz ustida qurib, asrab, obod etdik. Sen şu obodlikka bir marta qora çaplasang va uni el bilsa, umr böyi bu doğni yuvolmaysan. Bilib qöy, xato – bir marta keçiriladi. Ikkinçi marta qilingan xato bu – xato emas, duşmanlik böladi. Duşmanga esa hamma ham ayovsiz böladi.
Gulnoza turmuşining ilk çorrahasidayoq özi qilgan xato uçun ota-onasi oldida uyatdan boşini kötarolmay qoldi.
Robiya YÖLDOŞEVA.
(Foto - http://new-kino-films.ru)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶