20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 19:40
Jamiyat 👁 5,319

TABIATNI ASRAŞ – ONAMIZNI ASRAŞDIR

TABIATNI ASRAŞ – ONAMIZNI ASRAŞDIR

Boş Qomusimizning 50-moddasida: "fuqarolar atrof-tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda bölişga majburdirlar” , 55-moddasida esa: "Yer, yer osti boyliklari, suv, ösimlik va hayvonot dunyosi hamda boşqa tabiiy zahiralar umummilliy boylikdir, ulardan oqilona foydalaniş zarur va ular davlat muhofazasidadir”, - deb belgilab qöyilgan. Demak, biz fuqarolarning vazifamiz atrof-muhit muhofazasini taʼminlaşda eng avvalo ekologik ongimizni, ekologik madaniyatimizni yuksaltirişimiz Özbekiston Respublikasi Prezidenti va hukumatining tabiatni muhofaza qilişga oid qator meʼyoriy hujjatlar mazmun-mohiyatini çuqur örganiş va hayotimizga tatbiq etişdan iborat.

Maʼlumki, sobiq Ittifoq davrida Özbekistonda paxta yakkahokimligiga erişiş maqsadida ming-minglab gektar tabiiy yaylovlar, töqayzorlar özlaştirilib, paxta maydonlariga aylantirildi. Oqibatda, mamlakatimiz flora va faunasida biologik xilma-xillikka jiddiy putur yetdi. Hayvonot va ösimliklar dunyosining juda noyob, kam uçraydigan turlarining köpçiligi butunlay yöqolib ketdi. Ayrim turlarining esa yöqolib ketiş xavfi tuğildi. Mamlakatimiz mustaqillikka erişgandan söng biologik resurslar Vatanimizning barqaror ijtimoiy va iqtisodiy taraqqiyoti uçun nihoyatda zarur ekanligini özida mujassam etgan qator qonun hujjatlari işlab çiqildi va hayotga izçil tatbiq etildi. Xususan, mustaqillik yillari Özbekistonda 22 ta bevosita, 50 dan ziyod bilvosita ekologik yönalişdagi Qonunlar, 4000 dan ziyod meʼyoriy-huquqiy hujjatlar qabul qilindi.

Xöş, bu qonun va meʼyoriy hujjatlarning asosiy maqsadi nimalardan iborat?

Şuni alohida qayd etiş joizki, atrof-muhit – inson hayotining, salomatligi hamda faoliyatining asosi hisoblanadi. Demak, atrof-muhitga ehtiyotkorona munosabatda böliş – insonlarning ekologik ong va ekologik madaniyati qay darajada ekanligiga boğliq. "Tabiatni muhofaza qiliş töğrisida”gi, "Muhofaza qilinadigan tabiiy resurslar töğrisida”gi, "Hayvonot dunyosini muhofaza qiliş va undan foydalaniş töğrisida”gi, "Ösimlik dunyosini muhofaza qiliş va undan foydalaniş töğrisida”gi, "Örmon töğrisida”gi hamda "Ekologik nazorat töğrisida”gi Özbekiston Respublikasi Qonunlarining barçasida fuqarolarning atrof-tabiiy muhitga munosabati, yer, suv, tabiiy resurslardan foydalaniş borasidagi huquq va majburiyatlari bandma-band belgilab berilgan. Şu bilan birga mazkur Qonun hujjatlarining asosiy maqsadi atrof-muhitni muhofaza qiliş, ekologik ilm-fanni rivojlantiriş, mavzuga oid bilimlarni keng tarğib qiliş, tabiiy tizimlarni hamda ularning biologik rang-barangligini, özini-özi töğrilaş qobiliyatini saqlab qoliş, qayta tiklaş, tabiiy resurslardan foydalanişning ekologik samarali usullarini işlab çiqiş, ekologik xavfsizlikni taʼminlaş, suv zahiralarining ifloslanişining oldini olişga kömaklaşişga, tabiiy muhitni möʼtadil ravişda saqlaş mexanizmini yanada takomillaştirişga xizmat qilişdan iborat. Şu bois, davlatimiz tomonidan tabiatdan foydalaniş sohasidagi meʼyoriy-huquqiy bazani rivojlantirişga, aholining ekologik taʼlimi, madaniyati va tarbiyasi tizimini uzluksiz takomillaştirib borişga jiddiy ahamiyat berilmoqda.

Bizning tumanimiz tabiati ham öziga xos. Hududimizdan oqib ötuvçi Amudaryoning muhofaza qismidagi tabiiy töqayzorlarda noyob quşlar, turli hayvonlar, ayniqsa, yöqolib ketiş xavfi bölgan "Buxoro buğusi” (xonguli), qirğovul, qaşqaldoq, törğay, suylun kabi kam uçraydigan turlar mavjud. Tumanimiz flora va faunasiga zarar etkaziş bu – xalqimizning barqaror iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotiga töğanoq bölişdir.

Şuni alohida qayd etiş joizki, atrofimizni örab turgan tabiiy olam – bizning betakror boyligimiz, bitmas-tuganmas musaffo havo fabrikamiz. Demak, közimizga çiroyli köringan hududda turli köngiloçar sayl-u ziyofatlar ("mayovka” deyişadi buni köpçilik) uyuştiriş, tabiat bağrini ifloslantiriş, şaxsiy ehtiyoj yoki manfaatni közlab, tabiiy ösuvçi dov-daraxtlarni kesib oliş, şaxsiy mulk sifatida foydalaniş, biosfera rezervatiga kiritilgan hududlardan har xil jonivorlarni ovlaş, suv yöllarini ifloslantiriş, tuproq ekologiyasini buzuvçi holatlarni sodir etiş – bu eng avvalo mamlakatimizda amalda bölgan Qonun hujjatlariga zid hatti-harakat bölsa, qolaversa, mamlakatimiz flora va faunasiga nisbatan xiyonatdir. Vaholanki, bunday xiyonat insoniyat uçun ham, tabiiy olam uçun ham xatarli holat hisoblanadi.

Şu yerda eʼtiboringizni quyidagi raqamlarga qaratmoqçiman: yer yuzida har kuni deyarli 37 ming gektar tabiiy örmonlar yöqolib ketmoqda. 1930-yil oxirida Qoraqalpoğiston Respublikasida töqayzorlarning umumiy maydoni 300 ming gektarni taşkil etgan bölsa, 1990-yilga kelib töqayzorlar 30 ming gektargaça kamayib ketgan.

Men bu misolni nima uçun keltirdim? Şuning uçunki, har kim köngliga kelgan işni qilib ketavermasdan, xovlisi oldidagi bir tup daraxt yoniga yana bitta nihol eksa, "egasi yöq-ku”, deb töronğil yoki qoramon, oqtol, jiyda va jigildak kabi daraxtlarni çopib, öz ehtiyoji uçun işlatişga intilmasa, noyob, qöriqlanayotgan jonivorlarga öq uzmasa, atrof-muhit yanada obodonlaşib, yaşil olam boyib boraveradi. Buning uçun har birimiz ekologik ongli, yaʼni atrof-muhit muhofazasiga oid çuqur bilimli, tabiat hodisalari bilan boğliq urf-odatlar böyiça öz tasavvurimizga ega ekologik madaniyatli xulq-atvor egasi bölmoğimiz joiz. Ana şundagina insoniyatning ijtimoiy va iqtisodiy farovonligini barqarorlaştirib turuvçi atrofimizdagi gözal olam – biologik xilma-xillik yanada boyib, gözallaşib boraveradi. Zero, biz özimiz – tabiatning oliy mahsulimiz, tabiat esa – onamizdir.

Robiya YÖLDOŞEVA, jurnalist.

(Foto - http://zakovat.uz)

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026