BOLA HUQUQI USTUVORLIGI – VATAN TARAQQIYoTINI BELGILAYDI
Bola – oilada tuğiladi, oila bağrida baloğatga yetadi. Bolaning qanday oilada, qanday şaroitda tuğilganligi uning keyingi taqdirini belgilaydi. Çunki oila bolani qurşab turgan eng qulay muhit hisoblanadi.
Har bitta bolaning huquqlarini himoya qiliş va rağbatlantiriş, ularning tinçligi va farovonligini taʼminlaş, yaxşi inson sifatida şakllanişi uçun zarur şart-şaroitlar yaratiş fuqarolik jamiyati qurişning muhim şarti hisoblanadi.
Tuman FHDYo bölimi mudiri Sanobar Xolboyeva bilan suhbatimiz aynan şu xususda – mamlakatimizda bola huquqlari va manfaatlari, ularning ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy-maʼrifiy şaroitlarini yanada yaxşilaş borasida yaratilgan qonuniy asoslar mavzusida böldi.
– Sanobarxon, mamlakati-miz 1992-yildayoq "Bola huquqlari töğrisida”gi BMT Konventsiyasiga qöşildi. Avvalo mazkur Konventsiyaning ahamiyati haqida töxtalsangiz.
– Hayotimizning barça jabhalarida amalga oşirilayotgan izçil islohotlar, özgariş va yangilanişlar asosini belgilab bergan Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida yoş avlod huquq va erkinliklari nafaqat tölaqonli kafolatlangan, balki eng asosiy qadriyat sifatida belgilab qöyilgan. Özbekiston Respublikasining "Bola huquqlari töğrisida”gi BMT Konventsiyasiga qöşilişi davlatimiz siyosatining asosiy yönalişlari va ustuvor vazifalarni belgilaş, bola huquqlarini amalga oşiriş va himoya qiliş bilan boğliq munosabatlarni huquqiy tartibga soliş borasidagi samarali mexanizmni işlab çiqişga xizmat qildi.
– Ana şu samarali mexanizmlar xususida batafsilroq aytsangiz.
– Milliy Qonunçiligimizning asosi bölgan Konstitutsiyamizni olaylik. Boş Qomusimizning 41-moddasi har kimning bilim oliş huquqini hamda bepul umumiy taʼlim oliş davlat tomonidan kafolatlanişini belgilab bergan bölsa, 45-moddasida "Voyaga yetmaganlar, mehnatga layoqatsizlar... huquqlari davlat himoyasidadir” deb mustahkamlab qöyilgan. Uşbu qomusiy hujjatning "Oila” deb nomlangan XIV bobida esa onalik va bolalik davlat tomonidan muhofaza etilişi taʼkidlangan.
Yana şuni alohida qayd etiş kerakki, bolalar huquqini himoya qiliş, mamlakatimizda Özbekiston Konstitutsiyasi va "Bola huquqlarining kafolatlari töğrisida”gi Qonunidan taşqari, deyarli barça sohalardagi qonunçiligimizning tegişli normalari bilan ham taʼminlanadi. Mamlakatimiz xalqaro hamjamiyatning teng huquqli subʼekti sifatida inson huquqlariga oid BMTning 6 ta asosiy şartnomasi va 70 dan ziyod universal va ijtimoiy xalqaro şartnomalarni tan olgani, YuNESKO va Xalqaro Mehnat Taşkiloti tomonidan qabul qilingan asosiy konventsiyalarning ham iştirokçisi ekanligining özi Özbekistonda bola huquqlari kafolati bilan boğliq milliy qonunçiligimiz yanada takomillaşganining yorqin isbotidir.
Bu işlarning samarasi sifatida "Bolalarni asraylik” xalqaro taşkiloti tomonidan tuzilgan reytingda bolalar salomatligini mustahkamlaş, ularning huquqlarini himoya qiliş va ğamxörlik körsatiş böyiça Özbekiston yetakçi 10 ta mamlakat qatoriga kiritilgani, 161 ta davlat orasida 9-örinni egallaganini mamnuniyat bilan eʼtirof etişni istardim.
– Tumanimizda bola huquqlarini va ularning manfaatlarini himoya qiliş borasida qanday işlar amalga oşirilmoqda?
Joriy yilning ötgan 10 oyida tumanimiz oilalarida 3155 nafar çaqaloq dunyoga keldi. Bizning vazifamiz yangi tuğilgan bolaga öz vaqtida tuğilganlik haqidagi guvohnoma beriş, arzimas sabablar bilan yoş oilalarning buzilib ketişiga yöl qöymaslik, bolaning oila muhitida, ota-onasi bağrida voyaga yetişiga kömaklaşiş.
Lekin, afsuski, baʼzan nikohdagi yoşlarning özaro kelişmovçiligi, baʼzan taşqi taʼsirlar sabab, oilaviy ajraşişlar yuz beradi. FHDYo bölimimizda joriy yilda 84 ta oilada ajraliş holati qayd etildi. Nikohni bekor qiliş bilan boğliq 10 ta ariza kelib tuşdi. Şundan 2 ta oila yaraştirib qöyildi. Bir-biri bilan kelişolmay, ajraşişni afzal körayotgan yoş oilalarning köpçiligining farzandlari bor. Ota-onasining örtasida otasidan ham, onasidan ham voz keçgisi kelmayotgan gödakning aybi nima? Nima uçun bu gödaklar oilaviy baxtdan, ota-ona mehridan mosuvo ulğayişi kerak? Bolani ana şu özi istayotgan oila, ota-ona bağrida yaşaş baxtiga qaytarişimiz, uning huquqini himoya qilişimiz şart. Bu – biz kattalarning zimmamizdagi eng oliy burçimiz. Bu burç masʼuliyatini unutişga aslo haqqimiz yöq. Zero, bola huquqlarining ustuvorligi – ertangi kunimizning ham iqtisodiy, ham maʼnaviy va ijtimoiy-madaniy taraqqiyotini belgilaydi.
– Sermazmun suhbatingiz uçun rahmat, salomat böling!
Suhbatdoş Robiya YÖLDOŞEVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶