Mahalliy byudjet ustuvor vazifalar ijrosi yölida sarflanmoqda
Byudjet mablağlarini maqsadli sarflaş, sohalar böyiça ajratilgan mablağlardan samarali foydalaniş, bundan taşqari, hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantiriş hamda aholining turmuş darajasini yaxşilaşga qaratilgan çora-tadbirlarni moliyalaştirişga yönaltirilgan mablağlarni öz örnida va rejali işlatiş nafaqat mamlakatimizda, balki tumanimizda ham xalqimizning munosib hayot darajasini va sifatini taʼminlaş, eng avvalo muhim islohotlarni, közlangan rejalarimizni amalga oşiriş yölida katta burilişlar yasaş imkonini beradi.
Şu bois, har yilning yakuniy sanalarida Amudaryo tuman mahalliy byudjetining kirib kelayotgan yangi yil uçun sohalar böyiça asosiy körsatkiçlari muhokama etilib, xalq deputatlari tuman Kengaşi qarori bilan tasdiqlanadi. 2017-yilning 31-dekabr sanasida Amudaryo tumani mahalliy byudjetining 2018-yilgi asosiy körsatkiçlari muhokama qilindi va xalq deputatlari tuman Kengaşining qarori bilan tasdiqlandi. 2018-yil 4-yanvarda tuman hokimining “Mahalliy byudjet parametrlarini tasdiqlaş töğrisida”gi qarori bilan mahalliy byudjetning parametrlari tasdiqlandi.
Uşbu qarorga köra, mahalliy byudjetning daromadlar qismi yillik rejasi jami 22 mlrd. 649 mln. 890 ming söm (2017-yilda reja 44 mlrd. 201,4 mln. söm, haqiqatda 47 mlrd 97,8 mln. sömga bajarilgan), bundan taşqari, transfertlar 96 mlrd. 150,7 mln. söm qilib belgilangan. 2018-yilning 1 çoragi yakunlariga köra mahalliy byudjetning daromadlar qismi 4 mlrd. 561,8 mln. söm va transfertlar jami 25 mlrd. 470,5 mln. sömni taşkil etgan.
Xarajatlar qismining 2018-yil uçun belgilangan yillik rejasi 118 mlrd. 800,6 mln. sömdan iborat bölib (bu boradagi yillik reja 2017-yilda 101 mlrd. 168,03 mln. sömni taşkil etgan), 1 çorak davomida mahalliy byudjet xarajatlari 30 mlrd. 621,5 mln. sömni taşkil etgan.
Olib borilgan işlar natijasida tumanimizda 2018-yilning 1-çoragi davomida mahalliy byudjetning daromadlar qismi rejasi 4 mlrd. 759,1 mln. söm qilib belgilanib, haqiqatda 5 mlrd. 492,3 mln. sömga, yaʼni 105,4 foizga ortiği bilan bajarilgan (2017-yil davomida esa bu körsatkiç 106,6 foizga bajarilgan).
2018-yilning 1-çoragi davomida mahalliy byudjetning xarajatlar qismi 32 mlrd. 534,8 mln. söm qilib belgilangan va uşbu mablağlar asosan ijtimoiy-madaniy va aholini qöllab-quvvatlaş xarajatlariga, iqtisodiyot sohasida olib borilayotgan islohotlar talablarini amalga oşiriş tadbirlariga qaratilgan.
Aniq rejaviy çora-tadbirlarga qaramasdan 2018-yilning 3 oyi davomida jismoniy şaxslarning daromad soliği, tadbirkorlik faoliyati bilan şuğullanuvçi jismoniy va yuridik şaxslar daromadiga solinadigan soliq, yagona soliq tölovidan davlat byudjetiga ajratmalar (savdo va umumovqatlaniş korxonalari uçun), jismoniy şaxslarning yer soliği böyiça közlangan maqsadlarga erişilmagan. Aynan şu yönalişlar böyiça 2017-yil uçun belgilangan rejalar ham bajarilmagan edi.
Lekin ayrim soliq manbalaridan 2018-yil 1-çorak uçun belgilangan reja oşirib ado etilgan. Jumladan, yagona soliq tölovidan davlat byudjetiga ajratmalar (kiçik korxonalar va mikrofirmalar uçun), yuridik şaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq, jismoniy şaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq, yuridik şaxslarning yer soliği, yagona yer soliği böyiça rejalar oşirib bajarilgan.
Tuman mahalliy byudjetidan maqsadli mablağlar tuman hokimining tegişli qarorlari asosida aniq maqsadlarga yönaltirilgan holda, yaʼni, aholini içimlik suvi bilan taʼminlaş, bino va inşootlarni joriy taʼmirlaş kabi maqsadlar uçun sarflanadi. Tovar va moddiy zahiralar, yozuv qoğozlari, yumşoq mebellar sotib oliş, yonilği moylaş materiallari, aloqa xizmatlari, kompyuter texnikalari, xizmat jihozlari va xizmat bobida foydalaniş uçun avtomobil sotib oliş, tuman hududini obodonlaştiriş, tumanda yaşovçi nogironlarga nogironlar aravaçalari sotib oliş kabi maqsadlar uçun foydalaniladi va sarf qilinadi.
Yil boşidan beri jami 754 mln. 235,5 ming sömlik mablağlar yuqoridagi maqsadlar uçun sarflangan. Uşbu mablağlarning asosiy qismi aholining turmuş darajasini oşirişga, tuman hududining rivojlanişiga va ijtimoiy ahvolning yaxşilanişiga qaratilgan çora-tadbirlarni moliyalaştirişga işlatilgan.
Qisqa qilib aytganda, har bir raqam ortida inson manfaati, farovon turmuşini taʼminlaşga qaratilgan ezgu va uluğ maqsadlar bor. Agar fuqarolarimiz soliqlarni öz vaqtida tölab, tadbirkorlik faoliyati bilan şuğullansalar, buning orqasidan mahalliy byudjetga tuşadigan mablağlar evaziga bundan ham köproq ezgu işlarni amalga oşiriş imkoniyatiga ega bölamiz. Bu yölda har bir yurtdoşimizga kuç-ğayrat tilaymiz.
Baxtiyor KAMOLOV,
tuman moliya bölimi mudirining birinçi örinbosari,
byudjet bölimi boşliği.
Abay SAĞINBAYeV,
mazkur bölimning byudjet ijrosi va hisobi sektori boşliği.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶