MAMLAKAT TARAQQIYoTINING HUQUQIY KAFOLATI
1992-yil 8-dekabr kuni Özbekiston Respublikasi Oliy Kengaşining XI sessiyasida tarixiy ahamiyatga ega bölgan asosiy Qonunimiz – Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilindi.
Konstitutsiyamizning loyihasini tayyorlaş, uni ikki marta xalq muhokamasidan ötkazişdek bir yarim yillik masʼuliyatli ijodiy jarayon ğoyat qizğin keçdi. Ana şu jarayon taşabbuskori ham, faol ijodkori ham avvalo Özbekiston Respublikasining Birinçi Prezidenti Islom Abduğaniyeviç Karimovning özi böldi. Davlatimiz asosçisi şaxsan rivojlangan demokratik davlatlar Konstitutsiyalarini çuqur örgangan holda, har bir moddani birma-bir tahrirdan ötkazdi. Şu bois uni dunyo tan oldi.
Konstitutsiyamizning har tomonlama yetukligi, asosan unda sud hokimiyati mustaqilligi va odil sudlovni amalga oşiriş orqali fuqarolarning huquq va manfaatlarini taʼminlaş kafolatlanganligi uşbu sohadagi islohotlarning rivojlanişida muhim omil bölib xizmat qilmoqda. Mustaqillik yillarida amalga oşirilgan islohotlar natijasi ölaroq, 2016-yil 21-oktyabrda Özbekiston Respublikasi Prezidentining «Sud-huquq tizimini yanada isloh qiliş, fuqarolarning huquq va erkinliklarini işonçli himoya qiliş kafolatlarini kuçaytiriş çora-tadbirlari töğrisida»gi Farmonining qabul qilinganligi alohida ahamiyat kasb etdi.
Farmonga köra, sudyalik lavozimiga birinçi marotaba beş yil muddatga va keyin ön yil muddatga, şundan söng muddatsiz davrga tayinlaş (saylaş)ni nazarda tutuvçi tegişli organlarning takliflari maʼqullandi.
2017-yilning 1-aprelidan ozodlikdan mahrum qiliş bilan boğliq bölmagan muqobil jazo turlarini qöllaşni kengaytiriş orqali qamoq tariqasidagi jinoiy jazo tugatilişi, jinoyatni sodir etişda gumon qilingan şaxslarni uşlab turiş muddati 72 soatdan 48 soatga qisqartirilişi, qamoqqa oliş va uy qamoği tarzidagi ehtiyot çoralarini qöllaşning, şuningdek dastlabki tergovning eng köp muddati 1-yildan 7 oyga qisqartirilişi, poçta-telegraf jönatmalarini xatlab qöyiş va eksgumatsiya qiliş uçun sanktsiya beriş huquqi sudlarga ötkazilişi, sudlarga qamoqqa oliş yoki uy qamoği tarzidagi ehtiyot çorasini qöllaş rad etilganda muqobil ehtiyot çoralarini qöllaş huquqi berilişi, tergovning töliq emasligini sud muhokamasi jarayonida töldiriş mexanizmlarini joriy etiş orqali sud tomonidan jinoyat işini qöşimça tergov yuritişga qaytariş instituti bekor qilinişi, fuqarolik işi böyiça sud qarorini nazorat tartibida qayta körib çiqiş muddati 3-yildan 1-yilga qisqartirilişi, viloyat darajasidagi sudlar tomonidan jinoyat va fuqarolik işlarini nazorat tartibida körib çiqiş instituti tugatilib, tegişli sud raislari va prokurorlarning nazorat tartibida protest keltiriş böyiça vakolatlari bekor qilinişi, Özbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining işlarni nazorat tartibida körib çiqiş böyiça bir-birini takrorlovçi vakolatlari bekor qilinişi, adliya organlarining umumiy yurisdiktsiya sudlari faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlaş sohasidagi vazifa va vakolatlari Özbekiston Respublikasi Oliy sudiga ötkazilişi, xöjalik sudlari tizimida mintaqaviy apellyatsiya sudlari taşkil etilişi nazarda tutilmoqda.
Xulosa örnida taʼkidlaş joizki, sud-huquq tizimida konstitutsiyaviy talablar asosida amalga oşirilayotgan keng kölamli islohotlarning natijasida fuqarolarning huquq va manfaatlari qonuniy yöl bilan himoya qilinişi taʼminlanmoqda. Yaʼni, asosiy Qonunimiz bölgan Konstitutsiyamizda uşbu muqaddas Vatanimizda yaşayotgan har bir insonning munosib turmuş keçirişi, ularning orzu-intilişlarini yuzaga çiqariş, insonparvarlik printsiplariga asoslangan demokratik jamiyatni qurişdek buyuk maqsadlar özining töliq aksini topgan.
N.Xatamov,
Qoraqalpoğiston Respublikasi jinoyat işlari böyiça Oliy sudi raisi.
(Foto - ÖzA)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶