Sud sohasidagi islohotlar inson manfaatlariga xizmat qiladi
Bugungi kunda mamlakatimizda sud hokimiyatining çinakam mustaqilligini, fuqarolar huquq va erkinliklarining işonçli himoyasini taʼminlaş, şuningdek odil sudlovga erişiş darajasini oşiriş sud-huquq tizimini yanada isloh qiliş sohasida davlat siyosatining asosiy ustuvor yönalişlari etib belgilandi.
Sud hokimiyatining çinakam mustaqilligi öz navbatida odil sudlovni taʼminlaş bilan birgalikda, sudlar tomonidan qonuniy, asosli va adolatli qarorlar qabul qilinişida körinadi. Amalga oşirilgan işlar natijasida odil sudlov jarayonida inson huquqlarini himoya qiliş darajasi yangi bosqiçga çiqdi.
Xususan, nohaq ayblangan 2,3 mingga yaqin kişi oqlandi, adaşib jinoyat yöliga kirib qolgani sababli ozodlikdan mahrum qiliş jazosiga hukm qilinişi mumkin bölgan 3,5 mingdan ortiq yoşlar va xotin-qizlarga mahalla va jamoatçilik kafilliklari asosida yengilroq jazolar tayinlanib, öz oilalari bağrida qoldirildi, inson huquqlari qöpol tarzda buzgan 60 nafar huquq-tartibot organi xodimlari jinoiy javobgarlikka tortildi. Şuningdek, bugungi kunga qadar sudlar faoliyatini taşkil qiliş, sohada taşkiliy-huquqiy islohotlarni amalga oşirişga qaratilgan jami 350 dan ortiq normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilindi. Biroq, tizimli ravişda amalga oşirilayotgan sud-huquq islohotlariga muvofiq ravişda mazkur qonun hujjatlarini ham qayta körib çiqilişi maqsadga muvofiq. Zero, Davlatimiz rahbari Ş.Mirziyoyev 2020-yil 24-yanvardagi Oliy Majlisga Murojaatnomasida bu haqda taʼkidlab ötganlaridek: «Sud-huquq sohasiga doir asosiy qonun va kodekslar bundan deyarli 20-25-yil oldin qabul qilingan bölib, hozirgi davr talablariga javob bermaydi».
Qayd etilganlardan kelib çiqib hamda fuqarolarning odil sudlovga erişiş darajasini yuksaltiriş, işlarni sudda köriş sifatini oşiriş hamda xolis, adolatli va qonuniy sud qarorlarini qabul qiliş uçun taraflarning tengligi va tortişuvçanligini amalda taʼminlaş mexanizmlarini kengaytiriş maqsadida Özbekiston Pespublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi «Sudlar faoliyatini yanada takomillaştiriş va odil sudlov samaradorligini oşirişga doir qöşimça çora-tadbirlar töğrisida»gi Farmoni qabul qilindi.
Mazkur Farmonning muhim jihati şundaki, unga köra sud-huquq tizimini yanada takomillaştiriş, fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini işonçli himoya qiliş çoralarini kuçaytiriş, odil sudlovni samarali taʼminlaş hamda sudyalar hamjamiyati rolini oşiriş. Özbekiston Pespublikasi Prezidentining uşbu Farmonida sud-huquq sohasida amalga oşirilişi lozim bölgan bir neçta ustuvor vazifalar aks etgan bölib, ulardan mamlakatimiz sud tizimidagi quyidagi taşkiliy özgarişlarni izohlab ötamiz.
Farmonda körsatib ötilganidek, vakolatli subʼektlar tomonidan işlab çiqilgan qonun loyihasiga muvofiq 2021-yil 1-yanvardan boşlab viloyat va unga tenglaştirilgan fuqarolik işlari böyiça, jinoyat işlari böyiça sudlar va iqtisodiy sudlar negizida sudyalarning qatʼiy ixtisoslaşuvini saqlab qolgan va sud işlarini yuritiş turlari böyiça alohida sudlov hayʼatlarini taşkil etgan holda Qoraqalpoğiston Pespublikasi, viloyatlar va Toşkent şahar umumyurisdiktsiya sudlarini taşkil etiladi. Ahamiyatlisi, maʼmuriy huquqbuzarliklar töğrisidagi işlarni körib çiqiş vakolatini maʼmuriy sudlardan jinoyat işlari böyiça sudlarga ötkazilişi belgilandi.
Farmonga köra, Qoraqalpoğiston Pespublikasi, viloyatlar va Toşkent şahar maʼmuriy sudlari saqlab qolingan holda, maʼmuriy va boşqa ommaviy huquqiy munosabatlardan kelib çiqadigan işlarni körişga ixtisoslaştirilgan Qoraqalpoğiston Pespublikasi, viloyatlar markazlari va Toşkent şahrida tumanlararo maʼmuriy sudlarini taşkil etiş, şu munosabat bilan tuman (şahar) maʼmuriy sudlarini tugatiladi.
Xulosa örnida taʼkidlaş lozimki, qayd etilganlarga köra sud tizimining ixtisoslaşuvi, sudlar faoliyatining tizimli ravişda amalga oşirilişi, odil sudlovni taʼminlaşda hamda işlarni sudlarda köriş sifatini oşirişda muhim ahamiyatga ega.
A. Abdikarimov, Jinoyat işlari böyiça Qoraqalpoğiston Respublikasi sudi sudyasi.
S.PDavletmurodov, Jinoyat işlari böyiça tuman sudi raisi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶