Qoraqalpoğiston Respublikasining Nukus tumani
Qoraqalpoğiston Respublikasidagi mavjud 14 ta tumanning birisi – Nukus tumani asosan Qoraqalpoğistonning markazida, quyi Amudaryoning şarqida Nukus şahrining ğarb tomonida joylaşgan bölib, uning junabi-şarqiy qismi Amudaryo tumanining Nazarxon ovuli bilan, ğarbda Xöjayli, şimoli-ğarbda Qonliköl, şarqda Qoraözak, şimoli-şarqda Kegayli, şimolda Bözatov tumanlari bilan çegaradoş. Maydoni 1,0 ming km. ni, aholisi 50000 kişini taşkil etadi. Tuman aholisining 60,08 foizini qoraqalpoqlar, 30 foizini qozoqlar, 8,7 foizini özbeklar, 0,5 foizini rus, turkman, koreys, tatar va boşqa millat vakillari taşkil etadi. 1 km2 ga 43,5 kişi töğri keladi. Tuman hududida 8 ta ovul, 2 ta mahalla fuqarolar yiğinlari faoliyat körsatadi. Tuman markazi – Oqmanğit şaharçasi hisoblanadi.
Relefi asosan past-baland tekisliklardan, qum dönglaridan iborat. Tumanning Amudaryo böyidagi hududlarida sur-qönğir va ötloqiçöl tuproqlar köp uçraydi. Bu yerlarda dehqonçilik va örmon xöjaliklarini rivojlantiriş uçun qulay şaroitlar mavjud.
Tuman hududida suğoriş kanallari, zovurlar, turli xil kattalikdagi kötarmalar bor. Bu yerlarda toş, şağal, qum va çil kabi quriliş materiallarining köpligi tumanda uy-joy va boşqa inşootlar qurilişlarini amalga oşirişda qöl kelmoqda. Tumandagi Nazarxon köli, Sappoköl va bulardan boşqa bir neça kiçik köllar xöjalik ahamiyatiga ega bölgan köllardir.
Tuman hududida Nazarxon, Çörtanboy va Samanboy örmon xöjaliklari faoliyat körsatmoqda. Tumanda tabiiy kompleksni qayta tiklaş va uning resurslaridan oqilona foydalaniş böyiça qator işlar amalga oşirilayapti.
Tuman hududida saksovul, töranğil, terak, yulğun, jiyda, ajriq, kökabaroq, qamiş, qöğa, oq şuvoq va şöra kabi daraxt va ösimliklar köp ösadi. Qamişzor va töqaylarda qobon, çiyaböri, şaqal, quyon, ondatra, börsiq, quşlardan qirğovul, ördak, çağalay, kaptar, qöton, bir qozon, qorabuzov, möylovli çittak, dehqonçumçuk, oq qanotli qizilişton, popuşak, zarğaldoq tentakquş va boşqalar köplab uçraydi. Sudraluvçilardan toşbaqa, kaltakesak, kalamuş, siçqon va boşqa jonivorlarni ham köplab uçratiş mumkin. Amudaryo va köllarda sazan, bakpa, laqqa, çörtan, oq amur va boşqa turdagi baliqlar ham serob.
Tuman hududi iqlimi keskin kontinental. Qişda temperatura keskin pasayib ketadi. Yillik örtaça temperatura 110 ni, yanvarda örtaça temperatura 6,90ni, past tepperatura 320 ni, eng yuqori teperatura 460 ni taşkil etadi.
Vegetatsiya davri 226 kun. Yillik yoğin miqdori 92 mm.ni taşkil etadi. Tumanning asosiy suv tarmoği – Amudaryo, Bözatov va Qizketgan kanallari hisoblanadi.
Tumanda qişloq xöjaligining barça tarmoqlari rivojlangan bölib, uning asosiy yönalişi mevaçilik, uzumçilik, poliz va sabzavotçilik, çorvaçilik, parrandaçilik, şolikorlik, ğallaçilik va paxtaçilikdan iborat. Tumanda bir qança sanoat korxonalari, kiçik, xususiy korxonalar, aktsiyadorlik jamiyatlari mavjud.
Tumanda asfaltlangan avtomobil yöllari 100 kilometrni taşkil etadi. Nukus-Xalqabod-Çimboy-Taxtaköpir, Nukus-Oqmanğit-Qozonketgan-Yerkindaryo, Nukus-Xöjayli-Qönğirot-Möynoq yönalişlarida muntazam transport qatnovi yölga qöyilgan. Tumanda 30 ta umumiy taʼlim maktablari, 3 ta kasb-hunar kollejlari faoliyat körsatmoqda. Şuningdek tumanda 2 ta şifoxona va bir qança tibbiyot muassasalari mavjud bölib, ularda aholi salomatligini muhofaza qiliş böyiça kölamli işlar amalga oşirilmoqda.
Nukus tumanida faoliyat körsatayotgan "Orol”, "Alpomiş” va "Umid” dam oliş maskanlarida aholining yaxşi dam olişini taşkil etişga alohida eʼtibor berilayapti.
(Foto - uza.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶