EKSPOPT MASALASIDA ENDI TOʻSIQ VA ChEKLOV BOʻLMAYDI

2017-yil 6-noyabrda qabul qilingan “Meva-sabzavot mahsulotlari, uzum, poliz, dukkakli ekinlar, shuningdek, quritilgan sabzavot va mevalarni mahalliy eksport qiluvchilarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Prezident Qarori butun mazmun-mohiyati bilan mamlakatimizda ishbilarmonlik va tadbirkorlik muhitini yanada yaxshilashga qaratilganligi bilan ahamiyatlidir.

Ushbu Qarorga koʻra, eksport qiluvchi korxonalarning meva-sabzavot mahsulotlarini eksport qilish boʻyicha oʻrnatilgan amaldagi tartib-qoidalarni yanada soddalashtirish, jismoniy shaxslar tomonidan bunday mahsulotlarning ishlab chiqarilishini ragʻbatlantirish nazarda tutilgan. Xususan, mamlakatimizdan eksportga yoʻnaltirilayotgan meva-sabzavot mahsulotlarining asosiy qismi, yaʼni 90 foizdan ortigʻi kichik ishlab chiqaruvchilar tomonidan yordamchi xoʻjaliklarda, asosan, tomorqa yerlarida yetishtirilmoqda. Bu ishlab chiqaruvchilar chet el xaridorlari bilan shartnomalar tuzish va ruxsat beruvchi tartib-qoidalardan oʻtishi talab etilardi. Shu sababli, ular oʻz mahsulotlarini mustaqil ravishda eksport qilish imkoniyatiga ega emas edilar.

Prezidentimizning yuqoridagi Qarori esa bu kabi toʻsiq va cheklovlarga barham berdi. Endilikda tadbirkorlik subʼektlariga eksport shartnomasi tuzmasdan, ularning toʻlovi va yetkazib berilishi boʻyicha shartlarga rioya qilgan holda, invoys asosida meva va sabzavot mahsulotlari eksportini amalga oshirish huquqi berildi.

Bundan tashqari, meva-sabzavot mahsulotlarini saqlash, tashish va sotishda tabiiy yoʻqotish normativlari, shuningdek, ularning faktura qiymatiga tuzatishlar kiritish tartibi ham belgilandi.

Oʻz tomorqasida, dehqon xoʻjaligi yoki issiqxona xoʻjaligida mahsulot yetishtirgan kishilarning barchasi ham oʻzi yetishtirgan mahsulotini chetga eksport qilishga vaqt ajratmasligi mumkin. Qarorda ana shunday vaziyatlarda eksport qilish uchun fuqarolardan meva-sabzavot mahsulotlarini sotib olish bilan shugʻullanadigan yuridik shaxslarning faoliyatini amalga oshirish borasida ham qulay shart-sharoit yaratish nazarda tutilgani ayni muddao boʻldi.

Qarorda jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi boʻyicha, shuningdek, tomonlar oʻrtasidagi debitor qarzdorlik borasida ham huquqiy sharoitlar yaratib berilgani dehqon va sohibkorlar, tadbirkorlar uchun muhim yangilik boʻldi.

Endilikda tumanimizning tadbirkor dehqonlari, tomorqa yer egalari oʻzlari yetishtirgan meva-sabzavot mahsulotlarini chet el xaridoriga hech qanday cheklovlarsiz eksport qilishlari, bu boradagi oʻz biznesini yanada kengaytirishlari uchun barcha imkoniyatlar yaratildi.

Abduqodir TILOVMUPOTOV, «Turkmaniston» MMTP raisi, xalq deputatlari tuman Kengashi deputati.